ภาพรถแบ็กโฮที่เข้ารื้อถอนสิ่งปลูกสร้างบริเวณหาดฟรีดอม จังหวัดภูเก็ต เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 เป็นภาพล่าสุดของปฏิบัติการทวงคืนพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ แต่เบื้องหลังการรื้อถอนคือข้อพิพาทที่ยืดเยื้อมาหลายสิบปี ตั้งแต่การออกโฉนดโดยมิชอบ การเพิกถอนเอกสารสิทธิ์ ไปจนถึงข้อกล่าวหาหลอกขายที่ป่าและข้อร้องเรียนเรื่องการเรียกเก็บเงินทางลงหาดในอัตราที่แตกต่างกัน

 

 
 

THE STANDARD ย้อนรอยปมหาดฟรีดอม จากเส้นทางการออกเอกสารสิทธิ์ถึงการควบคุมพื้นที่จริง เพื่อตรวจสอบว่า เหตุใดการเพิกถอนโฉนดเมื่อสิบปีก่อนจึงยังไม่ยุติปัญหา และการทวงคืนครั้งนี้จะทำให้ประชาชนเข้าถึงชายหาดได้อย่างต่อเนื่องหรือไม่

 

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ทั้งสิ่งที่รัฐกำลังรื้อถอน และสิ่งที่ต้องดำเนินการหลังจากนั้น ทั้งการติดตามความรับผิดของผู้เกี่ยวข้อง การช่วยเหลือผู้ที่อ้างว่าถูกหลอกซื้อที่ดิน และการป้องกันไม่ให้พื้นที่กลับไปอยู่ภายใต้การครอบครองโดยมิชอบอีกครั้ง

 

จากคำอ้างสิทธิทำกินเดิม สู่โฉนดในเขตป่าสงวน

 

ประวัติข้อพิพาทส่วนหนึ่งมาจากครอบครัวหูตาชัย ซึ่งอ้างว่าบรรพบุรุษเข้าครอบครองทำประโยชน์บริเวณหาดฟรีดอมมาตั้งแต่ปี 2485 ก่อนประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ

 

ในการแถลงข่าวเมื่อปี 2560 ทายาทครอบครัวกล่าวอ้างว่า มีนายหน้าติดต่อซื้อขายที่ดินและนำไปดำเนินการออกโฉนด แต่เอกสารกลับมีชื่อบุคคลอื่น พร้อมมีข้อพิพาทเรื่องการชำระเงินตามข้อตกลง ข้อมูลส่วนนี้จึงเป็นคำกล่าวอ้างของผู้ร้องเรียน ไม่ใช่ข้อยุติรับรองกรรมสิทธิ์ของฝ่ายใด

 

อีกด้านหนึ่ง ป่าเทือกเขานาคเกิดถูกกำหนดเป็นป่าสงวนแห่งชาติตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 621 พ.ศ. 2516 การออกเอกสารสิทธิ์ในบริเวณนี้จึงต้องตรวจสอบทั้งประวัติการครอบครอง หลักฐานการทำประโยชน์ และแนวเขตตามกฎหมาย

 

เอกสาร ‘ที่ดินสัมพันธ์’ ของกรมที่ดินบันทึกขั้นตอนสำคัญก่อนออกโฉนดไว้ดังนี้:

 

• 9 กุมภาพันธ์ 2553: กรมป่าไม้แจ้งผลตรวจสอบและอ่านแปลภาพถ่ายทางอากาศว่า พื้นที่มีการครอบครองทำกินมาก่อนปี 2497
• ขั้นตอนตรวจแนวเขต: มีหนังสือแจ้งการขีดแนวเขตและกันพื้นที่ที่ขอออกโฉนดออกจากเขตป่าสงวน
• 27 กันยายน 2553: ผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ตอนุมัติให้ออกโฉนด
• 12 เมษายน 2554: เจ้าพนักงานที่ดินลงนามออกโฉนดเลขที่ 98414 และ 98415

 

เส้นทางดังกล่าวทำให้การตรวจสอบต้องย้อนกลับไปมากกว่าผู้มีชื่อในโฉนด เพราะการออกเอกสารสิทธิ์ผ่านการรับรองข้อเท็จจริงหลายขั้น แต่ละขั้นจึงมีคำถามว่าใช้หลักฐานใด ใครเป็นผู้ตรวจสอบ และมีการพิจารณาข้อทักท้วงอย่างไร

 

เมื่อรัฐกลับมาตรวจสอบเอกสารที่รัฐเป็นผู้ออก

 

ต่อมา กรมป่าไม้มีหนังสือวันที่ 14 พฤษภาคมและ 4 ตุลาคม 2555 ขอให้เพิกถอนโฉนดทั้งสองแปลง โดยให้เหตุผลสำคัญสองประการ ได้แก่

 

1. ไม่ปรากฏหลักฐานการออกกฎหมายเพิกถอนพื้นที่ทั้งสองแปลงออกจากป่าสงวนแห่งชาติ
2. ไม่มีหลักฐานการครอบครองทำประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายก่อนกำหนดเป็นเขตป่าสงวน

 

กรมที่ดินจึงเข้าสู่กระบวนการสอบสวนตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ก่อนมีคำสั่งลงวันที่ 12 พฤษภาคม 2559 เพิกถอนโฉนดทั้งสองแปลง หลังพิจารณาว่าออกโดยมิชอบด้วยกฎหมาย

 

ก่อนหน้านั้น วันที่ 3 มีนาคม 2559 มีรายงานว่าคณะกรรมการธุรกรรม สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน มีมติอายัดทรัพย์สินชั่วคราวเกี่ยวกับที่ดินสองรายการ มูลค่ารวมกว่า 4,000 ล้านบาท

 

ไล่ออกข้าราชการแล้ว แต่คดีอาญาถึงไหน?

 

กรมป่าไม้ชี้แจงเมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 ถึงการดำเนินการกับอดีตข้าราชการที่เกี่ยวข้อง โดยแยกได้เป็นสามส่วน:

 

• โทษทางวินัย: ลงโทษไล่ออกอดีตข้าราชการสองรายที่เกี่ยวข้องกับการออกโฉนดบริเวณหาดฟรีดอมโดยมิชอบ
• ผลคดีเกี่ยวกับคำสั่งลงโทษ: ศาลปกครองสูงสุดมีคำพิพากษาถึงที่สุดว่าคำสั่งไล่ออกชอบด้วยกฎหมาย กรมป่าไม้ยืนยันว่าไม่ได้จ่ายบำนาญให้เนื่องจากไม่มีสิทธิตามกฎหมาย
• กระบวนการทางอาญา: กรมป่าไม้ระบุในคำชี้แจงครั้งนั้นว่า สำนักงาน ป.ป.ช. รับเรื่องไว้ดำเนินการตามอำนาจหน้าที่แล้ว

 

ผลทางวินัยและคำพิพากษาเกี่ยวกับคำสั่งไล่ออกจึงต้องแยกจากผลคดีอาญา ไม่อาจนำข้อยุติของกระบวนการหนึ่งไปสรุปแทนอีกกระบวนการได้

 

เพิกถอนโฉนดแล้ว แต่ทางลงหาดยังมีปัญหา

 

แม้โฉนดถูกเพิกถอนในปี 2559 แต่รายงานข่าวช่วงปลายปีเดียวกันยังปรากฏว่า เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบและจับกุมผู้ทำหน้าที่เก็บเงินทางขึ้นลงหาดฟรีดอม

 

รายงานดังกล่าวระบุด้วยว่า ยังพบสิ่งปลูกสร้างหลังครบกำหนดให้รื้อถอน ขณะที่ผู้ที่อ้างสิทธิในเวลานั้นโต้แย้งว่ากระบวนการทางกฎหมายยังไม่สิ้นสุด และยืนยันว่าจะต่อสู้ตามกระบวนการต่อไป

 

ขณะเดียวกัน ข้อมูลร้องเรียนยังระบุถึงการเรียกเก็บเงินบริเวณทางลงหาดในอัตราที่แตกต่างกัน โดยผู้ใช้ทางแต่ละรายไม่ได้จ่ายเท่ากัน รายละเอียดดังกล่าวยังต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี ทั้งจุดเรียกเก็บ ช่วงเวลา และผู้เรียกเก็บ

 

ข้อร้องเรียนนี้นำไปสู่คำถามสำคัญสามข้อ:

 

• ใครมีอำนาจเก็บเงิน: จุดเรียกเก็บตั้งอยู่บนพื้นที่ประเภทใด และผู้เรียกเก็บมีสิทธิหรือได้รับอนุญาตอย่างไร
• ราคาแตกต่างกันเพราะอะไร: มีอัตราที่ประกาศชัดเจนหรือไม่ และใช้หลักเกณฑ์ใดกำหนดจำนวนเงิน
• ประชาชนร้องเรียนกับใคร: หน่วยงานใดรับผิดชอบตรวจสอบและจัดการเมื่อพบการปิดกั้นทางหรือเรียกเก็บเงินโดยไม่มีอำนาจ

 

การทำให้ประชาชนเข้าถึงชายหาดจึงต้องครอบคลุมถึงทางลงหาดด้วย เพราะแม้สิ่งปลูกสร้างจะถูกรื้อถอนแล้ว แต่หากยังมีการปิดกั้นหรือเรียกเก็บเงินโดยไม่มีอำนาจ ปัญหาการเข้าถึงพื้นที่ก็อาจดำรงอยู่ต่อไป

 

คดีล่าสุด: ข้อกล่าวหานำเอกสารต่างแปลงมาอ้างขายที่ป่า

 

ตามเอกสารตำรวจประกอบข่าว วันที่ 7 พฤศจิกายน 2569 ตำรวจสอบสวนกลาง โดยกองบังคับการปราบปราม จับกุมปรินทร หรือ ‘เสี่ยเล็ก’ พร้อมภรรยา บุตรสาว และบุตรเขย รวมสี่ราย ตามหมายจับศาลอาญาลงวันที่ 5 พฤศจิกายน

 

ข้อกล่าวหาและคำให้การเบื้องต้นแบ่งได้ดังนี้:

 

• ผู้ต้องหาทั้งสี่ราย: ถูกกล่าวหาร่วมกันฉ้อโกงประชาชน
• ปรินทร: ถูกแจ้งข้อหาเกี่ยวกับการนำเข้าข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จหรือบิดเบือนโดยทุจริตหรือหลอกลวงเพิ่มเติม
• คำให้การ: ผู้ต้องหาทั้งสี่รายปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา

 

ตำรวจระบุพฤติการณ์ที่กล่าวหาว่า มีการนำพื้นที่ป่าสงวนบริเวณหาดฟรีดอมไปเสนอขายให้ประชาชน พบผู้ร้องทุกข์หลายรายและความเสียหายเบื้องต้นกว่า 20 ล้านบาท พร้อมระบุข้อกล่าวหาเรื่องการข่มขู่เมื่อทวงเงินคืน ทั้งการโพสต์ภาพอาวุธปืนและยิงปืนในเวลากลางคืน ซึ่งยังต้องพิสูจน์ตามกระบวนการ

 

สุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กล่าวระหว่างลงพื้นที่วันที่ 8 พฤศจิกายนว่า การตรวจสอบพบการนำเอกสาร ส.ค.1 ที่เกี่ยวกับพื้นที่อีกแปลงมาใช้อ้างกับพื้นที่บริเวณนี้ ก่อนนำไปเสนอขาย

 

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อคือ ผู้ซื้อได้รับเอกสารและคำรับรองอะไร ใครเป็นผู้จัดทำหรือเผยแพร่ข้อมูล และเงินที่ชำระเคลื่อนย้ายไปยังบุคคลใด โดยยังไม่อาจสรุปความผิดของผู้ต้องหาหรือเชื่อมโยงกับผู้เกี่ยวข้องในการออกโฉนดเดิมโดยไม่มีหลักฐานเพิ่มเติม

 

ผู้ซื้อที่ดินกับความเสียหายที่ยังต้องติดตาม

 

ในวันเปิดปฏิบัติการ ผู้ร้องเรียนชาวไทยและชาวต่างชาติบางส่วนเดินทางมาพบรัฐมนตรี พร้อมขอให้ช่วยติดตามความเสียหายจากการซื้อที่ดินและก่อสร้างอาคาร

 

ผู้ร้องเรียนเล่าถึงธุรกรรมที่แตกต่างกัน ได้แก่:

 

• ไอศวรรย์ ทองโชติ: กล่าวอ้างว่าซื้อที่ดินเพื่อทำร้านอาหารโดยเชื่อข้อมูลเรื่องเอกสารสิทธิ์
• กันตชาติ วิบูลย์เจริญผล: กล่าวอ้างว่าได้รับข้อเสนอให้ทำถนนแลกกับที่ดิน 99 ตารางวา ก่อนทราบปัญหาสถานะพื้นที่และให้ความร่วมมือในการรื้อถอน
• ผู้ซื้อชาวรัสเซีย: ข้อมูลประกอบข่าวระบุถึงคำกล่าวอ้างว่าจ่ายเงินซื้อที่ดิน 16 ล้านบาท

 

คำบอกเล่าเหล่านี้ทำให้การทวงคืนพื้นที่มีอีกมิติหนึ่ง คือความเสียหายของผู้ที่อ้างว่าจ่ายเงินเพราะเชื่อว่าทำธุรกรรมได้โดยชอบ แต่ละกรณียังต้องตรวจสอบสัญญา หลักฐานการชำระเงิน และข้อมูลที่ได้รับก่อนตัดสินใจ

 

การจับกุมและรื้อถอนยังไม่ทำให้ผู้ร้องเรียนได้เงินคืนโดยอัตโนมัติ ส่วนคำรับปากว่าจะช่วยดูแลต้องติดตามว่าจะนำไปสู่การดำเนินการอย่างไร ทั้งการตรวจสอบเส้นทางเงิน ทรัพย์สินที่เกี่ยวข้อง และช่องทางเรียกร้องของแต่ละราย

 

รื้อถอนเท่าไร คืนพื้นที่แค่ไหน ต้องแยกตัวเลขให้ชัด

 

ปฏิบัติการวันที่ 8 พฤศจิกายน เข้ารื้อถอนสิ่งปลูกสร้างในแปลงคดีที่ 7 เนื้อที่กว่า 9 ไร่ จำนวน 22 รายการ

 

ข้อมูลแผนปฏิบัติการระบุการใช้คำสั่งที่ 3/2569 ลงวันที่ 3 กรกฎาคม 2569 อาศัยมาตรา 25 แห่งพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 ขณะที่แผนภาพรวมกล่าวถึง 24 คดี รวมพื้นที่ประมาณ 63 ไร่ และการดำเนินงานเป็นระยะ โดยรัฐมนตรีตั้งเป้ารื้อถอนแล้วเสร็จภายในเจ็ดวัน

 

หลังรถแบ็กโฮออกไป ใครจะดูแลหาดฟรีดอม

 

รัฐบาลประกาศแนวทางฟื้นฟูพื้นที่กว่า 41 ไร่เป็น ป่านันทนาการ ขณะที่กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ระบุว่าจะสนับสนุนกำลัง ร่วมเฝ้าระวังการใช้ประโยชน์โดยมิชอบ และฟื้นฟูระบบนิเวศ

 

สิ่งที่จะใช้ประเมินผลหลังจากนี้คือรายละเอียดที่ประชาชนตรวจสอบได้ ทั้งหน่วยงานผู้รับผิดชอบหลัก แนวเขตพื้นที่ ทางลงชายหาด ช่องทางร้องเรียน และการดำเนินการเมื่อพบสิ่งปลูกสร้างหรือการเรียกเก็บเงินที่ไม่ได้รับอนุญาต

 

การจัดบริการนักท่องเที่ยวในอนาคตยังต้องมีหลักเกณฑ์ที่เปิดเผย หากมีค่าบริการใดต้องระบุให้ชัดว่าเป็นค่าอะไร ใครมีอำนาจจัดเก็บ และใช้อัตราใด เพื่อไม่ให้ความคลุมเครือเรื่องทางผ่านและการเรียกเก็บเงินกลายเป็นข้อพิพาทรอบใหม่

 

หากจะขยายผล ‘ภูเก็ตโมเดล’ บทเรียนของหาดฟรีดอมคือ การเพิกถอนเอกสารสิทธิ์ต้องเชื่อมกับการดูแลพื้นที่จริง ส่วนการดำเนินคดีต้องติดตามได้ทั้งผู้ครอบครอง ผู้ถูกกล่าวหาว่าหลอกขาย และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง โดยแยกหลักฐานและความรับผิดของแต่ละคนให้ชัดเจน

 

สิบปีหลังคำสั่งเพิกถอนโฉนด หาดฟรีดอมจึงยังมีคำถามที่รัฐต้องตอบต่อจากการรื้อถอน จะทำอย่างไรให้ประชาชนเข้าถึงพื้นที่ได้อย่างต่อเนื่อง และไม่ต้องรอปฏิบัติการทวงคืนครั้งใหม่อีก

 

อ้างอิง:

• กรมที่ดิน — การออกและเพิกถอนโฉนดหาดฟรีดอม หน้า 9
• คมชัดลึก — จับผู้เก็บเงินทางลงหาดหลังเพิกถอนโฉนดปี 2559
• สวท.ภูเก็ต — ปฏิบัติการรื้อถอนวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569
• กรมอุทยานฯ — แนวทางเฝ้าระวังและป้องกันการบุกรุกซ้ำ