บางครั้งช่วงเวลาที่เราดูเหมือน ‘ไม่ได้ทำอะไรเลย’
อาจเป็นช่วงที่สมองกำลังทำงานสำคัญที่สุดอยู่ก็ได้
รู้ไหมว่าสมองของมนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้โฟกัสอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดทั้งวัน เพราะแม้ในยามที่เราไม่ได้จดจ่อกับอะไรโดยตรง สมองก็ยังคง Active อยู่ในอีกโหมดหนึ่งที่เรียกว่า Default Mode Network (DMN) หรือระบบเครือข่ายสมองที่ทำงานตอนใจลอย ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อเราปล่อยให้ความคิดล่องลอยและอยู่กับความเงียบชั่วคราว
ในหนังสือ Stolen Focus ของ Johann Hari มีบทหนึ่งที่พูดถึงผลกระทบของโลกยุคดิจิทัลต่อสมาธิ โดยอธิบายว่า มนุษย์เรากำลังสูญเสีย ‘พื้นที่ว่างในหัว’ มากขึ้นเรื่อยๆ เพราะเราแทบไม่ปล่อยให้ตัวเองอยู่กับความนิ่งเงียบอีกต่อไป ทุกวินาทีถูกเติมเต็มด้วยหน้าจอ การแจ้งเตือน หรือคอนเทนต์ใหม่ๆ จนสมองไม่มีโอกาสได้ปล่อยใจลอย (Mind-wandering) อย่างเป็นธรรมชาติ
โดย Hari ได้สะท้อนมุมมองไว้ว่า ไอเดียที่ดีที่สุดและแก้ปัญหาได้ดีที่สุด มักจะเกิดขึ้นเมื่อจิตใจมีอิสระพอที่จะล่องลอยไปอย่างไร้ทิศทาง
แนวคิดนี้สอดคล้องกับหนังสือ The Creative Act: A Way of Being ของ Rick Rubin ที่มองว่า ความคิดสร้างสรรค์ไม่ได้เกิดจากการบังคับตัวเองให้เค้นไอเดียตลอดเวลา แต่เกิดจากการทำตัวเป็นภาชนะที่ว่างเปล่า เปิดพื้นที่ให้สมองได้สังเกต รับรู้ และเชื่อมโยงสิ่งต่างๆ อย่างเป็นธรรมชาติ เพราะบางครั้ง ‘ความนิ่ง’ และ ‘ความว่าง’ ก็เป็นส่วนสำคัญที่สุดในกระบวนการสร้างสรรค์เช่นกัน
ลองวางมือถือลงสักพัก แล้วปล่อยให้ใจลอยดูบ้าง เพราะสมองของคุณอาจกำลังเตรียมสร้างสรรค์ไอเดียที่ยิ่งใหญ่อยู่ก็เป็นได้
