สหรัฐอเมริกาได้ทำการยึดเรือบรรทุกน้ำมัน 2 ลำ คือเรือ Marinera (หรือ Bella 1) ในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือใกล้ไอซ์แลนด์ โดยได้รับความช่วยเหลือจากกองทัพเรืออังกฤษที่คอยสนับสนุนด้านโลจิสติกส์ทั้งทางอากาศและทางทะเล และสหรัฐยังยึดเรือ M/T Sophia อีกลำในทะเลแคริบเบียน เมื่อวานนี้ (7 มกราคม) ตามเวลาท้องถิ่น โดยได้ใช้ข้ออ้างหลักในเชิงกฎหมาย เพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับการปฏิบัติการในครั้งนี้
ข้ออ้างที่สำคัญที่สุดในเชิงกฎหมายระหว่างประเทศคือ (1) สหรัฐฯ อ้างว่าเรือ Marinera (หรือ Bella 1) และ M/T Sophia มีสถานะเป็น ‘เรือไร้รัฐ ไร้สัญชาติ’ (Stateless) ทั้งยังระบุว่า เรือเหล่านี้แอบอ้างใช้ธงของประเทศกายอานา (Guyana) ซึ่งเมื่อตรวจสอบแล้วพบว่า ‘ไม่เป็นความจริง’
สหรัฐฯ อ้างกฎหมายทางทะเลระหว่างประเทศ (UNCLOS) โดยระบุว่า เรือไม่สามารถเปลี่ยนสัญชาติหรือธงระหว่างการเดินทางได้ เว้นแต่มีการโอนกรรมสิทธิ์จริง การที่เรือเปลี่ยนจากธงกายอานาเป็นธงรัสเซียกลางคัน จึงทำให้สถานะทางกฎหมายหลุดพ้นจากการคุ้มครองของรัฐใดรัฐหนึ่ง และยืนยันว่า เรือไร้รัฐเหล่านี้สามารถบุกขึ้นไปตรวจสอบ โดยเจ้าหน้าที่ของประเทศใดก็ได้หากมีความสงสัยในความผิด
(2) การละเมิดมาตรการคว่ำบาตร (Sanctions Violations)
สหรัฐฯ อ้างว่าเรือทั้งสองลำเป็นส่วนหนึ่งของ ‘กองเรือเงา’ (Shadow Fleet) หรือ ‘กองเรือมืด’ (Dark Fleet) ที่ลักลอบขนส่งน้ำมันจากเวเนซุเอลาอย่างผิดกฎหมายและละเมิดมาตรการคว่ำบาตร ซึ่งการยึดเรือเหล่านี้ เป็นส่วนหนึ่งของการสกัดกั้นช่องทางรายได้ของรัฐบาลเวเนซุเอลา ภายหลังการจับกุมตัวประธานาธิบดีนิโกลัส มาดูโร
โดยสหรัฐฯ อ้างว่า เรือ M/T Sophia กำลังดำเนินกิจกรรมที่ผิดกฎหมาย (Illicit Activities) ในน่านน้ำสากลแถบทะเลแคริบเบียน พร้อมทั้งอ้างความชอบธรรม ผ่านหมายจับจากศาลรัฐบาลกลาง (Federal Court Warrant) โดยอ้างว่า เรือ Marinera ถูกยึดตามหมายจับที่ออกโดยศาลรัฐบาลกลางสหรัฐฯ หลังจากถูกติดตามโดยหน่วยยามฝั่งสหรัฐฯ และให้เหตุผลว่า เรือทั้งสองลำเพิ่งจะเทียบท่าที่เวเนซุเอลา หรือกำลังมุ่งหน้าไปยังเวเนซุเอลา เพื่อยืนยันว่าเรือเหล่านี้เกี่ยวข้องกับวงจรการค้าน้ำมันผิดกฎหมายของรัฐบาลมาดูโร
ท่าทีของมหาอำนาจอื่นเป็นอย่างไร
จอห์น ฮีลีย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (อังกฤษ) กล่าวว่า ปฏิบัติการดังกล่าวเป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศอย่างครบถ้วน และเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามระดับโลกในการกวาดล้างการฝ่าฝืนมาตรการคว่ำบาตร โดยเรือ Marinera ถูกกล่าวหาว่าละเมิดมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ และขนส่งน้ำมันผิดกฎหมายจากอิหร่านและเวเนซุเอลา
ขณะที่รัสเซียได้ออกมาประณามการยึดเรือบรรทุกน้ำมันที่เดินเรือภายใต้ธงของตน พร้อมทั้งเรียกร้องให้สหรัฐฯ ปฏิบัติต่อชาวรัสเซียที่อยู่บนเรืออย่างเหมาะสม และอนุญาตให้พวกเขาเดินทางกลับรัสเซียโดยเร็ว
กระทรวงคมนาคมรัสเซียระบุว่า ทางกระทรวงได้ให้ ‘สิทธิชั่วคราว’ แก่เรือลำดังกล่าวในการใช้ธงรัสเซีย พร้อมเสริมว่าไม่มีรัฐใดมีสิทธิใช้กำลังต่อเรือที่จดทะเบียนอย่างถูกต้องภายใต้อำนาจศาลของรัฐอื่น
มีรายงานระบุว่ารัสเซียได้ส่งเรือดำน้ำออกไปเพื่อคุ้มกันเรือลำดังกล่าว แต่ปรากฏว่ากองกำลังสหรัฐฯ สามารถบุกขึ้นเรือบรรทุกน้ำมันได้สำเร็จ โดยไม่เผชิญกับการต่อต้านใดๆ
ส่วนจีนซึ่งเป็นประเทศ ‘ผู้ซื้อน้ำมันรายใหญ่’ ของเวเนซุเอลา ได้ออกมาประณามการกระทำของสหรัฐฯ ว่าเป็น ‘ภัยคุกคามต่อความมั่นคงทางพลังงานโลก’
ภาพ: US EUROPEAN COMMAND via Reuters
อ้างอิง:
