Financial Times รายงานว่า Apple ลดภาระภาษีในปี 2026 ได้ 2.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 9.04 หมื่นล้านบาท) ด้วยการให้กำไรจำนวนมากไปอยู่กับบริษัทลูกในสิงคโปร์ จากข้อมูลที่ Apple เปิดเผยภายใต้กฎใหม่ของสหรัฐฯ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าสิงคโปร์กลายเป็นแหล่งลดภาษีที่ใหญ่ที่สุดของ Apple ไปแล้ว
ข้อมูลที่ยื่นมาพร้อมรายงานประจำปีของ Apple ระบุว่า บริษัทใช้ประโยชน์จากมาตรการให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีของสิงคโปร์ หลังบันทึกกำไรไว้ที่สิงคโปร์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางธุรกิจในเอเชียของ Apple โดย Financial Times ประเมินว่ากำไรส่วนนี้ในปี 2026 อาจสูงถึง 5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1.67 ล้านล้านบาท)
ภาษีที่ประหยัดได้ในสิงคโปร์ยังมากกว่าในไอร์แลนด์ ที่ตั้งสำนักงานใหญ่ประจำยุโรปของ Apple ซึ่งช่วยลดภาษีได้ 2.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 8.7 หมื่นล้านบาท)
“แม้การที่ Apple ใช้ไอร์แลนด์ลดภาษีจะถูกเปิดเผยมาตั้งแต่กว่า 10 ปีก่อน แต่การประหยัดภาษีได้มหาศาลในสิงคโปร์ถือเป็นข้อมูลใหม่ที่สำคัญมาก” ซอร์กา มิลิน ผู้อำนวยการร่วมของ Fact Coalition กลุ่มรณรงค์ด้านความโปร่งใสทางภาษีในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. กล่าว ขณะที่ Apple ปฏิเสธที่จะให้ความเห็น
ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่า แม้ทั่วโลกจะพยายามร่วมกันมากว่า 10 ปีเพื่อให้บริษัทข้ามชาติเสียภาษีอย่างเป็นธรรม แต่บริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ของสหรัฐฯ ก็ยังได้ประโยชน์จากการสะสมกำไรไว้ในประเทศที่เก็บภาษีต่ำ
หากเสียภาษีตามอัตราสหรัฐฯ ทั้งหมด Apple ต้องจ่ายราว 1.1 ล้านล้านบาท
ข้อมูลนี้มาจากกฎบัญชีใหม่ของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ที่บังคับให้บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นสหรัฐฯ ต้องเปิดเผยข้อมูล หากภาษีที่จ่ายจากกำไรในต่างประเทศแตกต่างจากอัตราภาษีนิติบุคคลของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ที่ 21% อย่างมีนัยสำคัญ
หาก Apple เสียภาษีจากกำไรทั่วโลกในปี 2026 ทั้งหมดในอัตรา 21% บริษัทจะมีภาระภาษีรวม 3.3 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1.1 ล้านล้านบาท) แต่ในความเป็นจริง Apple มีภาระภาษีนิติบุคคลปีนี้รวม 2.7 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 9.04 แสนล้านบาท)
ส่วนต่างนี้แสดงให้เห็นว่า การให้กำไรไปอยู่ที่ไอร์แลนด์และสิงคโปร์ช่วยลดภาษีได้มากแค่ไหน โดยรวมกันราว 5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1.67 แสนล้านบาท)
ทั้งนี้ บริษัทข้ามชาติสัญชาติอเมริกันจำนวนมากไม่ได้เสียภาษีในอัตรา 21% จากรายได้ในสหรัฐฯ ทั้งหมดอยู่แล้ว เพราะมีค่าลดหย่อนและเครดิตภาษีในประเทศ แต่ส่วนต่างระหว่างอัตรา 21% กับภาษีที่จ่ายในประเทศอื่น ช่วยให้เห็นว่าบริษัทได้ประโยชน์ทางภาษีจากประเทศไหนมากที่สุด
ภาษีขั้นต่ำโลก 15% ยังไม่ทำให้บริษัทข้ามชาติย้ายออก
Apple ถูกจับตามานานเรื่องการใช้บริษัทลูกในต่างประเทศเพื่อลดภาษี โดยเคยต้องจ่ายภาษีคืนให้ไอร์แลนด์กว่า 1.3 หมื่นล้านยูโรพร้อมดอกเบี้ย
ทั้งนี้ การสอบสวนของสหภาพยุโรป (EU) ในปี 2016 พบว่าสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ Apple ได้รับจากไอร์แลนด์ เป็นการช่วยเหลือจากรัฐที่ผิดกฎหมาย (Illegal State Aid) หรือการที่รัฐให้สิทธิพิเศษแก่บริษัทใดบริษัทหนึ่งจนได้เปรียบรายอื่น
วิธีหนึ่งที่บริษัทข้ามชาติใช้ลดภาษี คือการซื้อขายสินค้าและบริการระหว่างบริษัทลูกด้วยกันเอง ซึ่งช่วยย้ายกำไรออกจากประเทศที่เก็บภาษีสูงไปไว้ในประเทศที่เก็บภาษีต่ำ เรียกว่าการย้ายกำไร (Profit Shifting)
กระแสต่อต้านวิธีนี้ทำให้ในปี 2021 หลายประเทศภายใต้การผลักดันของ OECD (องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ) ตกลงร่วมกันกำหนดอัตราภาษีนิติบุคคลขั้นต่ำที่บริษัทต้องจ่ายจริงไว้ที่ 15%
ประเทศที่เก็บภาษีต่ำหลายแห่ง รวมถึงไอร์แลนด์และสิงคโปร์ ต่างปรับกฎให้สอดคล้องกับ OECD และบางประเทศกังวลว่าเมื่อขึ้นภาษีแล้ว บริษัทข้ามชาติจะพากันย้ายออก แต่จนถึงตอนนี้ยังไม่เกิดขึ้น ประเทศเหล่านี้จึงได้รายได้ภาษีก้อนใหญ่เพิ่มเข้ามา
ตัวอย่างเช่นสิงคโปร์ ที่เก็บภาษีส่วนเพิ่ม (Top-up Tax) จาก Apple ได้ 2.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 8.37 หมื่นล้านบาท) ในปี 2026 ภาษีนี้เริ่มใช้ในปี 2025 ตามกติกาของ OECD โดยเก็บเพิ่มจากบริษัทที่เสียภาษีจริงต่ำกว่า 15% ให้ครบตามขั้นต่ำ
ไมค์ ลูอิส ผู้อำนวยการ TaxWatch องค์กรวิจัยเชิงสืบสวนด้านภาษี มองว่าภาษีขั้นต่ำโลกตั้งเกณฑ์ไว้ค่อนข้างต่ำ ทำให้ “สำหรับบางบริษัท ในระดับหนึ่งก็แทบไม่มีอะไรเปลี่ยนไป”
ขณะที่อีกฝ่ายมองว่า การที่บริษัทยังเลือกอยู่ในประเทศเหล่านี้ แสดงว่ามีเหตุผลอื่นนอกจากภาษีต่ำ เช่น แรงงานที่มีทักษะ, โครงสร้างพื้นฐาน และระบบการเมืองและกฎหมายที่มีเสถียรภาพ
กำไรต่อพนักงานในสิงคโปร์สูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกหลายเท่า
ข้อมูลทางบัญชีระบุว่า บริษัทลูกที่ใหญ่ที่สุดของ Apple ในสิงคโปร์เป็นศูนย์กลางด้านการขายและการตลาด ทำหน้าที่ขายสินค้าและบริการให้บริษัทในเครือ Apple ในประเทศอื่น และ “พัฒนาทรัพย์สินทางปัญญา”
บริษัทหลัก 2 แห่งของ Apple ในสิงคโปร์ทำกำไรก่อนหักภาษีได้ราว 9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 301.3 ล้านบาท) ต่อพนักงาน 1 คนในปี 2024 ซึ่งเป็นปีล่าสุดที่มีข้อมูลให้คำนวณได้
ขณะที่ในไอร์แลนด์ ตัวเลขนี้อยู่ที่ 6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 200.9 ล้านบาท) ในปี 2025 ส่วนค่าเฉลี่ยของ Apple ทั่วโลกในปี 2025 อยู่ที่ไม่ถึง 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 33.48 ล้านบาท)
ตัวเลขที่ต่างกันมากนี้แสดงให้เห็นว่า กำไรที่ Apple บันทึกไว้ในประเทศเหล่านี้สูงมาก เมื่อเทียบกับจำนวนพนักงานที่ทำงานอยู่จริง
สิงคโปร์เริ่มใช้กติกาของ OECD กับปีบัญชีที่เริ่มต้นในปี 2025 โดยมีอัตราภาษีนิติบุคคลปกติที่ 17% ซึ่งสูงกว่าภาษีขั้นต่ำโลก แต่บริษัทสามารถเจรจาขอสิทธิประโยชน์เพื่อลดอัตราภาษีลงได้
ข้อมูลที่เปิดเผยในสหรัฐฯ บ่งชี้ว่า Apple ได้ประโยชน์จากสิทธิประโยชน์เหล่านี้ ซึ่งสิงคโปร์ให้ทั้งการลดหย่อนและเครดิตภาษี สำหรับกิจกรรมที่รัฐบาลสิงคโปร์มองว่าสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ประเทศได้มาก
บัญชีของบริษัทลูกหลักในสิงคโปร์แสดงว่า ระหว่างปี 2023-2025 อัตราภาษีที่ Apple จ่ายจริงในสิงคโปร์อยู่ที่ราว 10% แต่ตั้งแต่ปีนี้เป็นต้นไป ภาษีส่วนเพิ่มตามกติกา OECD น่าจะทำให้อัตรานี้ขยับเข้าใกล้ 15%
ในปี 2025 บริษัทลูกของ Apple ในสิงคโปร์มีกำไรก่อนหักภาษีเกือบ 4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1.34 ล้านล้านบาท) ตามบัญชีล่าสุดที่เผยแพร่ และปีนี้อาจเพิ่มขึ้นเป็น 5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐตามที่ Financial Times ประเมิน
“เราเริ่มเห็นแล้วว่ารายได้ภาษีที่รัฐบาลควรได้แต่ไม่ได้เก็บมีมากแค่ไหน แค่บริษัทเดียวในปีเดียวก็หลายพันล้านดอลลาร์แล้ว” มิลินกล่าว
หมายเหตุ: ใช้อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 33.48 บาท ณ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
ภาพ: tristan tan / Shutterstock
อ้างอิง:
