ปัญญาประดิษฐ์เข้ามาแทรกในจังหวะชีวิตคนไทยเร็วกว่าที่หลายคนเตรียมตัวรับ ทั้งในที่ทำงาน ห้องเรียน และแม้แต่บทสนทนาในครอบครัว จนทำให้ทักษะดิจิทัลแบบเดิมเริ่มตามไม่ทันความเปลี่ยนแปลง

คำถามที่คนไทยในยุคนี้ต้องเผชิญจึงไม่ใช่แค่ว่าจะใช้ AI อย่างไร แต่คือจะใช้อย่างไรให้ปลอดภัย สร้างสรรค์ และเกิดประโยชน์สูงสุดกับทั้งตัวเองและสังคม

นี่คือที่มาของคอร์สเรียน ‘อุ่นใจไซเบอร์ AI Literacy’ สื่อการเรียนรู้ดิจิทัลที่ AIS ผนึกกำลังกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่เกิดขึ้นเพื่อยกระดับทักษะ AI ของคนไทยให้เป็นรูปธรรม

หลักสูตรที่เกิดจากการร่วมมือของสามฝ่าย

เบื้องหลังของ ‘อุ่นใจไซเบอร์ AI Literacy’ คือการผนึกกำลังระหว่าง AIS ในฐานะผู้นำด้านโครงข่ายและเทคโนโลยีดิจิทัลอัจฉริยะ, กระทรวง อว. ในฐานะผู้ขับเคลื่อนนโยบายด้านการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่ส่งคณาจารย์ผู้เชี่ยวชาญด้าน AI จากหลากหลายศาสตร์เข้ามาร่วมออกแบบเนื้อหา

ทั้งสามฝ่ายใช้เวลาเกือบ 1 ปีเต็มรวบรวมองค์ความรู้ด้าน AI จากทั่วโลกมากลั่นเป็นหลักสูตรที่ได้รับการรับรองมาตรฐานเนื้อหาจาก อว. นอกจากนี้ ยังอยู่ระหว่างการต่อยอดหลักสูตรให้นิสิตนักศึกษาสามารถสะสมชั่วโมงการเรียนรู้จากคอร์สดังกล่าว เพื่อนำไปเทียบเป็นหน่วยกิตได้ในอนาคต

ขณะเดียวกันข้อมูลจากดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของคนไทยประจำปี 2568 ที่ AIS จัดทำ ก็ช่วยยืนยันว่าหลักสูตรนี้มาถูกเวลา โดยคะแนน AI Literacy เฉลี่ยของคนไทยอยู่ที่ 3.18 จาก 5.00 จัดเป็นระดับกลาง และกลุ่มที่ได้คะแนนต่ำที่สุดคือเด็กอายุ 10-12 ปี กับผู้ที่มีอายุมากกว่า 40 ปี สะท้อนช่องว่างที่ทุกภาคส่วนต้องช่วยกันปิด

“AIS ขับเคลื่อนเรื่องสุขภาวะดิจิทัลมาต่อเนื่องถึง 8 ปี จนเกิดเป็นหลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์ที่มีผู้เรียนผ่านแล้วกว่า 1.05 ล้านคน แต่เมื่อเทคโนโลยีเข้าถึงได้ง่ายขึ้นและมีฟีเจอร์ให้ใช้ฟรีมากมาย ทักษะด้าน Digital Literacy เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพออีกต่อไป เราจึงต้องยกระดับความรู้สู่ AI Literacy เพื่อให้คนไทยพร้อมรับมือกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น” สายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านสื่อสารองค์กร AIS กล่าว

10 บทเรียนที่เลือกหยิบได้ตามบทบาทของผู้เรียน

หัวใจของ ‘อุ่นใจไซเบอร์ AI Literacy’ อยู่ที่ 10 บทเรียนที่ออกแบบให้ครอบคลุมผู้เรียนทุกกลุ่ม ตั้งแต่ประชาชนทั่วไป นักเรียนนิสิตนักศึกษา ไปจนถึงคนวัยทำงาน โดยผู้เรียนสามารถเลือกเข้าเฉพาะหัวข้อที่สอดคล้องกับความสนใจและอาชีพของตัวเองได้ทันที

ผู้เริ่มต้นที่อยากทำความรู้จัก AI แบบพื้นฐานเริ่มได้จากบทเรียน ‘รู้จักเพื่อนใหม่ เข้าใจ AI ฉบับมนุษย์ธรรมดา’ ที่ไล่ตั้งแต่วิวัฒนาการยุค Rule-based สู่ยุค Generative, การเรียนรู้ 3 รูปแบบของสมองกล, และการประยุกต์ใช้ในโลกจริงพร้อมข้อควรระวัง ต่อด้วยบทเรียน ‘เพื่อนจัดให้ AI สายซัปพอร์ต’ ที่สอนการออกแบบบทสนทนา, การสร้าง AI ผู้ช่วยเฉพาะทาง, และการยกระดับความแม่นยำด้วยฐานข้อมูลส่วนตัว

กลุ่มคนทำงานมีบทเรียนเจาะเฉพาะหลายหัวข้อ ได้แก่ ‘AI เพื่อนใหม่ชาวออฟฟิศ’ ที่พูดถึงผลกระทบของ AI ต่อโลกการทำงาน, การยกระดับงาน HR และเทคนิคใช้ AI ในงานออฟฟิศอย่างมีประสิทธิภาพ หรือ บทเรียน ‘ครีเอทได้ไว เพื่อน AI ช่วยคิด’ ที่ครอบคลุมเครื่องมือสร้างภาพ, งานดีไซน์ระดับสูงและงานดนตรี ตลอดจนการสร้างสรรค์อย่างรับผิดชอบ

บทเรียน ‘ปั้นแบรนด์ให้ปัง ด้วยพลังเพื่อน AI’ ที่สอนการยกระดับคอนเทนต์, การเปลี่ยนรีวิวลูกค้าให้เป็นกลยุทธ์ทางการตลาด และการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อพัฒนาแบรนด์ รวมถึง บทเรียน ‘เพื่อน AI พาออนแอร์’ ที่สอนใช้ AI ในทุกขั้นตอนของงานสื่อ การเล่าเรื่องผ่านภาพ เสียง และวิดีโอ พร้อมจริยธรรมและภูมิคุ้มกันสื่อในยุค AI

ฝั่งนักเรียนนักศึกษาสามารถเข้าบทเรียน ‘จะเรียนหรือวิจัย ให้ AI อยู่ข้างๆ’ ที่ครอบคลุมการรับมือกับความเสี่ยงเชิงวิชาการ, การใช้ AI เป็นติวเตอร์ช่วยย่อยเนื้อหาเตรียมสอบ, และการใช้ AI เป็นผู้ช่วยวิจัยวางโครงสร้างและเกลางานเขียน 

สายเทคโนโลยีมีบทเรียน ‘เพื่อนผมเป็น AI สาย Dev’ ที่เจาะแนวคิด Vibe Coding, 5 ทักษะสำคัญในการโค้ดร่วมกับ AI และการสร้างแอปด้วย Spec-Driven Development ส่วนผู้สนใจสุขภาพมีบทเรียน ‘AI เพื่อนใหม่คุณหมอ’ ที่พาไปรู้จักบทบาท AI ในเส้นทางการดูแลสุขภาพ, การใช้งานอย่างปลอดภัยเท่าทันสำหรับผู้ป่วย, และนวัตกรรม AI ทางการแพทย์สัญชาติไทย

บทเรียนสุดท้าย ‘AI เพื่อนใหม่ ไว้ใจได้มั้ยนะ’ เป็นส่วนที่ปิดท้ายหลักสูตรด้วยหัวใจสำคัญของการใช้ AI ทั้งนิยาม AI ที่น่าเชื่อถือด้วย 7 คุณลักษณะสากล, กรอบการทำงานในการควบคุมความเสี่ยง AI ในองค์กร และการรักษาศักยภาพของมนุษย์ท่ามกลาง AI ในระยะยาว

“เราอยากให้คนไทยสนุกกับการใช้ AI ในฐานะ ‘บัดดี้’ หรือเพื่อนคู่คิดที่ช่วยเสริมทักษะการทำงานและใช้ชีวิตได้อย่างสร้างสรรค์และปลอดภัย ไม่ใช่เครื่องมือที่น่ากลัวหรือเข้าถึงยาก” สายชล อธิบายถึงเจตนารมณ์ของหลักสูตร

เปิดเรียนฟรี ได้ทุกที่ ทุกเวลา

คอร์สเรียน ‘อุ่นใจไซเบอร์ AI Literacy’ เปิดให้ทุกคนเข้าเรียนฟรี ทุกที่ทุกเวลา ผ่าน 3 ช่องทางหลัก ทั้งแพลตฟอร์ม Thai MOOC https://thaimooc.ac.th/instructor/ais, LearnDi for Thais บนเว็บไซต์ https://aunjaicyber.ais.th/pathway/162 และแอปพลิเคชัน อุ่นใจ CYBER

คอร์สเรียนนี้ยังเป็นจิ๊กซอว์สำคัญของภาพใหญ่ที่ AIS วางไว้ในฐานะผู้นำด้านโครงข่ายและเทคโนโลยีดิจิทัลอัจฉริยะ ที่ขับเคลื่อน Ecosystem ของ AI ในหลายระดับ ทั้งการยกระดับเครือข่ายสู่ Autonomous Network, การพัฒนานวัตกรรมบริการอย่าง AISpace ศูนย์รวมบริการ AI, การส่งเสริมทักษะดิจิทัลผ่านแพลตฟอร์ม LearnDi for Thais และการเสริมศักยภาพบุคลากรภายในองค์กรผ่าน AIS Academy

“AIS เชื่อว่าการสร้างสังคมดิจิทัลที่ปลอดภัย เคารพสิทธิ และเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วม ต้องเริ่มจากการให้ความรู้ที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัย โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางอย่างเด็กและผู้สูงอายุ ซึ่งต้องได้รับการดูแลอย่างเฉพาะเจาะจงและต่อเนื่อง” สายชล กล่าว

“นี่คือจุดเริ่มต้นที่เปรียบเสมือนการสอนให้คนไทยขี่จักรยาน ไม่ว่าจะอายุ 9 ขวบหรือ 100 ปี หากยังมีพลังในการเรียนรู้ เราก็พร้อมมอบเครื่องมือนี้ให้ทุกคน เพื่อต่อยอดไปสู่การประกอบอาชีพในอนาคตได้อย่างสมบูรณ์” 

ในวันที่ AI เดินเข้ามาเป็นเครื่องมือพื้นฐานของชีวิตและการทำงาน ทักษะ AI Literacy จึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นทักษะใหม่ที่คนไทยจำเป็นต้องมี เพื่อแข่งขันได้ ใช้งานเทคโนโลยีได้อย่างปลอดภัย และสร้างมูลค่าจากเทคโนโลยีได้ และการลงมือเรียนรู้ตั้งแต่วันนี้ คือก้าวแรกที่ทุกคนเริ่มได้โดยไม่ต้องรอ