นับตั้งแต่ช่วงปลายปี 2566 การก้าวขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานกรรมการ ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (ธพว.) หรือ SME D Bank ของ “ดร.เดชา จาตุธนานันท์” ควบคู่กับหน้าที่ในตำแหน่งหัวหน้าผู้ตรวจราชการ กระทรวงอุตสาหกรรม
นับถึงปัจจุบัน เป็นเวลาประมาณ 3 ปี ของการกุมบังเหียน SME D Bank ได้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน ด้วยการยกระดับจากธนาคารของรัฐ สู่การเป็น “ธนาคารแห่งความยั่งยืน” ที่หมายรวมทั้งการสร้างความเข้มแข็งให้แก่องค์กร มีศักยภาพร้อมสามารถส่งต่อประโยชน์ไปสู่เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยได้อย่างเป็นรูปธรรม
เพื่อฉายภาพ SME D Bank ยุคใหม่ภายใต้การดูแลของ ดร.เดชา จาตุธนานันท์ ให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น บทสัมภาษณ์จึงชวนคุณมาทำความรู้จักแนวคิดของเขา ให้ละเอียดในหลากหลายมิติกว่าที่เคย
“สร้างระบบนิเวศธุรกิจ SMEs ให้แข็งแรง” โตแบบยั่งยืน พร้อมเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจสีเขียวได้อย่างแข็งแรง
ไม่ใช่แค่บริษัทขนาดใหญ่ในตลาดหลักทรัพย์ หรือแบรนด์สเกลใหญ่เท่านั้น ที่ให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นแบรนด์ที่ใส่ใจประเด็น “ความยั่งยืน” เนื่องจากปัจจัยท้าทายรอบตัว ไม่ว่าจะเป็นภัยธรรมชาติ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ต้นทุนพลังงานพุ่งสูง สงครามการค้า ฯลฯ ทั้งหมดล้วนสะท้อนแล้วว่า “Sustainability” หรือ “ความยั่งยืน” คือ “ทางรอด” ที่เหล่าผู้ประกอบการ รวมถึง ทุกองค์กร จะต้องยึดถือ เพื่อจะสามารถดำเนินธุรกิจในอนาคตได้อย่างมั่นคง
ดร.เดชา จาตุธนานันท์ กล่าวว่า “ปัจจุบันการพัฒนาเศรษฐกิจ ไม่สามารถมองเพียงแค่มิติการเติบโตทางตัวเลขได้อีกต่อไป แต่ต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลควบคู่กันไปด้วย สะท้อนจากความท้าทายในการดำเนินธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็น ความผันผวนทางเศรษฐกิจ การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจดิจิทัล การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงกฎระเบียบการค้าระหว่างประเทศ ที่ให้ความสำคัญกับมาตรฐาน ESG มากขึ้น ล้วนส่งผลโดยตรงต่อผู้ประกอบการ โดยเฉพาะธุรกิจ SMEs หากผู้ประกอบการไม่สามารถปรับตัวได้ ก็อาจสูญเสียโอกาสทางธุรกิจในอนาคต
“SME D Bank ในฐานะธนาคารเพื่อการพัฒนา SMEs ไทย จึงมุ่งมั่นยกระดับสู่การเป็นธนาคารแห่งความยั่งยืน ผ่านการสร้างระบบนิเวศธุรกิจ SMEs ให้มีความเข้มแข็ง”
การผลักดันให้ SMEs ในที่นี้ ดร.เดชา อธิบายเพิ่มว่า หน้าที่หลัก ๆ ของ SME D Bank จึงครอบคลุมทั้งการสนับสนุนด้านเงินทุน เพิ่มองค์ความรู้ และเครือข่ายทางธุรกิจ โดยเฉพาะการเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจสีเขียว เพื่อให้สามารถแข่งขันได้ตามมาตรฐานการค้าโลก และเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาว
“อย่างไรก็ดี สิ่งสำคัญที่ความยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ ต้องเริ่มจากภายในองค์กรเสียก่อน ดังนั้น ผมจึงได้มอบนโยบายให้ผู้บริหารและพนักงานทุกระดับ ยึดถือและปฏิบัติตาม นำหลัก ESG เป็นกรอบแนวคิดในการดำเนินงานและการตัดสินใจในทุกมิติ และเป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกคนในองค์กร เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริง” ดร.เดชา กล่าว
สำหรับกรอบการทำงานที่ SME D Bank ยึดใช้เพื่อมุ่งหน้าสู่ ESG Roadmap เต็มสูบ ประกอบด้วย
- Environment ส่งเสริมการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ผ่านการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ลดการใช้พลังงาน ลดการใช้กระดาษ และส่งเสริมการดำเนินงานแบบดิจิทัลมากขึ้น
- Social ให้ความสำคัญกับการพัฒนาบุคลากร การสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ดี การดูแลผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่มอย่างเป็นธรรม และการสร้างโอกาสทางการเงินให้แก่ผู้ประกอบการรายเล็กทั่วประเทศ
- Governance มุ่งมั่นบริหารงานด้วยความโปร่งใส ตรวจสอบได้ มีระบบบริหารความเสี่ยงที่รัดกุม ภายใต้ธรรมาภิบาลเป็นรากฐานสำคัญขององค์กร
“การเงินคู่การพัฒนา” สองแนวทางหลักหนุน SMEs มุ่งหน้าสู่ความยั่งยืนอย่างเป็นระบบ
ประธานกรรมการ SME D Bank บอกกับ THE STANDARD ว่า ในแง่ของการสนับสนุนผู้ประกอบการเพื่อเปลี่ยนผ่านสู่การดำเนินธุรกิจสีเขียวแบบเป็นรูปธรรมนั้น จะประกอบด้วย การสนับสนุนใน 2 ด้านสำคัญ ได้แก่
- ด้านการเงิน – ตั้งแต่ผลิตภัณฑ์สินเชื่อที่ตอบโจทย์, อัตราดอกเบี้ยเป็นธรรม , การช่วยสนับสนุนการลงทุนในเทคโนโลยีสะอาด, ช่วยประหยัดพลังงาน, ส่งเสริมใช้พลังงานทดแทน ไปจนถึงการยกระดับกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
- ด้านการพัฒนา – ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการเพิ่มศักยภาพ ผ่านการเติมความรู้ในมิติต่างๆ รวมถึง สร้างความเข้าใจ และให้นำแนวคิด ESG ไปประยุกต์ยกระดับเพิ่มประสิทธิภาพ เช่น การจัดการคาร์บอน การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร และมาตรฐานการค้าสากลที่เกี่ยวข้อง เป็นต้น นี่คือสาระสำคัญของคำว่า “Development” ที่สื่อผ่านตัว “D” ในชื่อ SME D Bank
“SME D Bank มีพันธกิจหลัก 2 ด้าน คือ “การเงิน” คู่ “การพัฒนา” โดยการพัฒนาต้องมาก่อนหรือพร้อมกับการให้สินเชื่อ เพื่อให้ผู้ประกอบการนำเงินทุนไปต่อยอดธุรกิจได้จริง โดยเฉพาะรายเล็ก บางรายเริ่มต้นจากศูนย์ บางรายเป็นธุรกิจครอบครัว บางรายมีศักยภาพด้านสินค้าและบริการ แต่ยังขาดองค์ความรู้ด้านการบริหาร การตลาด การผลิต เทคโนโลยี มาตรฐาน หากเติมแค่เงินทุน แต่ไม่เติมศักยภาพ เขาอาจเติบโตได้เพียงระยะสั้น แต่ไม่สามารถยืนหยัดในระยะยาว ธุรกิจไม่เกิดความยั่งยืน” ดร.เดชา กล่าว
ชูบทบาท SME D Bank ตัวช่วยพา SMEsไทย ก้าวสู่ความยั่งยืนได้ง่าย เปลี่ยน “ภาระ” เป็น “โอกาส”
อย่างไรก็ตาม เจ้าตัว ระบุว่า เหตุผลหรืออุปสรรคที่ฉุดรั้งให้การเปลี่ยนผ่านไปสู่ความยั่งยืนของเหล่าผู้ประกอบการทำได้ยากนั้น เป็นผลมาจากประเด็นด้าน “ภาระต้นทุน” ที่ยังเป็น Boundaries สำคัญ
“หลายธุรกิจยังมองว่าความยั่งยืนเป็นเรื่องไกลตัว หรือมองว่าเป็นภาระต้นทุน โดยเฉพาะการลงทุนด้านเทคโนโลยีสะอาด ทั้ง ๆ ที่ในความจริงแล้ว ความยั่งยืนถือเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันในอนาคต
รวมถึงยังมีข้อจำกัดด้านบุคลากรและเทคโนโลยี โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายเล็กที่ยังขาดผู้เชี่ยวชาญหรือเครื่องมือสนับสนุน และการปรับตัวต่อกฎระเบียบใหม่ ๆ ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งผู้ประกอบการจำนวนมากยังไม่ทราบว่าจะเริ่มต้นอย่างไร” ดร.เดชา กล่าวเสริม
ดังนั้น SME D Bank จึงต้องทำหน้าที่สนับสนุนให้ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีก้าวสู่ความยั่งยืน ได้ง่าย และสะดวกยิ่งขึ้น ผ่านการขับเคลื่อนโครงการต่างๆ ซึ่งจะเปลี่ยนจาก “ภาระ” เป็น “โอกาส” ของธุรกิจ
หนึ่งในนั้น คือ โครงการ “Thailand SD SME Awards 2026” ที่ SME D Bank ร่วมกับสถาบันคาร์บอนเพื่อความยั่งยืน (CBiS) คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และภาคีเครือข่ายภาครัฐและเอกชนมากกว่า 20 แห่ง เพื่อส่งเสริมผู้ประกอบการทุกรายที่ร่วมโครงการให้สามารถยกระดับสู่มาตรฐานความยั่งยืน ผ่านการได้รับองค์ความรู้ เครื่องมือ และการพัฒนาศักยภาพ โดยเฉพาะความรู้ด้านการจัดการก๊าซเรือนกระจก ให้สามารถรับมือกับกติกาการค้าโลกอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมได้รับสิทธิประโยชน์อื่น ๆ อีกด้วย
ตัวอย่างเช่น
- การใช้งานแพลตฟอร์มคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ เพื่อรวบรวม วิเคราะห์ และจัดทำข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขององค์กร
- บริการที่ปรึกษาแนะนำพัฒนาธุรกิจสู่มาตรฐานความยั่งยืน
- โอกาสอยู่ใน Sustainability List การจัดซื้อจัดจ้างของบริษัทขนาดใหญ่และภาครัฐ
- การได้รับการยอมรับในฐานะองค์กรที่ให้ความสำคัญด้านความยั่งยืน รวมถึง โอกาสเข้าถึงแหล่งทุนสินเชื่อ อัตราดอกเบี้ยพิเศษจาก SME D Bank
โครงการดังกล่าว เปิดรับ SMEs ทั่วประเทศ ทั้งบุคคลธรรมดา นิติบุคคล โดยแบ่งรางวัลออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่
- Efficiency Leader ธุรกิจที่เพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและทรัพยากร
- Green Pioneer ธุรกิจที่พัฒนาผลิตภัณฑ์ บริการ หรือนวัตกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
- Adaptive Champion ธุรกิจที่มีความพร้อมรับมือภัยพิบัติ วิกฤต และเหตุการณ์ไม่คาดคิด
- Impact Maker ธุรกิจที่สร้างคุณค่าต่อสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม
ทั้งนี้ ตัวโครงการได้เปิดรับสมัครไปเมื่อปลายเดือนสิงหาคม 2569 และปิดรับสมัครไปแล้ว เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ที่ผ่านมา โดยมีการคัดเลือกผู้ประกอบการที่ผ่านคุณสมบัติและเข้ารับการพัฒนาศักยภาพ จำนวนมาก
โดยกระบวนการ หลังคัดรอบแรก จะมีการจัดอบรม ก่อนคัดเข้ารอบสุดท้ายเหลือ 16 ราย หรือด้านละ 4 ราย เพื่อเข้าสู่การพัฒนาเชิงลึกโดยผู้เชี่ยวชาญ และคัดเลือกสุดยอด 4 ราย เป็นผู้ประกอบการ SMEs ต้นแบบด้านความยั่งยืน เพื่อรับรางวัล Thailand SD SME Awards 2026 ในช่วงต้นปี 2570 ต่อไป
นำ Data และ AI เพิ่มศักยภาพ เพื่อยกระดับบริการแก่ผู้ประกอบการเอสเอ็มอี
อีกหนึ่งปัจจัยที่จะขับเคลื่อน SME D Bank สู่การเป็นธนาคารแห่งความยั่งยืน คือ การนำเทคโนโลยีสมัยใหม่ มายกระดับการทำงาน เพื่อมอบบริการที่ดีที่สุดให้แก่ SMEs ไทย
ดังนั้น ในปัจจุบัน SME D Bank ได้นำเทคโนโลยีเข้ามายกระดับการดำเนินงาน เพื่อให้สามารถตอบโจทย์ความต้องการที่เปลี่ยนไปของเหล่าผู้ประกอบการ SMEs ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ตัวอย่างเช่น นำ DATA และ AI มาใช้วิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก เพื่อทำความเข้าใจพฤติกรรม ความต้องการ และศักยภาพของผู้ประกอบการในแต่ละกลุ่มธุรกิจ เพื่อให้สามารถออกแบบผลิตภัณฑ์ทางการเงิน บริการ และมาตรการสนับสนุนต่าง ๆ ได้ตรงจุด สอดคล้องกับความต้องการที่แท้จริงของลูกค้า ไม่ว่าจะเป็นด้านการเข้าถึงแหล่งทุน การพัฒนาศักยภาพธุรกิจ หรือการเตรียมความพร้อมสู่การแข่งขันในอนาคต
รวมถึง ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลทางธุรกิจ การบริหารความเสี่ยง การสนับสนุนการให้ข้อมูลและคำแนะนำเบื้องต้นแก่ลูกค้า ตลอดจนการช่วยวิเคราะห์ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายขององค์กร เพื่อยกระดับคุณภาพการให้บริการ เพิ่มความสะดวกในการเข้าถึงบริการทางการเงิน ลดขั้นตอนการดำเนินงาน และสร้างประสบการณ์ที่ดีให้แก่ผู้ประกอบการ SMEs
ขณะเดียวกัน ยังเตรียมความพร้อมสร้างความมั่นคงให้ธนาคารในระยะยาว ด้วยการสร้าง “AI Team” นำบุคลากรสำคัญขององค์กรในแต่ละฟังก์ชันที่มีทักษะการใช้ AI ระดับสูง มาเป็นทีมวิเคราะห์ข้อมูลเชิงรุก รวมไปถึงสร้างนวัตกรรมหรือโครงการต้นแบบรองรับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะโลกการเงินแห่งอนาคต
นี่คือการวางรากฐานเพื่ออนาคตของ SME D Bank ที่จะ “สร้างคน” “สร้างระบบ” และ “สร้างวัฒนธรรมการทำงาน” ที่ใช้ข้อมูล เทคโนโลยี และหลัก ESG มาสนับสนุนการทำงาน เพื่อตอบโจทย์ภารกิจการสนับสนุนผู้ประกอบการเอสเอ็มอีได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึง
ความหวังยกระดับ SME D Bank สู่ “คนแรก” ที่ SMEs นึกถึง เมื่อต้องการความเติบโตอย่างยั่งยืน
เมื่อถามถึงความมุ่งมั่นในอนาคตในการพา SME D Bank สยายปีกผลักดันกลุ่มผู้ประกอบการ SMEs ไทยนั้น ดร.เดชา บอกว่า เขาต้องการให้ SME D Bank เป็นมากกว่าแค่ธนาคารที่ปล่อยสินเชื่อเท่านั้น แต่จะต้องเป็น “หน่วยงานแรก” ที่เหล่าผู้ประกอบการ SMEs จะนึกถึงเสมอ โดยเฉพาะในวันที่พวกเขามองหาคนที่จะมาช่วยผลักดันธุรกิจให้เติบโตไปในอนาคตอย่างมั่นคง แข็งแรง และยั่งยืน
“ผมอยากเห็น SME D Bank เป็นสถาบันการเงินเพื่อการพัฒนาผู้ประกอบการ SMEs สามารถสร้างผลกระทบเชิงบวกให้กับประเทศอย่างแท้จริง เป็นองค์กรที่ผู้ประกอบการทุกคนเชื่อมั่นและนึกถึงเป็นอันดับแรกเมื่อคิดจะเริ่มต้น พัฒนา หรือขยายธุรกิจ”
“SME D Bank เราไม่ใช่แค่ผู้ให้สินเชื่อเท่านั้นครับ แต่ต้องเป็นสถาบันการเงินเพื่อ SMEs ไทย ที่ให้บริการครบวงจร ทั้งการเงิน องค์ความรู้ และสร้างโอกาสให้กับผู้ประกอบการไทย”
“ผมอยากให้ธนาคารเป็นกำลังสำคัญในการผลักดันให้ SMEsไทยก้าวสู่เศรษฐกิจยุคใหม่ เศรษฐกิจสีเขียว และเศรษฐกิจดิจิทัล สามารถแข่งขันในระดับสากล เพราะเมื่อ SMEs ไทยเติบโตอย่างมั่นคง จะเป็นรากฐานที่สำคัญในการสร้างงาน สร้างรายได้ กระจายโอกาสทางเศรษฐกิจสู่ชุมชนอีกด้วย” ดร.เดชา กล่าวทิ้งท้าย
นี่คือภาพฝันและความท้าทายที่ ดร.เดชา วาดไว้ในปลายทางของการนำพา SME D Bank มุ่งสู่ “ธนาคารแห่งความยั่งยืน” โดยเป็น “คนแรก” หรือ “หน่วยงานแรก” ที่คนทำธุรกิจนึกถึงและมองหา เมื่อพวกเขาต้องการ SCALE และคิดอยากเติบโต…
