ในการเลือกตั้งกลางเทอมเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายนที่ผ่านมานั้น พรรครีพับลิกันของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ปราชัยอย่างราบคาบทั้งในส่วนของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา พวกเขาสูญเสียที่นั่งในรัฐสีแดงเข้มที่ไม่เคยโหวตให้เดโมแครตมาหลายสิบปี เช่น เท็กซัส, เซาท์แคโรไลนา และแคนซัส แน่นอนว่าความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งครั้งนี้ย่อมส่งผลต่อความสามารถในการบริหารแผ่นดินของทรัมป์ในช่วงสองปีที่เหลือ เพราะเดโมแครตย่อมที่จะไม่ยอมให้เขาผ่านกฎหมายหรืออนุมัติงบประมาณได้ง่ายๆ เหมือนอย่างในช่วงสองปีแรก
ประเด็นสำคัญ
ยิ่งไปกว่านั้น คลื่นสึนามิสีน้ำเงินลูกนี้ยังน่าจะส่งผลต่อฉากทัศน์ทางการเมืองของการหาทายาททางการเมืองของทรัมป์ในการสู้ศึกเลือกตั้งชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 2028 ด้วย
ยุคหลังทรัมป์?
เหตุผลหลักเลยที่รีพับลิกันแพ้การเลือกตั้งแม้แต่ในเขตสีแดงจัดก็เป็นเพราะคะแนนนิยมที่ตกต่ำอย่างมากของทรัมป์ โดยที่คะแนนนิยมของเขาต่ำลงมาเรื่อยๆ นับตั้งแต่ได้รับการเลือกตั้งอีกครั้งในปี 2024 โดยลงมาติดลบอยู่ที่ราวๆ 23% ก่อนการเลือกตั้งมิดเทอมหนึ่งสัปดาห์ ซึ่งสาเหตุก็เกิดจากความล้มเหลวในการแก้ปัญหาค่าครองชีพที่พุ่งสูงและเงินเฟ้อ
ชาวอเมริกันเกินครึ่งมองว่ารัฐบาลของทรัมป์ล้มเหลวไม่ต่างอะไรจากรัฐบาลของโจ ไบเดน ที่สำคัญชาวอเมริกันยังโทษทรัมป์โดยตรงว่าเป็นตัวการสร้างปัญหาเงินเฟ้อผ่านนโยบายสงครามการค้าและการตัดสินใจทำสงครามกับอิหร่าน (จนทำให้ราคาน้ำมันเบนซินพุ่งไปเกิน 4 ดอลลาร์สหรัฐต่อแกลลอน) รวมทั้งคะแนนนิยมที่เขาสูญเสียไปกับกลุ่มชาวฮิสแปนิกจากการที่เขาปล่อยให้เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองหรือ ICE ใช้อำนาจตามอำเภอใจ
สมาชิกพรรครีพับลิกันหลายคนกังวลเป็นอย่างมากว่าคะแนนนิยมของทรัมป์จะตกต่ำลงอย่างต่อเนื่องไปจนกระทั่งสิ้นสุดวาระ 4 ปีของเขา ซึ่งนักวิเคราะห์ทางการเมืองหลายคนมองว่ามีความเป็นไปได้สูงที่คะแนนนิยมของเขาจะติดลบไปเรื่อยๆ เพราะดูแล้วว่าทรัมป์คงไม่เปลี่ยนนโยบายชาตินิยมที่เป็นลายเซ็นของเขาอย่างสงครามการค้าและการเนรเทศผู้พำนักอย่างผิดกฎหมายอย่างเข้มข้น ซึ่งการที่เขาเปลี่ยนตัวเลขาธิการทำเนียบขาว (White House Chief of Staffs) จาก ซูซาน ไวลด์ มาเป็นนักการเมืองขวาจัดอย่าง สเตเฟน มิลเลอร์ ภายหลังการเลือกตั้งก็เป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าอีกครึ่งเทอมที่เหลือ เขาจะเลือกเดินทางไหน
และถ้ามันเป็นเช่นนั้นจริงๆ เขาจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้คะแนนนิยมของผู้แทนพรรคคนถัดไปตกต่ำลงไปจนอาจจะพ่ายแพ้ผู้แทนจากพรรคเดโมแครตในปี 2028 เหมือนกับที่ จอร์จ บุช เคยทำให้ จอห์น แมคเคน มีคะแนนที่ตกต่ำลงจนพ่ายแพ้แก่ บารัก โอบามา อย่างยับเยินในปี 2008
สมาชิกพรรครีพับลิกันหลายคนเริ่มมองว่า พวกเขาอาจจะต้องมองหานักการเมืองที่ไม่ได้มีภาพลักษณ์ยึดโยงกับทรัมป์มาเป็นผู้แทนพรรคคนต่อไป
โอกาสครั้งที่สองของดิแซนทิส?
ก่อนหน้านี้นักวิเคราะห์ทางการเมืองมองว่า การเลือกตั้งขั้นต้นของพรรครีพับลิกันในปี 2028 จะเป็นการแข่งกันระหว่างม้าสองตัวซึ่งก็คือ เจ.ดี. แวนซ์ รองประธานาธิบดีคนปัจจุบัน และมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศคนปัจจุบันว่าใครจะเป็นได้รับการสนับสนุนจากทรัมป์ในฐานะทายาท MAGA ตัวจริง
อย่างไรก็ดี ความพ่ายแพ้อย่างยับเยินของพรรครีพับลิกันในรอบนี้ทำให้สปอตไลต์สาดส่องไปที่ผู้ว่าการรัฐฟลอริดาคนปัจจุบันอย่าง รอน ดิแซนทิส อีกหนึ่งคน และนี่ก็ไม่ใช่ครั้งแรกที่ดิแซนทิสอาจจะท้าชนกับทรัมป์
เขาเคยลงแข่งกับทรัมป์ในการเลือกตั้งขั้นต้นในปี 2024 ซึ่งสถานการณ์ตอนนั้นก็คล้ายกับคราวนี้ กล่าวคือ สมาชิกพรรคบางคนกำลังมองหาทางเลือกใหม่หลังจากความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งกลางเทอมในเดือนพฤศจิกายนปี 2022 ที่คะแนนนิยมของทรัมป์ตกต่ำจนทำให้พรรคพ่ายแพ้การเลือกตั้งในหลายๆ รัฐที่สำคัญจนส่งผลให้เดโมแครตได้ครองเสียงข้างมากในสภาสูงต่อไป แต่ในทางตรงข้าม ในเวลานั้นดิแซนทิสสามารถเอาชนะคู่แข่งของเขาจากเดโมแครตในการเลือกตั้งผู้ว่าการรัฐในสมัยที่สองได้อย่างถล่มทลายถึงเกือบ 20% จนทำให้เขาถูกมองว่าเป็นนักการเมืองที่มีคะแนนนิยมส่วนตัวสูงกว่าทรัมป์
อย่างไรก็ดี ความนิยมของทรัมป์ในตอนนั้นยังสูงมากในกลุ่มฐานเสียงของพรรครีพับลิกันโดยเฉพาะในหมู่ผู้ใช้แรงงานผิวขาว และท้ายที่สุดทรัมป์ก็เอาชนะดิแซนทิสและนักการเมืองคนอื่นๆ อย่างขาดลอยจนได้เป็นผู้แทนพรรคอีกครั้ง และได้กลับมาเป็นประธานาธิบดีอีกสมัยในที่สุด
แวนซ์และรูบิโอ
ปัญหาของแวนซ์และรูบิโอคือเขาต้องพยายามเอาตัวเองไปผูกคิดกับทรัมป์เพื่อให้ได้มาซึ่งสถานะทายาททางการเมืองเพื่อที่จะชนะการเลือกตั้งขั้นต้น แต่ในเวลาเดียวกันพวกเขาก็ต้องพยายามรักษาระยะห่างไว้ระดับหนึ่ง เผื่อไว้ในกรณีที่ความนิยมของทรัมป์ตกต่ำไปจนถึงปี 2028 เพื่อที่พวกเขาจะยังมีโอกาสชนะแคนดิเดตของเดโมแครตในการเลือกตั้งทั่วไป
แน่นอนว่า นี่เป็นงานที่ยากที่จะรักษาบาลานซ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของแวนซ์ ที่เป็นรองประธานาธิบดีที่เคยลงเลือกตั้งในบัตรเลือกตั้งใบเดียวกับทรัมป์มาแล้ว ดังนั้นจึงไม่เป็นที่น่าแปลกใจที่เขาจะทวีตข้อความวิจารณ์ทรัมป์ค่อนข้างแรง (โดยไม่เอ่ยชื่อตรงๆ) ว่าการตัดสินใจทำสงครามกับอิหร่านเพื่อเอาใจเนทันยาฮูเป็นความผิดพลาดและเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้พรรคแพ้การเลือกตั้ง
ในเคสของรูบิโอ เขาใช้วิธีที่ต่างออกไป รูบิโอพยายามทำตัวโลว์โปรไฟล์ในกรณีของสงครามอิหร่าน (ทั้งๆ ที่เขาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ) โดยให้พื้นที่สื่อกับทรัมป์และแวนซ์เสียเป็นส่วนใหญ่ ราวกับว่าเขาพยายามจะตีตัวออกห่างจากสงครามว่าไม่ใช่การตัดสินใจของเขา และถึงกับมีข่าวลือว่าเขาจะลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีเพื่อรักษาระยะห่างในอีก 2 ปีที่เหลือ (แต่ต่อมารูบิโอก็ได้ออกมาปฏิเสธข่าวลือนี้)
นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่ยังเชื่อว่าแวนซ์และรูบิโอยังคือตัวเต็ง เพราะฐานเสียงของทรัมป์ยังภักดีกับทรัมป์อยู่มาก อย่างไรก็ตาม ถ้าหากคะแนนของเขาตกต่ำลงไปเรื่อยๆ ถึงจุดหนึ่ง ฐานเสียงก็อาจจะเปลี่ยนใจไปเลือกดิแซนทิส (หรือนักการเมืองคนอื่นนอกคณะรัฐมนตรีของทรัมป์อย่าง นิกกี ฮาลีย์ หรือ เกลน ยังคิน) เพราะกลัวว่าแวนซ์และรูบิโอจะพ่ายแพ้ต่อเดโมแครต
และนี่ก็เป็นสิ่งที่เราต้องเฝ้าดูในอีกสองปีที่เหลือของทรัมป์
ภาพ: Tierney L. Cross / Umit Bektas / Kylie Cooper via REUTERS
