เรามักจะมองว่าการดูแลสุขภาพยุคใหม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยี อาหารเสริม หรือการตรวจคัดกรองราคาสูงเสมอ แต่ที่จริงแล้ว การกลับมาเข้าใจธรรมชาติของร่างกาย และใช้ชีวิตให้สอดคล้องกับครรลองธรรมชาติ คือรากฐานการป้องกันโรคและการดูแลสุขภาพที่ยั่งยืนที่สุด เช่นเดียวกับแนวคิดของแพทย์แผนไทย
Longevity Lab อีพีนี้ จึงชวนมาทำความเข้าใจกับ 5 เรื่องสุขภาพและการดูแลตัวเองตามหลักแพทย์แผนไทยกับหมอแดง-พท.ว.ภ.อุไรศรี เอกเศวตอนันต์ (พท.ว.23936) แพทย์แผนไทยและนักจิตวิทยาสุขภาพ จากช่อง Healthy Daisy ที่จะช่วยให้คุณกลับมาฟังเสียงร่างกาย และพึ่งพาตัวเองได้อย่างแท้จริง
1. โรคในทางแพทย์แผนไทยมีแค่ 3 ระบบ: ไฟ-ลม-น้ำ
“กลไกในร่างกายมาจาก 3 ระบบคือ ไฟ ลม และน้ำ ทุกอย่างเริ่มจากไฟที่เป็นพลังงาน พอมีความร้อนต่างกันถึงเกิดการเคลื่อนเป็นลม แล้วลมถึงไปผลักน้ำ เลือด น้ำเหลือง ฮอร์โมนให้ไปเลี้ยงร่างกาย
แพทย์แผนไทยดูแค่ 3 ระบบนี้ ถ้าไฟเยอะไปก็เป็นไข้ ถ้าไฟเย็นระบบเผาผลาญก็ไม่ดี ถ้าลมไม่เคลื่อนก็ปวดเมื่อย เสียด ขัด ตึง ส่วนโรคน้ำถ้าน้ำไม่ไหลเวียน มันหนืดข้น ก็อาจเป็นเบาหวาน ข้อติด ท้องผูก พอดูแล 3 ระบบนี้ได้ดี ร่างกายเราก็ดี”
2. ‘กินตามธาตุ’ ไม่ใช่การยึดติดธาตุเกิด แต่กินเพื่อปรับสมดุลปัจจุบัน
“ธาตุเจ้าเรือน เอาไว้ดูจุดอ่อนสุขภาพเฉยๆ วันนี้กับตอน 3 ขวบ พลังงานในตัวมันไม่เหมือนกันแล้ว ที่คนบอกว่ากินตามธาตุ มันไม่ใช่ว่าต้องกินแบบนี้ไปตลอด แต่มันคือวันนี้เราดูว่าธาตุเจ้าเรือนปัจจุบันของเราคืออะไร แล้วกินอาหารเพื่อปรับสมดุลธาตุ”
3. ยาขมคือตัวช่วยลดความร้อนในตับ
“ยาขมเป็นสิ่งที่ทุกบ้านควรติดไว้ เมืองไทยมีความร้อนสูง เราจะป่วยง่ายด้วยโรคทางไฟ ร้อนใน เจ็บคอ ตัวรุมๆ เริ่มรู้สึก ‘เอ๊ะ ฉันจะเป็นไข้หรือเปล่า’ แต่มันยังไม่ไข้ ยังไม่ต้องกินพารา ให้ไปกินยาขม รสขมมันจะเข้าไปที่ตับซึ่งเป็นอวัยวะหลักที่ดูแลระบบไฟ พอทานเข้าไปมันจะช่วยลดความร้อนในตับ แล้วระบายออกทางปัสสาวะและอุจจาระ พอไฟเย็นลง ลมก็เคลื่อน ของเสียออก ตัวเราจะสบายขึ้น”
4. ‘การนวดท้อง’ ศูนย์กลางไฟย่อยและกองลมใหญ่ที่สุดของร่างกาย
“ท้องอยู่กลางลำตัว ถ้าลมตรงนี้ไหลเวียนดี เราจะสบายไปทั้งตัว ในทางแพทย์แผนไทย ท้องเป็นศูนย์กลางของไฟย่อยและเป็นกองลมที่ใหญ่ที่สุด พออายุมากขึ้น ระบบย่อยทำงานไม่สมบูรณ์ เราถึงต้องช่วยเขา
แนะนำทำตอนท้องว่างช่วงอาบน้ำเช้า-เย็น วางมือใต้ซี่โครง แขม่วลึกๆ แล้วกดวนตามเข็มนาฬิกา 8-10 ครั้ง เพื่อไล่ลมค้าง แก้ลมดัน กรดไหลย้อน เรอบ่อย ผายลมไม่โล่ง พอนวดเสร็จระบบย่อยจะทำงานดี ตื่นมาตัวเบาและพุงแห้งขึ้น”
5. ก้อนเนื้อ มีจุดเริ่มต้นจากการ ‘กดทับอารมณ์’
“อารมณ์เป็นจุดเริ่มต้นของทุกอย่าง คนที่เป็นมะเร็งหรือโรคที่เกี่ยวกับต่อม ลึกๆ มองย้อนกลับไป มันมาจากการกดทับ อึดอัด และกดอารมณ์เอาไว้ (Emotional Suppression)
ในคัมภีร์แพทย์แผนไทยก็บอกไว้ อะไรก็ตามที่ไม่ไหลเวียน มันจะค่อยๆ รวมตัวจากของเหลวกลายเป็นน้ำ แล้วค่อยๆ หนาขึ้นจนกลายเป็นก้อน จุดเริ่มต้นของการกดนั่นแหละคือสิ่งสำคัญ ถ้าเรารู้ว่าอยากทำอะไร ได้พูดในสิ่งที่เราคิด ได้อยู่ในพื้นที่ปลอดภัย ทุกอย่างเคลื่อนไหวดี เราก็สุขภาพดี”
