ในโรงพยาบาลรัฐ ภาพผู้ป่วยและญาติที่นั่งรอคิวจนล้นพื้นที่ บุคลากรทางการแพทย์ต้องเดินเท้าประสานงานในอาคารเฉลี่ยวันละหลายกิโลเมตร พร้อมรับมือกับงานเอกสารซ้ำซ้อนและการตอบคำถามเดิมๆ จากผู้ป่วยเฉียดพันคนต่อวัน ปัญหาความแออัดและภาระงานล้นมือเหล่านี้เป็นโจทย์ใหญ่ที่เรื้อรังมานานในระบบสาธารณสุขไทย
โรงพยาบาลห้วยพลูเป็นตัวอย่างที่ชัด นายแพทย์วชิรพล มนต์ไตรเวศย์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลห้วยพลู ระบุว่า “โรงพยาบาลมีผู้ป่วยนอกราว 1,000 คนและผู้ป่วยผ่าตัดราว 10 รายต่อวัน แพทย์หนึ่งคนจึงดูแลผู้ป่วยเฉลี่ย 80 คน ทั้งยังต้องให้ข้อมูลและจัดคิวไปพร้อมกัน หุ่นยนต์อิชิตันดินสอจะช่วยแบ่งเบางานเหล่านี้ แม้ช่วงแรกต้องใช้เวลาให้บุคลากรและผู้ป่วยทำความคุ้นเคย แต่ปลายทางคือแพทย์และพยาบาลมีเวลาดูแลผู้ป่วยมากขึ้น”
เพื่อร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการปลดล็อกปัญหาดังกล่าว บริษัท อิชิตัน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) โดยเครื่องดื่ม “น้ำด่างอิชิตัน” ได้จัดทำโครงการระยะยาวเดินหน้าสนับสนุนระบบสาธารณสุขไทย ส่งมอบระบบสนับสนุน “หุ่นยนต์อิชิตันดินสอ” ให้แก่โรงพยาบาลนำร่อง 2 แห่งแรกในจังหวัดนครปฐม ได้แก่ โรงพยาบาลนครปฐม และโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) เมื่อเดือนธันวาคม 2568
ก่อนจะขยายสู่โรงพยาบาลรัฐ 4 แห่งในจังหวัดชลบุรี ได้แก่ โรงพยาบาลสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ กรมแพทย์ทหารเรือ, โรงพยาบาลบ่อทอง, โรงพยาบาลวัดญาณสังวราราม และโรงพยาบาลสัตหีบ ในช่วงเดือนมิถุนายน 2569
และล่าสุด อิชิตัน กรุ๊ป เดินหน้าสานต่อพันธกิจเพื่อสังคมครั้งใหญ่ ส่งมอบหุ่นยนต์ AI สัญชาติไทย “หุ่นยนต์ดินสอ” ทั้งรุ่นปกติและรุ่นมินิ รวม 144 เครื่อง ให้แก่ 8 โรงพยาบาลรัฐในจังหวัดนครปฐม นับเป็นการส่งมอบล็อตใหญ่ที่สุดของปี 2569 ภายใต้โครงการระยะ 3 ปี มูลค่ารวมกว่า 421 ล้านบาท ซึ่งตั้งเป้ากระจายหุ่นยนต์รวม 480 ตัวสู่โรงพยาบาลรัฐ 30 แห่งทั่วประเทศ
การส่งมอบครั้งนี้จัดขึ้น ณ ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งเป็นหนึ่งใน 8 โรงพยาบาลที่ได้รับมอบหุ่นยนต์อิชิตันดินสอ ร่วมกับโรงพยาบาลทันตกรรม มหาจักรีสิรินธร คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, โรงพยาบาลจันทรุเบกษา กรมแพทย์ทหารอากาศ, โรงพยาบาลพุทธมณฑล, โรงพยาบาลนครชัยศรี, โรงพยาบาลห้วยพลู, โรงพยาบาลหลวงพ่อเปิ่น และโรงพยาบาลสามพราน (วัดไร่ขิง)
พร้อมสร้างสีสันรับเทศกาลลอยกระทง แปลงโฉม “หุ่นยนต์อิชิตันดินสอ” ห่มสไบ ใส่ชุดไทย ร่วมสักการะสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระบิดาแห่งการแพทย์แผนปัจจุบันของไทย ณ ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อความเป็นสิริมงคลก่อนออกปฏิบัติภารกิจดูแลผู้ป่วย และลดภาระงานซ้ำซ้อนของบุคลากรทางการแพทย์ มุ่งช่วยแบ่งเบาภาระงานของบุคลากรทางการแพทย์ และคืนเวลาให้ทีมแพทย์พยาบาลได้ดูแลผู้ป่วยมากขึ้น
โดยหุ่นยนต์อิชิตันดินสอจะเข้ามาช่วยสนับสนุนการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ ทั้งการคัดกรองและให้ข้อมูลเบื้องต้นแก่ผู้ป่วย การแจ้งเตือนรับประทานยา การติดตามอาการ และการสื่อสารผ่านระบบวิดีโอคอล ซึ่งเป็นงานที่ต้องใช้เวลาและทำซ้ำเป็นประจำ
ตัน ภาสกรนที กรรมการผู้อำนวยการ บริษัท อิชิตัน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) บอกถึงเกณฑ์การคัดเลือกพื้นที่ส่งมอบในเฟสแรกจะมุ่งเน้นไปที่ โรงพยาบาลรัฐ เป็นหลัก เนื่องจากโรงพยาบาลเอกชนมีความพร้อมด้านงบประมาณอยู่แล้ว ในขณะที่โรงพยาบาลรัฐยังขาดแคลนทรัพยากรอีกมาก
อย่างไรก็ตาม การกระจายหุ่นยนต์ไปทั่วประเทศจำเป็นต้องทำทีละขั้นตอนอย่างรอบคอบ เนื่องจากหัวใจสำคัญคือการบริการหลังการขายและการอัปเกรดระบบอย่างต่อเนื่องของบริษัทผู้พัฒนา รวมถึงความท้าทายด้านภาษาถิ่น เช่น ภาษาเหนือหรือภาษาอีสาน ซึ่งระบบกำลังอยู่ในช่วงพัฒนาการรับฟังและโต้ตอบอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดในทุกพื้นที่
สรุปผลลัพธ์ที่จับต้องได้จริง ‘หุ่นยนต์อิชิตันดินสอ’
เมื่อถามถึงเหตุผลในการเลือกลงทุนในโครงการนี้ คุณตันบอกว่าการให้หุ่นยนต์ AI เข้ามารับหน้าที่เป็นด่านหน้า จะช่วยให้แพทย์และพยาบาลมีเวลาไปทุ่มเทให้กับการรักษาคนไข้รายอื่นได้อย่างเต็มที่ และที่สำคัญคือมีเวลาพักผ่อนเป็นของตัวเอง เพราะก่อนที่บุคลากรทางการแพทย์จะดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ พวกเขาก็จำเป็นต้องได้รับการดูแลเช่นเดียวกัน
จากการติดตามผลการใช้งานจริงของ ‘หุ่นยนต์อิชิตันดินสอ’ หุ่นยนต์ AI สัญชาติไทยในช่วงที่ผ่านมา พบว่าช่วยแบ่งเบาภาระงานลงทะเบียนผู้ป่วยได้เฉลี่ย 250–350 รายต่อวัน ลดเวลาการทำงานในแผนกด่านหน้าลงได้ถึง 2–3 ชั่วโมงต่อวัน และที่สำคัญคือช่วยลดระยะทางการเดินตรวจและประสานงานของพยาบาลรวมถึงเจ้าหน้าที่ได้มากถึง 2–3 กิโลเมตรต่อวัน
“ตัวเลขนี้อาจดูไม่มากสำหรับคนทั่วไป แต่สำหรับคุณหมอ พยาบาลและเจ้าหน้าที่ที่ต้องทำงานหนักตลอดทั้งวัน ทุกชั่วโมงที่ประหยัดได้ หมายถึงแรงและเวลาที่เหลือสำหรับดูแลผู้ป่วย รวมถึงการดูแลตัวเองและครอบครัว นี่คือผลลัพธ์ที่ตั้งใจและอยากเห็นจากโครงการนี้ สำหรับทั้ง 8 โรงพยาบาลที่ได้ส่งมอบในวันนี้ เรายังต้องการข้อมูลจากการใช้งานจริงเพิ่มเติมเพื่อให้ทีมงานนำไปพัฒนาการทำงานของหุ่นยนต์ได้ดียิ่งขึ้น พร้อมกันนี้ อิชิตันยังได้มอบน้ำด่างอิชิตันเพื่อเติมความสดชื่นและได้ดูแลสุขภาพของบุคลากรทางการแพทย์อีกด้วย” อิง ภาสกรนที กล่าว
ซึ่งแต่ละโรงพยาบาลได้นำร่องใช้งานหุ่นยนต์ดินสอเพื่อตอบโจทย์บริบทที่แตกต่างกัน อย่างโรงพยาบาลทันตกรรม ซึ่งมี 120 กว่ายูนิตและ 11 คลินิกเฉพาะทาง แม้ผู้ป่วยมากแต่พยาบาลมีจำกัด หุ่นยนต์ดินสอจึงเข้ามาช่วยผู้ช่วยทันตแพทย์คัดกรอง ซักประวัติ วัดความดัน และส่งข้อมูลเข้าระบบ HIS ได้รวดเร็ว พร้อมให้ความรู้ นำทางผู้ป่วยลดความแออัด และช่วยเบิกเครื่องมือจากห้องตรวจ ทำให้การทำงานรวดเร็วขึ้น
ด้านโรงพยาบาลจันทรุเบกษา กรมแพทย์ทหารอากาศ ระบุว่า OPD มีผู้ป่วยราว 400–500 รายต่อวัน แต่มีเจ้าหน้าที่หน้าห้องบัตรเพียง 2 คน หุ่นยนต์ทั้ง 2 รุ่นจะช่วยลดภาระงานตั้งแต่เช็กสิทธิ์ ตรวจประวัติ วัดสัญญาณชีพ ออกบัตรคิว และส่งต่อผู้ป่วยเข้าระบบอย่างไร้รอยต่อ ส่วนรุ่นมินิเหมาะกับวอร์ดผู้สูงอายุ ช่วยดูแลและติดตามผู้ป่วยได้ตลอดเวลา เช่น กรณีตกเตียงหรือถึงเวลาทานยา ตอบโจทย์ภารกิจโรงพยาบาลได้อย่างครอบคลุม
เช่นเดียวกับโรงพยาบาลพุทธมณฑล ที่เจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์คนเดียวต้องตอบคำถามกว่า 500 คนต่อวัน หุ่นยนต์ช่วยตอบคำถามซ้ำๆ ให้พยาบาลได้พักและมีเวลาดูแลประชาชนอย่างมีคุณภาพมากขึ้น ส่วนผู้ป่วยใน หุ่นยนต์ช่วยยกระดับความปลอดภัยในห้องพิเศษด้วยวิดีโอเห็นทั้งภาพและเสียงแทน nurse call แบบเดิม
โรงพยาบาลนครชัยศรี บอกว่ามีการนำ AI และหุ่นยนต์เข้ามาแก้จุดคอขวดด้านการซักประวัติและเรียกคิว เพื่อลดภาระบุคลากรและงานประกัน โดยยังคงรักษาสมดุล Human Touch ด้วยการส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปดูแลผู้ป่วยที่ต้องการการปฏิสัมพันธ์โดยตรง
สำหรับโรงพยาบาลห้วยพลู หุ่นยนต์ดินสอ เข้ามาช่วยแก้จุดคอขวดด้านเอกสารและขั้นตอนคัดกรอง ลดการใช้กระดาษ อำนวยความสะดวกให้คุณแม่ไม่ต้องอุ้มลูกกรอกเอกสาร พร้อมรองรับผู้สูงอายุในการรับข้อมูลสุขภาพ
โรงพยาบาลหลวงพ่อเปิ่นซึ่งเน้นดูแลผู้ป่วย Stroke ได้ร่วมพัฒนาหุ่นยนต์ AI และชุดอุปกรณ์วัดความดัน-ส่วนสูงอัตโนมัติ เพื่อสร้างระบบ One Stop Service แก้ปัญหาคอขวดด้านการคัดกรองและแผนกบริการหลัก (กายภาพบำบัด แพทย์แผนไทย และแพทย์แผนจีน) โดยรองรับการคัดกรอง ประเมินอาการ ส่งตรวจ และยืนยันตัวตนเบื้องต้นเน้นใช้งานง่ายด้วยคำสั่งเสียงและปุ่มกดขนาดใหญ่เพื่อผู้สูงอายุ พร้อมวางแนวคิดต่อยอดสู่ระบบปิดสิทธิ์การรักษาอัตโนมัติในอนาคต
ด้านโรงพยาบาลสามพรานได้นำ ‘หุ่นยนต์อิชิตันดินสอ’ มาช่วยตั้งแต่การ Authen สิทธิ์ ออกบัตร วัดความดัน และคัดแยกผู้ป่วย พร้อมให้ความรู้ด้านสุขภาพเฉพาะบุคคล ช่วยแบ่งเบาภาระบุคลากร และยกระดับการพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐาน HA ไปพร้อมกัน
“หุ่นยนต์ดินสอ” เวอร์ชัน 4 ผู้ช่วยแพทย์ฝีมือคนไทย
เบื้องหลังเทคโนโลยีนี้เป็นผลงานการคิดค้นของ เฉลิมพล ปุณโณท ประธานกรรมการบริหาร บริษัท ซีที เอเซีย โรโบติกส์ จำกัด เขาบอกว่า จากการส่งมอบ “หุ่นยนต์อิชิตันดินสอ” ไปแล้ว 2 ครั้ง ทีมพัฒนาได้นำข้อมูลและข้อเสนอแนะจากการใช้งานจริงมาปรับปรุงระบบให้ตอบโจทย์โรงพยาบาลมากขึ้น โดยเฉพาะระบบกล้อง เพื่อให้หุ่นยนต์ตอบสนองคำสั่งของผู้ป่วยและแนะนำขั้นตอนบริการแก่ผู้สูงอายุที่ยังไม่คุ้นเคยกับเทคโนโลยีได้อย่างเป็นธรรมชาติ ขณะเดียวกันก็พัฒนาระบบ AI ให้แปลงข้อมูลดิบของผู้ป่วยเป็นข้อมูลมาตรฐาน เพื่อให้แพทย์นำไปประกอบการวินิจฉัยได้สะดวกขึ้น พร้อมยกระดับบริการผู้ป่วยนอก (OPD) สู่รูปแบบ One Stop Service ที่รวมขั้นตอนรับบริการไว้ในจุดเดียว ใช้เวลาเพียง 3 นาทีต่อราย
นอกจากนี้ ยังเดินหน้าวิจัยอุปกรณ์ AI ทางการแพทย์ อาทิ AI Nose อุปกรณ์ตรวจวิเคราะห์กลิ่น กล้องส่องตรวจตา และกล้องตรวจลำคอ เพื่อช่วยคัดกรองเบื้องต้น และต่อยอดการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ในพื้นที่ห่างไกลในอนาคต
ปัจจุบันหุ่นยนต์ดินสอพัฒนามาถึงเวอร์ชัน 4 ไม่เพียงวัดความดัน แต่ยังรวบรวมสถิติ วิเคราะห์ข้อมูล และช่วยคัดกรองเบื้องต้น เช่น การอ่านฟิล์มเอกซเรย์เพื่อประเมินความเสี่ยงมะเร็ง ด้วยความแม่นยำและการประมวลผลข้อมูลมหาศาลที่มนุษย์จดจำได้ไม่หมด แม้การวินิจฉัยขั้นสุดท้ายยังคงเป็นหน้าที่ของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ แต่ AI ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยเตรียมข้อมูลที่ชัดเจนและแม่นยำ ทำให้กระบวนการรักษารวดเร็วขึ้น
เฉลิมพลมองว่า อุปสรรคใหญ่ที่สุดไม่ใช่เทคโนโลยี แต่คือการทำให้คนไทยเชื่อคนไทยด้วยกัน เขาจึงคิดนอกกรอบด้วยการบุกตลาดญี่ปุ่นก่อน โดยพัฒนาหุ่นยนต์ข้างเตียงร่วมกับ อ.ณรงค์ นิมสกุล ที่ Chiba Medical School จนสามารถติดตามอาการผู้ป่วยและลดความเสี่ยงในชีวิตประจำวันได้
เขาบอกว่า “หุ่นยนต์ในโรงพยาบาลมีมานานแล้ว แต่ส่วนใหญ่ทำงานโลจิสติกส์ เช่น ส่งยาและเอกสาร แต่หุ่นยนต์ที่ผมพัฒนาจะเข้ามาช่วยงานบุคลากรโดยตรง โรงพยาบาลจุฬาฯ ใช้งานมาตั้งแต่ช่วงแรกและยังใช้อยู่ ปัจจุบันมีโรงพยาบาลในเครือ กทม. อว. และกระทรวงสาธารณสุขนำไปใช้”
เป้าหมายต่อไปคือการส่งออก โดยหุ่นยนต์ตัวเล็กสำหรับดูแลผู้สูงอายุเหมาะกับประเทศที่ค่าแรงสูง เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี และยุโรป ส่วนตัวใหญ่สำหรับโรงพยาบาลรัฐเหมาะกับประเทศกำลังพัฒนาที่ขาดแคลนบุคลากรและมีความเหลื่อมล้ำสูงคล้ายไทย อย่างอินโดนีเซีย
เมื่อถามคุณตันว่า ทำไมถึงเลือกจับมือกับผู้พัฒนาสัญชาติไทยอย่าง CT Asia Robotics แทนที่จะนำเข้าหุ่นยนต์สำเร็จรูปจากต่างประเทศ เขาตอบว่า นั่นคือ “การให้โอกาสคนไทย”
“ทุกความสำเร็จต้องมีก้าวแรก หากคนไทยกลัวว่าเทคโนโลยีต่างชาติดีกว่า แล้วไม่ยอมเริ่มต้นสนับสนุนนวัตกรรมในประเทศ โอกาสในการพัฒนาของคนไทยก็จะเท่ากับศูนย์เสมอ จากหุ่นยนต์เสิร์ฟอาหารในร้านสุกี้ MK ยุคแรกที่ยังเดินหลงทิศทาง สู่การพัฒนาไปดูแลผู้สูงอายุที่ประเทศญี่ปุ่น และก้าวเข้ามาสู่บทบาทผู้ช่วยแพทย์ในโรงพยาบาลวันนี้ พัฒนาการเหล่านี้เกิดขึ้นได้เพราะมีคนให้โอกาส”
การสนับสนุนครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการทำเพื่อสังคมด้านสาธารณสุขเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างความเชื่อมั่นให้กับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีไทย เพื่อให้เม็ดเงินหมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจ สร้างงานและรายได้ให้วิศวกรและคนรุ่นใหม่ในประเทศ พร้อมพิสูจน์ให้เห็นว่านวัตกรรมฝีมือคนไทยมีศักยภาพเพียงพอที่จะเติบโตและพึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืน
ขณะเดียวกัน อิชิตันได้ส่งมอบ “น้ำด่างอิชิตัน” ทั้ง 3 สูตร ได้แก่ สูตรผสมวิตามินบีรวม สูตรผสมวิตามินดีและสารสกัดจากใบแปะก๊วย พร้อมสูตรใหม่คือวิตามินดีผสมว่านหางจระเข้ ทุกสูตรไม่มีน้ำตาล 0% แคลอรี ให้แก่บุคลากรทางการแพทย์ทั้ง 8 โรงพยาบาล เพื่อเติมความสดชื่นและส่งกำลังใจให้ผู้ที่ดูแลผู้ป่วยในทุกวัน สอดคล้องกับแนวคิด “เพราะคนที่ดูแลชีวิตผู้อื่น ควรได้รับการดูแลเช่นกัน”
