เวทีราชบัณฑิตยสภาชำแหละคดีฮั้ว สว. เปิดเบื้องหลังมติ กกต. เสียงข้างมากปฏิเสธหลักฐาน DSI

เวทีเสวนาของสำนักงานราชบัณฑิตยสภาในหัวข้อ ‘คดีฮั้ว สว. : เรื่องจริงที่คนไทยทุกคนต้องรู้’ กลายเป็นเวทีชำแหละความผิดปกติของการเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) ครั้งที่ผ่านมา โดยมีอดีตผู้บริหารองค์กรอิสระและนักวิชาการด้านกฎหมายร่วมสะท้อนปัญหาอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะการเปิดเผยเบื้องหลังการทำงานของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จากกรรมการ กกต. เสียงข้างน้อย

ดูภาพข่าว 

เปิดเบื้องหลัง กกต. เสียงข้างน้อย ชี้คณะทำงานล่าช้า-ปัดตกหลักฐานเส้นทางเงิน

สิทธิโชติ อินทรวิเศษ กรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เสียงข้างน้อยในคดีฮั้ว สว. และอดีตประธานแผนกคดีเลือกตั้งในศาลฎีกา เปิดเผยถึงกระบวนการจัดการเลือก สว. ว่า การรับสมัครผู้สมัคร 20 กลุ่มอาชีพมีความทุลักทุเลตั้งแต่เริ่มต้น โดย กกต. มักอ้างแนวคำวินิจฉัยของศาลฎีกาว่าหากระดับอำเภอรับสมัครมาแล้วถือว่าชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งตนเป็นฝ่ายคัดค้านและเสนอให้ตั้งคณะกรรมการไต่สวนคุณสมบัติอย่างละเอียด

สิทธิโชติระบุถึงกรณีการพบโพยจำนวนมากในรอบระดับประเทศว่า ได้มีการแก้ไขเฉพาะหน้าด้วยการพิมพ์ใบแนะนำตัว (สว. 3) ใหม่ทั้งหมดในรอบบ่าย พร้อมยอมรับว่าการบริหารจัดการในเวลานั้นมีปัญหา เมื่อผู้สมัครรู้ตัวล่วงหน้าจึงเกิดความวุ่นวาย

นอกจากนี้ ยังชี้แจงถึงการตั้งคณะกรรมการสืบสวนและไต่สวนชุดที่ 26 หลังจาก กกต. ยกคำร้องในระดับอำเภอทั้งหมดเนื่องจากพยานหลักฐานไม่เพียงพอ โดย กกต. ได้ขอความร่วมมือจากเจ้าหน้าที่รัฐ ตำรวจ และกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) แต่กระบวนการเกิดความล่าช้า เนื่องจากในขณะนั้น DSI และผู้ถูกกล่าวหาอยู่ภายใต้พรรคการเมืองคนละกลุ่ม ทำให้ กกต. ต้องระมัดระวังท่าทีเพื่อรักษาความเป็นกลาง

ประเด็นสำคัญที่สิทธิโชติเปิดเผยคือ การตั้งอนุกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดชุดที่ 36 ซึ่งประธานอนุกรรมการไม่ได้เรียกประชุมเลยถึง 45 วันโดยอ้างภารกิจต่างประเทศ ทำให้คดีล่าช้าจน กกต. บางคนหมดวาระ และในระหว่างการพิจารณา DSI ได้แจ้งว่ามีหลักฐานภาพถ่าย เส้นทางการเงิน และเส้นทางการโทรศัพท์ที่เกี่ยวพันกับผู้ถูกกล่าวหา 8 คน

แต่ กกต. มีมติเสียงข้างมาก 4 ต่อ 3 ไม่รับสำนวนดังกล่าว โดยให้เหตุผลว่าสำนวนยังอยู่ที่อนุกรรมการชุดที่ 36 ซึ่งตนเป็นฝ่ายคัดค้านมติดังกล่าวเพราะมองว่าหลักฐานเหล่านี้เป็นประโยชน์ต่อ กกต. ในการรวบรวมข้อเท็จจริง

อดีต กกต. ชุดแรก ชี้ ฮั้ว สว. คือคดีอุกฉกรรจ์ทางการเมือง

รศ.โคทม อารียา อดีต กกต. ชุดแรก มองว่าระบบการเลือก สว. ในปัจจุบันมีความซับซ้อนเกินไป แม้มีเจตนาเพื่อป้องกันการฮั้ว แต่กลับกลายเป็นช่องว่างให้ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญในการจัดตั้งเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ โดยขาดการเฝ้าระวังตั้งแต่ขั้นตอนการสมัคร

รศ.โคทม ระบุว่า การเลือก สว. ครั้งนี้ถือเป็น ‘คดีอุกฉกรรจ์ทางการเมือง’ เนื่องจากส่งผลให้เกิดการยึดอำนาจนิติบัญญัติ และสะท้อนให้เห็นถึงความแข็งแกร่งของวัฒนธรรมบ้านใหญ่และระบบอุปถัมภ์

พร้อมตั้งคำถามถึงการตั้งอนุกรรมการชุดที่ 36 ของ กกต. ว่ามีความจำเป็นหรือไม่ ในเมื่อมีคณะกรรมการชุดที่ 26 ทำหน้าที่ไต่สวนและเสนอส่งเรื่องให้ศาลฎีกาวินิจฉัยแล้ว การตั้งชุดที่ 36 เพื่อมากลั่นกรองและตัดผู้ถูกกล่าวหาออกจึงดูย้อนแย้งกับกระบวนการทำงานที่ควรจะรวดเร็ว

กาง 6 ช่องทางกฎหมายสู้คดีฮั้ว สว.

วัส ติงสมิตร อดีตประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) วิเคราะห์ถึงการใช้ดุลยพินิจของ กกต. ตามมาตรา 62 ของพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. พ.ศ. 2561 ซึ่งกำหนดว่าหากมีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่ามีการกระทำผิด กกต. ต้องส่งเรื่องให้ศาลฎีกาวินิจฉัย โดยตั้งคำถามว่ามติของ กกต. ที่ผ่านมาได้ใช้มาตรฐานความเป็นกลางและมีเหตุผลรองรับเพียงพอหรือไม่

พร้อมกันนี้ วัสได้เสนอ 6 ช่องทางกฎหมายสำหรับผู้เกี่ยวข้องในการต่อสู้คดี ได้แก่

1. การส่งเรื่องไปยังศาลฎีกา ซึ่งผู้มีสิทธิเลือก สว. อาจสามารถยื่นคำร้องได้โดยตรง
2. การยื่นฟ้องต่อศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ
3. การร้องเรียนต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. เพื่อเอาผิด กกต.
4. การฟ้องร้องทางอาญาต่อศาลอาญา
5. การร้องต่อศาลปกครอง
6. การร้องต่อผู้ตรวจการแผ่นดินเพื่อส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าการเลือกตั้ง สว. เป็นโมฆะ

แนะช่องทางศาลรัฐธรรมนูญ ล้มระบบการจัดตั้ง สว.

ศ.พิเศษ จรัญ ภักดีธนากุล อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ สนับสนุนแนวทางการร้องผ่านผู้ตรวจการแผ่นดินเพื่อส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย โดยระบุว่ากระบวนการจัดการเลือก สว. ที่ไม่สุจริตและเที่ยงธรรม ย่อมขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 107 และมาตรา 215 ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจในการวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะได้ทั้งระบบ

ศ.พิเศษ จรัญ ประเมินว่า หากใช้ช่องทางศาลฎีกาอาจต้องใช้เวลานานถึง 3 ปี และไม่สามารถล้มระบบการจัดตั้งได้ทั้งหมด แต่หากนำเรื่องเข้าสู่ศาลรัฐธรรมนูญ อาจใช้เวลาพิจารณาแล้วเสร็จภายใน 6 เดือนถึง 1 ปี พร้อมสนับสนุนให้ศาลฎีกาใช้อำนาจเรียกหลักฐานเส้นทางการเงินที่ กกต. ปัดตก รวมถึงการใช้เครื่องจับเท็จในการสอบพยานที่กลับคำให้การ

ทั้งนี้ ศ.พิเศษ จรัญ ได้แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยกับการปลุกระดมมวลชนลงถนนเพื่อกดดันในประเด็นดังกล่าว พร้อมชี้ว่า “ม็อบไม่ใช่ประชาธิปไตย”

เตือนฮั้วการเมืองทำลายเจตนารมณ์รัฐธรรมนูญ

ศ.พิเศษ วิชา มหาคุณ อดีตกรรมการ ป.ป.ช. ระบุว่า การฮั้วทางการเมืองคือการรวมหัวกันล็อกผลลัพธ์เพื่อเอาเปรียบผู้อื่น ซึ่งถือเป็นพัฒนาการที่เลวร้ายและทำลายเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่ต้องการให้ สว. เป็นตัวแทนของกลุ่มอาชีพที่หลากหลาย

ศ.พิเศษ วิชา ตั้งข้อสังเกตว่า ระบบการเลือกไขว้ที่ไม่มีประชาชนทั่วไปร่วมลงคะแนน กลายเป็นช่องโหว่ให้กลุ่มทุนและพรรคการเมืองเข้ามาแทรกแซงและควบคุมสภาสูง รวมถึงครอบงำกลไกการตรวจสอบองค์กรอิสระ

พร้อมเน้นย้ำว่าคดีนี้ กกต. ไม่จำเป็นต้องไต่สวนจนสิ้นสงสัยเหมือนคดีอาญาทั่วไป แต่หากมีพยานหลักฐานอันควรเชื่อได้ ก็เพียงพอที่จะส่งเรื่องให้ศาลฎีกาพิจารณาเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งได้แล้ว โดยเรียกร้องให้ทุกฝ่ายร่วมกันแก้ไขปัญหานี้ให้แล้วเสร็จภายใน 3 เดือน เพื่อปกป้องระบอบประชาธิปไตยไม่ให้ถูกบ่อนทำลาย