6 โรงกลั่นน้ำมันไทย อยู่ในมือใครบ้าง? สำรวจเส้นทางน้ำมันแต่ละลิตร ก่อนถึงมือผู้บริโภค

ทำความรู้จัก 6 โรงกลั่นน้ำมันไทย ที่เป็นหัวใจความมั่นคงพลังงานท่ามกลางราคาน้ำมันโลกผันผวน

6 โรงกลั่นน้ำมันในประเทศไทย มีใครบ้าง

1. Thai Oil (TOP)
   • กลุ่ม PTT
   • อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี เป็นโรงกลั่นใหญ่ที่สุดของไทย
2. IRPC
   • กลุ่ม PTT
   • จ.ระยอง
   • เป็นทั้งโรงกลั่น + ปิโตรเคมีครบวงจร
3. PTT Global Chemical (PTTGC)
   • กลุ่ม PTT
   • จ.ระยอง
   • เน้นการผลิตเชื่อมโรงกลั่นกับปิโตรเคมี
4. Bangchak Corporation (BCP)
   • กลุ่ม บางจาก
   • พระโขนง จ.กรุงเทพฯ 
   • โรงกลั่นใกล้เมือง ใช้น้ำมันชีวภาพผสมด้วย และเป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบ Complex Refinery และ High Value Specialty Products Refinery 
5. Star Petroleum Refining (SPRC)
   • กลุ่ม เชฟรอน (สัญชาติอเมริกัน)
   • จ.ระยอง
   • เป็นโรงกลั่นขนาดใหญ่ เน้นผลิตน้ำมันสำเร็จรูป
   • SPRC เข้าซื้อธุรกิจปั๊มน้ำมันคาลเท็กซ์ (Caltex) ในไทยมาบริหารจัดการเอง
6. BSRC (เครือ Bangchak Corporation)
   • อ.ศรีราชา ชลบุรี
   • เป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบ Complex Refinery เดิมเป็นของ ExxonMobil ปัจจุบันบางจากเข้าซื้อกิจการ

แต่ละวันทั้ง 6 โรงกลั่น จะมี กำลังผลิตรวมกว่า 175 ล้านลิตร/วัน ซึ่งเพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศราวล้านบาเรลต่อวัน 

โดยทั้ง 6 โรงกลั่นจะผลิตครอบคลุมทั้งหมด ‘ไม่ได้ผลิตแค่น้ำมันเบนซิน ดีเซล’ แต่ยังมีการผลิตน้ำมันเครื่องบิน น้ำมันเตา และ LPG อื่นๆ เช่น ยางมะตอย น้ำมันหล่อลื่น อีกด้วย

ดังนั้น น้ำมัน 1 ลิตร ไม่ได้มาถึงเราตรงๆ แต่เริ่มจาก ‘โรงกลั่น’ ก่อนเข้าสู่ระบบกระจายสินค้า

ต้องผ่าน ผู้ค้าน้ำมันมาตรา 7 ทำหน้าที่ผลิต/จัดหา ส่งต่อให้สถานีบริการแบรนด์ (ม.11) โดยตรง อีกเส้นทางผ่าน ‘มาตรา 10 (Jobber)’ กระจายต่อไปยังปั๊มรายย่อย ภาคอุตสาหกรรม ขนส่ง และเกษตร

โดยล่าสุด กรมธุรกิจพลังงานกำชับให้ผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 เร่งบริหารจัดการสต็อกและกระจายน้ำมันผ่านเครือข่ายอย่างทั่วถึง รวมถึงให้ผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 และมาตรา 10 ต้อง ‘รายงานข้อมูลการค้า’ และ ‘ราคา’ ต่อภาครัฐทุกวันเพื่อความโปร่งใสและป้องกันการกักตุน

โดยสรุป 

• ไทย นำเข้า → กลั่น → กระจาย → Jobber/Wholesale / ขายผ่านปั๊ม → ผู้บริโภค
• สูตรการคิดราคาน้ำมัน = น้ำมัน + ต้นทุนโลก + ภาษี/กองทุน + ค่าการตลาด + VAT
•  ‘ภาษีและกองทุน’ จึงเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ราคาหน้า ปั๊มสูงกว่าต้นทุนน้ำมันจริง

หากดูกราฟิก จะเห็นว่า กว่าจะถึงมือผู้บริโภค น้ำมันต้องผ่าน ‘หลายมือ’ สะท้อนโครงสร้างธุรกิจพลังงานไทยที่ ‘ซับซ้อน’ กว่าที่คิด

อย่างไรก็ตาม ทั้ง 6 โรงกลั่นน้ำมัน ย้ำว่า สถานการณ์การผลิตและการจัดสรรน้ำมันเชื้อเพลิงปัจจุบัน บริษัทฯ ดำเนินการผลิตและจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงอย่างต่อเนื่อง เต็มกำลัง 

พร้อมบริหารจัดการกำลังการผลิตและวัตถุดิบที่มีอยู่เต็มศักยภาพ กระจายถึงผู้บริโภค ภายใต้ข้อจำกัดจากสถานการณ์ของพลังงานโลกที่มีความผันผวน ขณะที่ นายกรัฐมนตรี ส่งสัญญาณชัดว่าจะปล่อยลอยตัวราคาน้ำมันตามกลไกตลาด

ภาพ: ณัฏฐ์กานต์ ดวงมาตย์พล