ใครเป็นบ้าง? ชอบช่วงเวลาฝนเพิ่งหยุดตกสุดๆ เพราะจะมีกลิ่นความชื้น กลิ่นดินหลังฝนตกที่ชวนให้ผ่อนคลาย บางคนอยากสูดอากาศลึกๆ ตอนเดินผ่านสวนสาธารณะสีเขียว ป่าสน หรือแม้แต่ต้นไม้ข้างทางที่เรียงราย แค่ได้สูดลมหายใจก็ทำให้รู้สึกโล่งขึ้นโดยไม่รู้ตัว คำตอบอาจไม่ได้อยู่แค่ในความทรงจำ แต่ยังอยู่ในวิทยาศาสตร์ของ กลิ่นด้วย
กลิ่นจากธรรมชาติ
งานวิจัยด้านประสาทวิทยาพบว่า ประสาทรับกลิ่นเป็นประสาทสัมผัสเพียงชนิดเดียวที่เชื่อมต่อกับสมองส่วนอารมณ์และความทรงจำ (Limbic System) ได้โดยตรง จึงสามารถกระตุ้นความรู้สึก ความทรงจำ และการตอบสนองต่อความเครียดได้อย่างรวดเร็ว นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมกลิ่นจากธรรมชาติจึงไม่ได้ให้แค่ความหอม แต่ยังช่วยให้สมองรู้สึกปลอดภัย ผ่อนคลาย และกลับมาอยู่กับปัจจุบันได้ง่ายขึ้น
กลิ่นป่า (Forest Air)
การเดินอยู่ท่ามกลางต้นไม้ไม่ได้มีดีแค่อากาศบริสุทธิ์ แต่เรายังสูดสารธรรมชาติที่ต้นไม้ปล่อยออกมา เรียกว่า Phytoncides ซึ่งเป็นสารระเหยที่ต้นไม้ใช้ปกป้องตัวเอง งานวิจัยเกี่ยวกับการอาบป่า (Shinrin-yoku) พบว่าการได้รับสารเหล่านี้สัมพันธ์กับการลดระดับคอร์ติซอล ช่วยกระตุ้นระบบประสาทพาราซิมพาเทติก หรือระบบที่ทำให้ร่างกายเข้าสู่โหมดพักผ่อน และยังอาจช่วยเสริมการทำงานของภูมิคุ้มกันอีกด้วย จึงไม่น่าแปลกใจที่หลายคนรู้สึกเหมือนได้รีเซ็ตร่างกายและจิตใจทุกครั้งที่เดินเข้าป่า
กลิ่นดินหลังฝนตก (Petrichor)
กลิ่นที่หลายคนหลงรักโดยไม่รู้ชื่อ มีชื่อเรียกว่า Petrichor เกิดจากน้ำฝนที่ปลดปล่อยน้ำมันธรรมชาติจากพืชและสารที่อยู่ในดินขึ้นสู่อากาศ ทำให้เกิดกลิ่นสดชื่นที่เป็นเอกลักษณ์ นักวิจัยมองว่ากลิ่นประเภทนี้มักเชื่อมโยงกับความทรงจำเชิงบวก ความสงบ และความรู้สึกเหมือนได้เริ่มต้นใหม่ จึงทำให้หลายคนรู้สึกสบายใจทันทีเมื่อฝนหยุดตก
กลิ่นไม้สน ซีดาร์ และฮิโนกิ
กลิ่นไม้เป็นหนึ่งในกลิ่นที่ถูกใช้บ่อยในสปาและรีสอร์ต เพราะให้ความรู้สึกอบอุ่น มั่นคง และปลอดภัย กลิ่นในกลุ่มนี้มีสารเทอร์พีน (Terpenes) ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของ Phytoncides ที่พบในป่า จึงช่วยสร้างบรรยากาศแห่งการพักผ่อนและทำให้สมองค่อยๆ เปลี่ยนจากโหมดตื่นตัวมาเป็นโหมดผ่อนคลาย
กลิ่นหญ้าสด
หลังฝนตกหรือหลังตัดหญ้า หลายคนมักรู้สึกสดชื่นขึ้นโดยไม่รู้ตัว เพราะต้นไม้และหญ้าจะปล่อยสารระเหยบางชนิดออกมาเมื่อได้รับการกระทบ กลิ่นนี้มักทำให้เรานึกถึงสวน สนามหญ้า หรือวันหยุดในวัยเด็ก จึงเป็นอีกหนึ่งกลิ่นที่ช่วยเติมความรู้สึกสดชื่นและลดความอ่อนล้าทางอารมณ์ได้อย่างเป็นธรรมชาติ
กลิ่นทะเล
แม้จะไม่ใช่กลิ่นของดอกไม้หรือป่าไม้ แต่กลิ่นของลมทะเล เกลือ และอากาศชื้น กลับเป็นกลิ่นที่หลายคนเชื่อมโยงกับอิสรภาพและการพักผ่อน การศึกษาหลายชิ้นพบว่าการอยู่ในพื้นที่ธรรมชาติริมชายฝั่งช่วยลดความเครียดและเพิ่มความรู้สึกเป็นสุข โดยกลิ่น เสียงคลื่น และทัศนียภาพทำงานร่วมกันจนทำให้สมองรู้สึกสงบมากขึ้น
กลิ่นลาเวนเดอร์และคาโมมายล์
แม้จะไม่ใช่กลิ่นที่พบในธรรมชาติรอบตัวเหมือนป่าหรือดินหลังฝน แต่ลาเวนเดอร์และคาโมมายล์ถือเป็นสองกลิ่นจากธรรมชาติที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนมากที่สุดในด้านการผ่อนคลาย หลายการศึกษาพบว่ากลิ่นเหล่านี้อาจช่วยลดความวิตกกังวล ส่งเสริมคุณภาพการนอนหลับ และทำให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะพักผ่อนได้ง่ายขึ้น จึงมักถูกนำมาใช้ในน้ำมันหอมระเหย สเปรย์ฉีดหมอน และผลิตภัณฑ์สำหรับการนอน
