สมรภูมิการสมัครเข้าเรียนต่อในระดับอุดมศึกษาของสหรัฐฯ กำลังเจอกับภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก แม้จะยังไม่มีตัวเลขฟันธงว่าใบสมัครกี่เปอร์เซ็นต์ที่ถูกปั้นแต่งด้วย AI แต่คนในวงการต่างรู้ดีว่ามีอยู่ไม่น้อยเลยทีเดียว
ประเด็นสำคัญ
ความน่าสนใจของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ที่การที่เด็กแอบใช้ AI แต่คือความย้อนแย้งที่เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งสองฝั่ง เพราะในขณะที่มหาวิทยาลัยส่วนใหญ่ส่ายหน้า และ ตั้งกฎเหล็กห้ามนักเรียนใช้ AI เขียนเรียงความสมัครเรียน แต่หลายสถาบันกลับแอบนำ AI มาใช้ช่วยคัดกรองและประเมินเรียงความของผู้สมัครเสียเอง
จนเกิดเป็นคำถามชวนปวดหัวว่า สรุปแล้วอนาคตของการคัดเลือกนักศึกษา จะเป็นการวัดกึ๋นระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ หรือกำลังจะกลายเป็นบอตของเด็ก แข่งกับบอตของมหาวิทยาลัยกันแน่
เสน่ห์ของความไม่สมบูรณ์แบบที่ AI เลียนแบบไม่ได้
เคต กิลเบิร์ตสัน บัณฑิตจาก UC Berkeley รุ่นปี 2025 ที่ผันตัวมาเป็นนักตรวจแก้ใบสมัครเข้ามหาวิทยาลัย เล่าถึงความเปลี่ยนแปลงที่เธอสัมผัสได้ชัดเจนว่า ช่วงหลังมานี้จะเจอร่างเรียงความที่ เนี๊ยบเกินไป จนขาดจิตวิญญาณและ น้ำเสียงแบบวัยรุ่น จึงตั้งข้อสังเกตว่า ร่องรอยความไม่สมบูรณ์แบบเล็กๆ น้อยๆ ต่างหาก คือหลักฐานชั้นดีที่บ่งบอกว่านี่คืองานเขียนของเด็กอายุ 17 ปี จริงๆ ไม่ใช่ผลงานการสังเคราะห์คำจากอัลกอริทึม
แม้ ChatGPT จะเพิ่งถือกำเนิดมาได้เพียง 4 ปี แต่เทคโนโลยีนี้ได้เข้ามาพลิกโฉมการยื่นใบสมัครผ่านระบบกลางอย่าง Common App ตั้งแต่ต้นน้ำยันปลายน้ำ เด็กมัธยมปลายจำนวนมากไม่ได้ใช้ AI แค่ช่วยเกลาคำ แต่ใช้เป็นที่ปรึกษาส่วนตัว แทนการจ้างผู้เชี่ยวชาญแนะแนวที่มีค่าตัวแพงลิ่วระดับหลายพันดอลลาร์
ความย้อนแย้งนี้จุดประกายคำถามในใจเด็กๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ว่า ถ้ามหาวิทยาลัยใช้ AI ให้คะแนนเรียงความได้ แล้วทำไมพวกเราจะใช้ AI ช่วยเขียนบ้างไม่ได้ หรือในมุมของเกมการแข่งขัน ในเมื่อใครๆ ก็ใช้ตัวช่วยเพื่อสร้างความได้เปรียบ แล้วทำไมเราต้องยอมเป็นฝ่ายเสียเปรียบอยู่คนเดียว
สถาบันการศึกษาเตรียมกฎเหล็กรับมือ
แอชลีย์ พาลลี คณบดีฝ่ายรับนักศึกษาปริญญาตรีของสถาบันเทคโนโลยี แคลิฟอร์เนีย (Caltech) ยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า นักเรียนปรับตัวเข้ากับ AI ได้ไวกว่าฝั่งมหาวิทยาลัยมาก สำหรับ Caltech ที่คัดเลือกผู้สมัครหลายพันคนให้เหลือเพียงไม่ถึง 450 คนต่อปี เธอมองว่าการคัดเลือกนักศึกษาคือศิลปะมากกว่าวิทยาศาสตร์ และเชื่อว่าบอต AI ยังไม่มีวันแทนที่สายตาของมนุษย์ในการอ่านเรียงความได้
Caltech จึงขีดเส้นแบ่งไว้อย่างชัดเจนว่า ห้ามใช้ AI เขียนเรียงความจนตัวตนของผู้สมัครเลือนหายไป แต่ไฟเขียวให้ใช้ AI ช่วยตั้งคำถามเพื่อกระตุ้นการระดมสมองได้ ขณะที่มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย ก็ออกโรงเตือนไปถึงฝั่งคุณครูและผู้แนะแนวว่า อย่ามักง่ายใช้ AI เขียนจดหมายรับรองแทนตัวเองเด็ดขาด
อย่างไรก็ตาม แนวทางของแต่ละแห่งก็มีความหลากหลาย อย่าง Caltech เองก็ใช้ AI มาช่วยอ่านงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ของผู้สมัคร โดยให้ระบบช่วยตั้งคำถามเจาะลึก ก่อนที่คณาจารย์จะเป็นคนประเมินคำตอบของเด็กอีกที ส่วนมหาวิทยาลัยรัฐขนาดใหญ่อย่าง Virginia Tech ที่ปี 2025 มียอดผู้สมัครพุ่งทะลุสถิติไปถึง 57,622 คน ก็กำลังทดลองใช้ AI มาช่วยแบ่งเบาภาระเอกสาร
แต่สำหรับบางสถาบัน ทางออกที่ดีที่สุดคือการรื้อระบบ มหาวิทยาลัยทูเลน ตัดสินใจประกาศยกเลิกการเขียนเรียงความเสริมในหัวข้อทำไมถึงเลือกทูเลนไปเลยในรอบรับสมัครปีนี้ โดย ไมเคิล สเตรคเกอร์ โฆษกของมหาวิทยาลัยยอมรับว่า ความกังวลเรื่อง AI คือตัวแปรสำคัญที่ทำให้พวกเขาตัดสินใจ เช่น นั้น
อีกด้านของมุมมองใหม่ AI ไม่ใช่การโกง แต่คือเครื่องมือปลดล็อกความคิด
ในขณะที่ฝั่งมหาวิทยาลัยกำลังกังวล โซฟี ซัจนานี บัณฑิตรุ่นปี 2025 และผู้ก่อตั้งบริษัทที่ปรึกษาด้านการสมัครเรียน กลับมองต่างมุม เธอไม่สนับสนุนให้เด็กใช้ AI คิดหัวข้อ แต่ไม่ติดใจหากเด็กจะใช้ AI ช่วยเขียน เพราะเด็กยุคนี้เติบโตมากับเทคโนโลยีและรู้วิธีฝึกแชตบอตให้เขียนด้วยน้ำเสียงของตัวเองได้
“เหตุผลที่เรายังมีเรียงความ ก็เพื่อดูช่วงเวลาที่เด็กเติบโตขึ้น สิ่งสำคัญไม่ใช่ทักษะการเขียน แต่คือการฉายภาพสถานการณ์ที่เด็กเผชิญ และวิธีที่พวกเขาก้าวข้ามผ่านมันมาได้” ซัจนานี ย้ำ
สอดคล้องกับมุมมองของ อนิซาห์ อาลี นักเรียนเกรด 11 ในรัฐวอชิงตัน ที่มองว่าแม้สังคมจะชอบตราหน้าว่าการใช้ AI คือการโกงระบบ แต่สำหรับเธอ AI คือเครื่องมือที่ช่วยเปิดมุมมองใหม่ๆ ในสมองที่บางครั้งเธอก็คิดไม่ถึงด้วยตัวเอง
ส่วนอนาคตระยะยาว คณบดีจาก Caltech คาดการณ์ว่า บทบาทของเรียงความอาจค่อยๆ ลดลง และถูกแทนที่ด้วยการสัมภาษณ์แบบตัวต่อตัว เพื่อให้มนุษย์ได้พูดคุยและสัมผัสตัวตนของมนุษย์ด้วยกันจริงๆ
AI ช่วยทลายกำแพงความเหลื่อมล้ำ
ท่ามกลางดราม่าเรื่องเรียงความ ปฏิเสธไม่ได้ว่า AI ได้กลายเป็นพระเอกในการทลายกำแพงความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เพราะขั้นตอนแรกของการสมัครเรียนคือการหาข้อมูลสถาบันที่ใช่ ซึ่งแต่ก่อนเป็นเรื่องที่ได้เปรียบเสียเปรียบกันมากระหว่างครอบครัวที่มีเงินจ้างที่ปรึกษาส่วนตัว กับครอบครัวที่ต้องคลำทางเอง
ปีนี้ OpenAI ถึงขั้นเปิดตัวเครื่องมือวางแผนเข้ามหาวิทยาลัยสำหรับวัยรุ่นบน ChatGPT ขณะที่รายงานวิจัยจากบริษัท EAB เผยตัวเลขที่น่าทึ่งว่า ผู้ตอบแบบสำรวจถึง 82% ใช้ ChatGPT ค้นคว้าข้อมูลการสมัครเรียน ซึ่งมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจมากกว่าเว็บไซต์ทางการของมหาวิทยาลัยเสียอีก
ดังคำกล่าวของ ไมเคิล คอปเพนเฮฟเฟอร์ ผู้บริหารจาก EAB ที่นิยามไว้อย่างเห็นภาพว่า สำหรับเด็กจำนวนมาก AI ก็คือที่ปรึกษาการสมัครเรียนในแบบที่พวกเขาไม่มีเงินจ้าง
พลังของ AI ในฐานะผู้ช่วยวางแผนถูกพิสูจน์แล้วจากประสบการณ์จริงของหลายครอบครัว เช่น คริสทีน วิลสัน คุณแม่เจ้าของเอเจนซีในรัฐเวอร์จิเนีย ที่แม้จะจ้างที่ปรึกษาให้ลูกชายไว้แล้ว แต่สุดท้ายเธอกลับใช้ Claude สร้างตารางเปรียบเทียบมหาวิทยาลัยถึง 22 แห่ง เพื่อคำนวณค่าใช้จ่ายสุทธิเทียบกับรายได้ครอบครัว โอกาสได้ทุน ไปจนถึงไลฟ์สไตล์อย่างทีมฟุตบอล สังคมนักศึกษา และความโดดเด่นของคณะบริหารธุรกิจ จนลูกชายได้เข้าเรียนที่ University of Florida สมใจ
ท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าเทคโนโลยีจะก้าวหน้าไปไกลแค่ไหน AI อาจเข้ามาช่วยจัดระเบียบข้อมูล ปลดล็อกไอเดีย หรือลดช่องว่างทางฐานะได้จริง แต่หัวใจสำคัญของการก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัยก็ยังคงเป็นเรื่องราวการเติบโตและจิตวิญญาณของความเป็นมนุษย์ ที่ต่อให้อัลกอริทึมฉลาดล้ำแค่ไหนก็ยังไม่สามารถใช้ชีวิตแทนใครได้อยู่ดี
ภาพ: chayanuphol/shutterstock
อ้างอิง:

