วันนี้ (16 พฤศจิกายน) ที่อาคารรัฐสภา พรรคประชาชนแถลงผลการประชุม ครม.เงา ครั้งที่ 20 นำโดย ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส. แบบบัญชีรายชื่อ หัวหน้าพรรคประชาชน และผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร พร้อมด้วย สรศักดิ์ สมรไกรสรกิจ สส. แบบบัญชีรายชื่อ และ พิศาล มาณวพัฒน์ สมาชิก ครม.เงา ร่วมแถลงข้อเสนอแนะต่อรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำรวก พร้อมเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีใช้เวทีการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนและการประชุมเอเปค 2026 หารือกับผู้นำประเทศที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะประเทศจีน เพื่อคลี่คลายปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม
จี้แก้ที่ต้นตอ ห่วงสารพิษตกค้างผลผลิตเกษตร
ณัฐพงษ์กล่าวว่า พรรคประชาชนติดตามปัญหาการปนเปื้อนของสารพิษในแหล่งน้ำอย่างต่อเนื่อง จากรายงานพบว่ามีปริมาณสารหนูในแม่น้ำสายสูงกว่ามาตรฐานถึง 28 เท่า และข้อมูลล่าสุดในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาระบุว่า บางพื้นที่มีสารพิษสูงเกินมาตรฐานกว่า 30 เท่า สะท้อนให้เห็นว่าสถานการณ์ทวีความรุนแรงขึ้น แต่การรับมือของรัฐบาลยังไม่ครอบคลุม
ณัฐพงษ์ระบุว่า แม้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยจะลงพื้นที่ตรวจสอบ แต่กลับพุ่งเป้าไปที่ระบบของการประปาส่วนภูมิภาค ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนเพียงร้อยละ 15 ของการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคทั้งหมด โดยละเลยระบบประปาหมู่บ้านและแหล่งน้ำดิบอื่นๆ ที่เสี่ยงต่อการปนเปื้อน ขณะเดียวกัน บันทึกความเข้าใจ (MOU) ระหว่างจีนและมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงในการจัดตั้งห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์สารพิษร่วมกันก็ยังไม่มีความคืบหน้า
นอกจากนี้ ปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในแหล่งน้ำ แต่เริ่มมีรายงานการตรวจพบสารพิษตกค้างในผลผลิตทางการเกษตร เช่น เมล็ดข้าว ซึ่งสร้างความกังวลว่าผลผลิตจากพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบอาจถูกกระจายไปยังผู้บริโภคในพื้นที่อื่นๆ แล้ว การแก้ไขปัญหาจึงต้องมุ่งไปที่ต้นตอ มากกว่าเพียงแค่การเพิ่มจุดตรวจวัดสารพิษ
แนะใช้กฎหมายสกัดแร่เลื่อน-ปปง.สอบเส้นทางเงิน
ณัฐพงษ์กล่าวต่อไปว่า พรรคประชาชนเคยส่งมอบข้อมูลการศึกษาของ Stimson Center ซึ่งระบุพิกัดเหมืองในประเทศเมียนมากว่า 2,676 แห่ง ให้รัฐบาลนำไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการเจรจาระหว่างประเทศ แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่เห็นผลสัมฤทธิ์ที่ชัดเจน แม้แต่ในช่วงที่นายกรัฐมนตรีจีนเดินทางเยือนไทยก็ไม่มีการหยิบยกประเด็นนี้ขึ้นมาหารือ
ณัฐพงษ์เสนอมาตรการภายในประเทศว่า กระทรวงอุตสาหกรรมและกระทรวงพาณิชย์ควรบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับแร่และการนำเข้าส่งออกอย่างเข้มงวด เพื่อตรวจสอบบริษัทสัญชาติไทยที่นำเข้าสินแร่จากเมียนมา โดยใช้ไทยเป็นทางผ่านเพื่อส่งต่อไปยังจีน หากพบว่าแหล่งที่มาและมาตรฐานสิ่งแวดล้อมของเหมืองต้นทางไม่ได้มาตรฐาน ต้องมีมาตรการระงับ ยับยั้ง หรือดำเนินคดีตามกฎหมาย
นอกจากนี้ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ควรเข้ามาตรวจสอบเส้นทางการเงินของบริษัทที่ทำธุรกิจค้าสินแร่ เพื่อขยายผลว่ามีความเชื่อมโยงกับเครือข่ายทุนสีเทาหรือการกระทำผิดกฎหมายอื่นๆ หรือไม่ ซึ่งมาตรการเหล่านี้รัฐบาลไทยสามารถใช้อำนาจดำเนินการได้ทันที
ดันการทูตรัฐสภา ชงประธานสภาจัดทัพให้สมดุล
ด้านสรศักดิ์กล่าวถึงบทบาทของการทูตรัฐสภา โดยเรียกร้องให้ประธานรัฐสภาทบทวนกระบวนการคัดเลือกและจัดตั้งคณะผู้แทนรัฐสภาไทยในการเข้าร่วมการประชุมสมัชชารัฐสภาอาเซียน (AIPA) รวมถึงเวทีระหว่างประเทศอื่นๆ เช่น องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ให้มีความสมดุลระหว่างฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน เพื่อสะท้อนผลประโยชน์ของประชาชนอย่างรอบด้าน
สรศักดิ์ระบุว่า ภายใต้กรอบความร่วมมือของอาเซียน มีข้อตกลงที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับปัญหาสารพิษข้ามพรมแดนได้ เช่น ความตกลงด้านมลพิษหมอกควันข้ามแดน และความร่วมมือด้านการจัดการภัยพิบัติที่ครอบคลุมถึงภัยที่เกิดจากน้ำมือมนุษย์ แต่การขาดกระบวนการหารือร่วมกันเพื่อกำหนดประเด็นสำคัญเข้าสู่เวทีระหว่างประเทศ ทำให้ไทยสูญเสียโอกาสในการใช้กลไกการทูตฝ่ายนิติบัญญัติผลักดันการแก้ไขปัญหา
ชง 3 ข้อเสนอนโยบายต่างประเทศ ชี้ช่องหารือ ‘สี จิ้นผิง-โดนัลด์ ทรัมป์’
ขณะที่พิศาลได้เสนอแนวทางการดำเนินนโยบายต่างประเทศ 3 ข้อต่อนายกรัฐมนตรี โดยเน้นย้ำว่าโอกาสสำคัญในการประชุมสุดยอดผู้นำไม่ได้อยู่แค่ในห้องประชุมใหญ่ แต่อยู่ที่การหารือทวิภาคี (Bilateral Meeting) ที่มีเวลาจำกัด ซึ่งต้องเตรียมประเด็นให้แหลมคมเพื่อนำไปสู่การติดตามผล ดังนี้
ข้อเสนอที่ 1 นายกรัฐมนตรีควรใช้โอกาสนี้หารือโดยตรงกับ สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีของจีน เพื่อสื่อสารถึงความเดือดร้อนของคนไทยจากปัญหาสารพิษข้ามพรมแดน และชี้ให้เห็นว่าสถานการณ์นี้กำลังส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของจีนในสายตาคนไทย
ข้อเสนอที่ 2 ให้นายกรัฐมนตรีใช้แรงกดดันจากฝ่ายค้านและภาคประชาชนเป็นไพ่ในการเจรจา โดยระบุว่ารัฐบาลไทยกำลังถูกเรียกร้องให้ระงับการนำเข้าและเป็นทางผ่านของสินแร่จากเมียนมาที่ไม่ได้มาตรฐานสิ่งแวดล้อม ด้วยเหตุผลด้านความมั่นคงทางสาธารณสุข รวมถึงมีข้อเรียกร้องให้ตรวจสอบเส้นทางการเงินและดำเนินคดีเรียกค่าเสียหายจากบริษัทที่เกี่ยวข้อง
ข้อเสนอที่ 3 ให้นายกรัฐมนตรีใช้ความสัมพันธ์กับประเทศพันธมิตร เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ แคนาดา และออสเตรเลีย เชิญชวนให้เข้ามามีบทบาทในความร่วมมือระดับอนุภูมิภาค โดยเฉพาะการถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อตรวจสอบและลดปริมาณสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง
พิศาลทิ้งท้ายว่า หากนายกรัฐมนตรีมีโอกาสพบกับ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา แม้เพียงช่วงเวลาสั้นๆ ก็ควรเตรียมประเด็นหารือที่ดึงดูดความสนใจเพื่อปูทางสู่การพูดคุยในอนาคต
ส่วนการเจรจากับทางการเมียนมาเพียงฝ่ายเดียวอาจไม่ตอบโจทย์ เนื่องจากพื้นที่เหมืองและโรงงานหลายแห่งตั้งอยู่ในเขตอิทธิพลของกลุ่มชาติพันธุ์ที่รัฐบาลเมียนมาควบคุมไม่ถึง แต่ประเทศจีนมีอิทธิพลในพื้นที่เหล่านั้น การทูตของไทยจึงต้องบูรณาการความร่วมมือกับจีนและประเทศพันธมิตร เพื่อมุ่งปกป้องผลประโยชน์ของประชาชนไทยเป็นสำคัญ






