ญี่ปุ่นจ่อลดภาษีอาหารเหลือ 1% นาน 2 ปี หวังลดค่าครองชีพ แต่เสี่ยงรายได้รัฐหาย

รัฐบาลญี่ปุ่นเตรียมเดินหน้าแผนลดภาษีอาหารและเครื่องดื่มจาก 8% เหลือ 1% เป็นเวลา 2 ปี เริ่มตั้งแต่เดือนเมษายน 2027 หลัง ซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ตั้งเป้าใช้มาตรการดังกล่าวบรรเทาภาระค่าครองชีพของครัวเรือนรายได้ต่ำและปานกลาง ท่ามกลางข้อกังวลด้านวินัยการคลัง เนื่องจากแผนดังกล่าวอาจทำให้รัฐบาลสูญเสียรายได้ถึงปีละ 5 ล้านล้านเยน (ประมาณ 1.1 ล้านล้านบาท)

ประเด็นสำคัญ

เปิดรายละเอียดแผนลดภาษีอาหารของทาคาอิจิ
รายได้หาย 5 ล้านล้านเยน แต่รัฐบาลยืนยันไม่กู้เพิ่ม

เปิดรายละเอียดแผนลดภาษีอาหารของทาคาอิจิ

เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม Reuters รายงานว่า ทาคาอิจิได้แจ้งต่อผู้บริหารพรรคเสรีประชาธิปไตย (LDP) ถึงความตั้งใจที่จะเดินหน้าแผนลดภาษีอาหารและเครื่องดื่ม หลังหารือกับ ทาโร อาโซ อดีตนายกรัฐมนตรี และผู้ทรงอิทธิพลภายในพรรค รวมถึง ชุนอิจิ ซูซูกิ เลขาธิการพรรค LDP

ทั้งนี้ โยมิอุริ สื่อท้องถิ่นรายงานโดยอ้างแหล่งข่าวในรัฐบาลและพรรครัฐบาลว่า อาโซแจ้งกับทาคาอิจิว่า เขาจะไม่คัดค้านมาตรการดังกล่าว หากนายกรัฐมนตรีตัดสินใจเดินหน้า โดยมีนัยสำคัญต่อการดำเนินนโยบายครั้งนี้ เพราะเขาเป็นหนึ่งในผู้ทรงอิทธิพลภายในพรรคและให้ความสำคัญกับวินัยการคลังมาโดยตลอด

ขณะนี้ รัฐบาลญี่ปุ่นกำลังตั้งเป้าสรุปรายละเอียดของมาตรการ รวมถึงแนวทางแก้ไขกฎหมายภาษีการบริโภคภายในต้นเดือนสิงหาคม ก่อนเสนอร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาในช่วงฤดูใบไม้ร่วง

อนึ่ง นโยบายลดภาษีอาหารและเครื่องดื่มเป็นหนึ่งในคำมั่นสำคัญของทาคาอิจิระหว่างการเลือกตั้งช่วงต้นปี 2026 โดยในตอนแรก พรรค LDP เสนอระงับการจัดเก็บภาษีอาหารในอัตรา 8% เป็นเวลา 2 ปี เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายของประชาชน ท่ามกลางค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลปรับข้อเสนอจากการลดภาษีเหลือ 0% มาเป็น 1% เพื่อให้การดำเนินมาตรการทำได้ง่ายขึ้น และลดภาระของผู้ประกอบการค้าปลีก โดยเฉพาะต้นทุนและเวลาที่ต้องใช้ในการปรับปรุงระบบซอฟต์แวร์ของเครื่องคิดเงิน

ทาคาอิจิระบุว่า แผนใหม่นี้แตกต่างจากมาตรการในอดีตที่ถูกวิจารณ์ว่าเป็นการแจกเงินในจำนวนเท่ากันแก่ประชาชนทุกคน โดยรัฐบาลจะพิจารณาความเชื่อมโยงระหว่างภาษี เงินสมทบประกันสังคม และเงินสวัสดิการ เพื่อออกแบบความช่วยเหลือให้สอดคล้องกับระดับรายได้และเงื่อนไขของแต่ละครัวเรือน

“เราเชื่อว่า ระบบนี้จะช่วยลดภาระของประชาชนวัยทำงานที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง ทำให้มีรายได้สุทธิเหลือใช้มากขึ้น ขณะที่ช่วยลดปัจจัยบั่นทอนแรงจูงใจในการทำงาน เช่น ปัญหาเพดานรายได้ต่อปี และตอบโจทย์เร่งด่วนในการส่งเสริมให้ประชาชนเข้าสู่ตลาดแรงงาน” ทาคาอิจิกล่าว

นอกจากการลดภาษีอาหารและเครื่องดื่มเหลือ 1% แล้ว รัฐบาลยังมีแผนจัดสรรเงินช่วยเหลือแก่ครัวเรือนที่เข้าเกณฑ์ปีละ 6 แสนล้านเยน เพื่อชดเชยภาษีส่วนที่ยังเหลืออยู่ ทำให้ครัวเรือนรายได้ต่ำและปานกลางแทบไม่ต้องรับภาระภาษีอาหารในทางปฏิบัติ

มาตรการดังกล่าวจะใช้เป็นแนวทางชั่วคราว ก่อนที่รัฐบาลจะนำระบบสวัสดิการแบบเจาะจงตามระดับรายได้มาใช้อย่างเต็มรูปแบบในปี 2029

รายได้หาย 5 ล้านล้านเยน แต่รัฐบาลยืนยันไม่กู้เพิ่ม

มาตรการลดภาษีครั้งนี้อาจทำให้รัฐบาลญี่ปุ่นสูญเสียรายได้ประมาณปีละ 5 ล้านล้านเยน เนื่องจากภาษีการบริโภคเป็นแหล่งเงินสำคัญของญี่ปุ่น ไม่ว่าจะเป็นโครงการของรัฐบาลกลางและระบบสวัสดิการสังคมของรัฐบาลท้องถิ่น

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลยืนยันว่า จะไม่ออกพันธบัตรเพื่อชดเชยรายได้ที่หายไป โดยซูซูกิระบุว่า ทาคาอิจิต้องการจัดหาแหล่งเงินที่ชัดเจน โดยไม่พึ่งพาพันธบัตรชดเชยการขาดดุลงบประมาณ เพื่อรักษาความเชื่อมั่นของตลาดการเงิน

นอกจากนี้ รัฐบาลคาดหวังว่า รายได้ภาษีที่เพิ่มขึ้นจากเงินเฟ้อและการขยายตัวของเศรษฐกิจในรูปตัวเงิน จะช่วยชดเชยต้นทุนของมาตรการได้บางส่วน แต่ขณะนี้ยังไม่มีรายละเอียดชัดเจนว่า รายได้ดังกล่าวจะเพียงพอหรือไม่ และรัฐบาลจะหาเงินจากแหล่งใดมาชดเชยส่วนที่เหลือ เป็นเหตุให้แผนดังกล่าวเผชิญเสียงคัดค้านจากสมาชิกทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน ซึ่งกังวลว่า มาตรการดังกล่าวอาจเพิ่มแรงกดดันต่อฐานะการคลังของญี่ปุ่นในระยะยาว

อนึ่ง ข้อกังวลด้านวินัยการคลังเกิดขึ้นในช่วงที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นปรับตัวขึ้นแตะระดับสูงสุดในรอบหลายสิบปี ท่ามกลางความกังวลของนักลงทุนว่า นโยบายการคลังแบบขยายตัวของทาคาอิจิอาจทำให้ภาระหนี้สาธารณะของญี่ปุ่นเพิ่มสูงขึ้นอีก

อย่างไรก็ดี ทาคาอิจิยืนยันว่า เธอจะรับผิดชอบนโยบายนี้ด้วยตนเองเพื่อทำให้อัตราภาษีกลับไปอยู่ที่ 8% หลังครบกำหนด 2 ปี เพื่อรักษาความยั่งยืนทางการคลังและความเชื่อมั่นของตลาด

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์เตือนว่า เมื่อรัฐบาลลดภาษีลงแล้ว การปรับขึ้นกลับสู่ระดับเดิมอาจทำได้ยากในทางการเมือง เพราะประชาชนและภาคธุรกิจอาจต่อต้านการกลับมาเก็บภาษีในอัตราที่สูงขึ้น

หากมาตรการนี้ได้รับความเห็นชอบ จะถือเป็นครั้งแรกที่ญี่ปุ่นปรับลดอัตราภาษีการบริโภค นับตั้งแต่เริ่มจัดเก็บภาษีประเภทนี้ในปี 1989

แฟ้มภาพ: Pack-Shot / Shutterstock

อ้างอิง: