เมื่อพูดถึง ‘Longevity’ หรือการมีสุขภาพดีอย่างยั่งยืน เรามักจะนึกถึงการทานอาหาร ออกกำลังกาย ตลอดจนการพึ่งพานวัตกรรมต่างๆ แต่ที่จริงแล้ว สิ่งใกล้ตัวที่เกี่ยวข้องกับ Longevity โดยตรงก็คือ ‘ฟัน’ อวัยวะด่านแรกของร่างกายที่หากดูแลไม่ดี อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพโดยรวม และในบางกรณีอาจรุนแรงจนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ประเด็นสำคัญ
Longevity Lab EP นี้ หมอชิว-ทพ.วุฒิพงษ์ เหล่าอมต (ท.8102) ทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรมจัดฟัน และเจ้าของเพจ ‘ยิ้มยิงฟัน’ ชวนทุกคนสำรวจ 7 เรื่องเกี่ยวกับสุขภาพช่องปากที่หลายคนอาจมองข้าม ตั้งแต่ฟันผุที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ไปจนถึงพฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่ส่งผลต่อสุขภาพและการมีอายุยืนกว่าที่คิด
ฟันผุอาจคร่าชีวิตคุณได้มากกว่าที่คิด
“ฟันผุเกิดจากการติดเชื้อ มีเชื้อโรคในช่องปากที่ทำให้ฟันเป็นรู แล้วรูนั้นก็เป็นโพรงที่เชื้อโรคเข้าไปอาศัยอยู่ได้ ทำไมฟันผุถึงอันตรายถึงชีวิต เพราะเส้นเลือดในร่างกายเราเชื่อมถึงกันหมด เลือดทุกหยดต้องผ่านหัวใจ
บางครั้งเชื้อโรคอาจหลุดเข้าไปเกาะที่ลิ้นหัวใจ หรือการติดเชื้อจนเกิดหนองบริเวณฟันล่าง หนองอาจบวมไปกดหลอดลม ทำให้หายใจไม่ออกและเสียชีวิตได้”
ฟันคือ ‘ด่านแรก’ ของ Longevity
“เราอาจลืมไปแล้วว่าด่านแรกของการรับสารอาหารเข้าสู่ร่างกายคือการบดเคี้ยว ถ้าฟันน้อยลง เคี้ยวอาหารได้ไม่ดี อาหารที่ลงสู่กระเพาะก็ไม่อยู่ในสภาพที่เหมาะสม กระเพาะอาจทำงานหนักหรือย่อยอาหารได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ส่งผลต่อสารอาหารที่จะเข้ามาหล่อเลี้ยงร่างกาย รวมถึงไมโครไบโอมในลำไส้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสุขภาพและอายุขัยของเรา”
จิบกาแฟทั้งวัน ทำร้ายฟันกว่าดื่มหมดแก้ว
“การจิบกาแฟเป็นระยะเวลานานส่งผลเสียมากกว่า เพราะความเป็นกรดจะคงอยู่ในช่องปากหลายชั่วโมง สีของกาแฟก็สัมผัสอยู่บนพื้นผิวฟัน ฟันก็มีโอกาสสีเข้มขึ้น
แนะนำว่าดื่มให้หมดในระยะเวลาที่ไม่นาน แล้วดื่มน้ำเปล่าตามหรือบ้วนปาก จะเป็นมิตรกับฟันและสุขภาพช่องปากมากกว่า”
อย่าเพิ่งรีบแปรงฟันหลังกินดื่ม
“หลังรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่ม พวกจุลชีพในช่องปากจะเปลี่ยนน้ำตาลให้เป็นกรด ซึ่งทำให้ผิวเคลือบฟันอ่อนแอลงชั่วคราว ถ้าใช้แปรงสีฟันไปขัดทันที อาจทำให้ผิวนอกสุดของเคลือบฟันถลอกได้
วิธีที่ถูกต้องคือรอให้ความเป็นกรดกลับมาเป็นกลางก่อน อาจบ้วนน้ำหรือดื่มน้ำเปล่าตาม แล้วรอประมาณ 30 นาทีจึงค่อยแปรงฟัน”
- เลือดออกตามไรฟัน ไม่ใช่เรื่องปกติ
“เหงือกอักเสบเกิดจากการสะสมของคราบจุลินทรีย์และแบคทีเรีย แบคทีเรียจะปล่อยสารพิษออกมา ทำให้ผนังเส้นเลือดฝอยที่เหงือกเปราะและแตกง่าย จึงมีเลือดออกเวลาแปรงฟัน
เส้นเลือดฝอยที่เปราะและแตกก็เหมือนเป็นแผลเล็กๆ ที่เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ เช่นเดียวกับฟันผุ”
ไม่มีฟันปลอมซี่ไหนแทนฟันธรรมชาติได้ 100%
“เวลาที่เราเคี้ยวอาหารแล้วรู้สึกว่ามันกรอบ เพราะเส้นสลิงระหว่างเคลือบรากฟันกับกระดูกมีเส้นประสาทส่งความสั่นสะเทือนไปแปลผลที่สมองว่า ‘กรอบ’ และ ‘อร่อย’
หมอจึงพยายามบอกคนไข้ทุกคนว่า ‘เก็บฟันธรรมชาติไว้เถอะ’ เพราะต่อให้เป็นรากฟันเทียมที่ดีที่สุดในปัจจุบัน ก็ไม่อาจจำลองการส่งผ่านความสั่นสะเทือนและความกรอบไปสู่สมองได้”
ว่ายน้ำบ่อย ฟันอาจกร่อนจากคลอรีน
“นักว่ายน้ำอาจไม่ได้มีฟันผุจากเชื้อโรคโดยตรง แต่มีโอกาสเกิดฟันกร่อนจากสารเคมี เพราะเราไม่ได้ว่ายน้ำในแม่น้ำหรือทะเล เราว่ายน้ำในสระ ซึ่งมีคลอรีนที่เติมลงไปเพื่อกำจัดเชื้อโรค แต่คลอรีนเป็นสารที่มีฤทธิ์กัดกร่อนสูงมาก นักว่ายน้ำที่ฝึกซ้อมเป็นประจำจึงสัมผัสคลอรีนกับผิวฟันตลอดเวลา และส่งผลให้ฟันกร่อนได้”
ภาพ: เธียรสิน สุวรรณรังสิกุล
