วันนี้ (21 กันยายน) บรรดาผู้นำโลกเตรียมร่วมประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (United Nations General Assembly: UNGA) ครั้งที่ 81 ณ มหานครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ระหว่างวันที่ 22-28 กันยายนนี้ ท่ามกลางวิกฤตสงครามและความขัดแย้งที่ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะสงครามรัสเซีย-ยูเครน และสงครามในตะวันออกกลางระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่าน
ประเด็นสำคัญ
การประชุม UNGA81 ครั้งนี้จัดขึ้นในช่วงเวลาที่วิกฤตระเบียบโลกเก่า (Pax Americana) กำลังเสื่อมถอยลง โดยที่โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ จะหวนคืนสู่เวทีนี้อีกครั้ง หลังดำเนินนโยบายโจมตีระบบ UN อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการถอนตัวออกจากสนธิสัญญาและองค์กรสากลหลายแห่ง รวมถึงตัดงบประมาณสนับสนุน ซึ่งสร้างแรงกดดันต่อระบบพหุภาคีนิยม (Multilateralism) อย่างมาก
แม้สหรัฐฯ จะยอมจ่ายเงินสนับสนุน 725 ล้านดอลลาร์ เพื่อหลีกเลี่ยงการเสียสิทธิออกเสียงในสมัชชาใหญ่ แต่ยังคงค้างชำระงบประมาณอีกกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์ ส่งผลให้ UN เผชิญภาวะวิกฤตทางการเงินอย่างรุนแรงและการตั้งคำถามถึงบทบาทความสำคัญขององค์การ
นอกจากนี้ ‘การทูตทวิภาคี’ บดบังเวทีพหุภาคี โดยจะเห็นได้จาก สีจิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน เลือกที่จะข้ามการเข้าร่วมประชุม UNGA ในนิวยอร์ก แต่เดินทางไปเจรจาตัวต่อตัวกับทรัมป์ที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. แทน สะท้อนถึงแนวโน้มในปัจจุบันที่มหาอำนาจให้ความสำคัญกับการเมืองทวิภาคี ‘มากกว่า’ เวทีพหุภาคี
โดย อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย พร้อมด้วยสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม มีกำหนดเดินทางเข้าร่วมประชุม UNGA81 ครั้งนี้ด้วย เพื่อขับเคลื่อนความสัมพันธ์และความร่วมมือกับนานาประเทศ ทั้งในมิติการต่างประเทศ เศรษฐกิจ การค้า การลงทุน เทคโนโลยี และดิจิทัล
ประเด็นน่าจับตามีอะไรบ้าง
- สงครามรัสเซีย-ยูเครนและผลกระทบทางเศรษฐกิจ
เป็นหนึ่งประเด็นสำคัญที่น่าจะถูกหยิบยกมาหารือกัน หลังสงครามรัสเซีย-ยูเครนยังคงยืดเยื้อและดำเนินมานานกว่า 4 ปี ส่งผลกระทบอย่างหนักต่อความมั่นคงทางอาหารและราคาพลังงาน โดย โวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน และ เซอเกย์ ลาฟรอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซียมีกำหนดขึ้นกล่าวบนเวที UNGA ปีนี้ ขณะที่คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) ยังไม่สามารถหาทางออก เพื่อยุติความขัดแย้งได้ เนื่องจากรัสเซียใช้สิทธิวีโต้ (Veto)
- สงครามในตะวันออกกลาง
การสู้รบระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่าน ส่งผลกระทบต่ออัตราเงินเฟ้อ ราคาพลังงานและเสถียรภาพระดับโลก รวมถึงการคุกคามเส้นทางขนส่งสินค้าในช่องแคบ Bab el-Mandeb โดยกลุ่มกบฏฮูตี ทั้งนี้ ต้องจับตาการขึ้นกล่าวสุนทรพจน์ของ มาซูด เปเซชเคียน ประธานาธิบดีอิหร่าน และ เบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล รวมถึงกรณีที่ มาห์มูด อับบาส ประธานาธิบดีปาเลสไตน์ ถูกสหรัฐฯ ปฏิเสธวีซ่า จนต้องกล่าวสุนทรพจน์ผ่านระบบวิดีโอ
สงครามครั้งนี้ทำให้ชาติมหาอำนาจอย่างสหรัฐฯ ติดหล่มในสงครามในภูมิภาคตะวันออกกลางนานหลายเดือน ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลการเลือกตั้งมิดเทอมครั้งสำคัญในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนนี้
ยังไม่นับรวมปัญหาความขัดแย้งอื่นๆ ในตะวันออกกลางที่มีส่วนบั่นทอนเสถียรภาพและความมั่นคงของภูมิภาคนี้ เช่น ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน, ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มฮูตีกับซาอุดีอาระเบีย รวมถึงปัญหาอิสราเอล-ปาเลสไตน์ ทำให้การแก้ไขปัญหามีความซับซ้อนยิ่งขึ้น
- การกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ (AI Governance)
อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ และบรรดาผู้นำภาคเทคโนโลยี ต่างเรียกร้องให้มีการสร้างกรอบกำกับดูแล AI ในระดับสากล เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่เทคโนโลยีจะหลุดจากการควบคุมของมนุษย์
ในขณะที่ทรัมป์ ‘คัดค้าน’ แนวคิดนี้ โดยมองว่า ความเสี่ยงจาก AI เป็นเรื่องลวงโลก (Hoax) และเตือนว่า การควบคุมจะทำให้จีนได้เปรียบและครองอำนาจนำในวงการ AI โลก ซึ่งนั่นอาจทำให้การขับเคลื่อนประเด็นเรื่องการกำกับดูแล AI บนเวที UNGA ปีนี้ เต็มไปด้วยความท้าทายและเป็นไปด้วยความยากลำบาก
- การสรรหาเลขาธิการ UN คนใหม่
เนื่องจาก อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการ UN จะหมดวาระลงสิ้นปี 2026 จึงได้เริ่มต้นกระบวนการสรรหาเลขาธิการ UN คนใหม่แล้ว ตัวอย่างผู้สมัครชิงเก้าอี้ผู้นำ UN เช่น ราฟาเอล กรอสซี ผู้อำนวยการใหญ่สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) จากอาร์เจนตินา, มารีอา เฟร์นันดา เอสปิโนซา อดีตประธานสมัชชาใหญ่ (UNGA) และอดีตรัฐมนตรีต่างประเทศจากเอกวาดอร์, คาโรลิน โรดริเกส-เบอร์เกตต์ ผู้แทนถาวรกายอานาประจำ UN และอดีตรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศจากกายอานา เป็นต้น โดยคาดว่าจะทราบผลอย่างเป็นทางการในช่วงปลายปีนี้
ขณะที่ฝ่ายบริหารของทรัมป์ได้แสดงจุดยืนต้องการลดบทบาท UN ให้เหลือเพียงภารกิจพื้นฐานด้านความมั่นคง และมีแนวโน้มจะใช้วีโต้คัดค้านแคนดิเดตที่มีแนวคิดก้าวหน้า ซึ่งอาจยิ่งทำให้การสรรหาเลขาธิการ UN คนใหม่ยากลำบากมากยิ่งขึ้น
แฟ้มภาพ: Selcuk Acar / Anadolu via Getty Images
อ้างอิง:
- https://www.reuters.com/world/china/world-leaders-return-un-amid-wars-middle-east-ukraine-2026-09-20/
- https://www.newyorker.com/news/global-notes/donald-trump-returns-to-the-un-amid-the-collapse-of-the-old-order
- https://thestandard.co/anutin-unga81-roadshow-tech-ai/
