โวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน เปิดเผยว่า สหรัฐอเมริกายื่นข้อเสนอให้ยูเครนถอนกำลังทหารออกจากพื้นที่บางส่วนของภูมิภาคดอนบาส (Donbas) พื้นที่ทางตะวันออกของประเทศ โดยแลกกับการเข้าเป็นสมาชิก NATO ถือเป็นครั้งแรกที่สหรัฐฯ เชื่อมโยงเงื่อนไขการเข้าเป็นสมาชิก NATO ในการเจรจาสันติภาพเพื่อยุติสงครามรัสเซีย-ยูเครน
ประเด็นสำคัญ
เซเลนสกีเปิดเผยอะไรบ้าง?
เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน สำนักข่าว BBC, CNN และ Al Jazeera รายงานว่า เซเลนสกีเปิดเผยข้อมูลชุดใหม่ หลังการเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ ยูเครน และรัสเซีย ณ กรุงอาบูดาบี สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ รวมถึงการหารือกับผู้แทนสหรัฐฯ ในกรุงดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ว่า สหรัฐฯ ได้หยิบยกแนวคิดให้ยูเครนเข้า NATO เพื่อแลกกับการถอนกำลังทหารออกจากพื้นที่ดอนบาสที่รัสเซียยังยึดครองไม่ได้
“ฝ่ายสหรัฐฯ ตั้งคำถามว่า หากยูเครนได้เข้าเป็นสมาชิก NATO ยูเครนจะยอมถอนกำลังออกจากดอนบาสหรือไม่ นี่เป็นครั้งแรกที่มีการหยิบยกประเด็นนี้ขึ้นมา” เซเลนสกีกล่าวว่า คำพูดนี้ทำให้เขาเชื่อว่า ประเด็นการเข้าเป็นสมาชิก NATO ของยูเครนกลับมาอยู่บนโต๊ะเจรจาอีกครั้ง
อย่างไรก็ตาม เซเลนสกียืนยันว่า ยูเครนจะไม่ยอมยกดินแดนให้รัสเซีย แต่หากได้รับข้อเสนอที่ครอบคลุม ทั้งหลักประกันด้านความมั่นคง หรือการรับรองว่า ยูเครนจะสามารถรักษากองทัพที่เข้มแข็งโดยไม่ถูกจำกัดขีดความสามารถ ตลอดจนเงินทุนสนับสนุนกองทัพและงบประมาณสำหรับฟื้นฟูประเทศจากสหรัฐฯ และพันธมิตร เขาก็พร้อมนำเรื่องการถอนกำลังออกจากดอนบาสเข้าสู่กระบวนการทำประชามติ เพื่อให้ประชาชนยูเครนเป็นผู้ตัดสินใจ
“หากฝ่ายสหรัฐฯ และพันธมิตร NATO ยืนยันข้อเสนอเหล่านี้อย่างชัดเจน ผมจะถามประชาชนยูเครนว่า พวกเขาคิดอย่างไร และเราควรยอมรับหรือไม่ ผมไม่มีสิทธิตัดสินใจเรื่องนี้เพียงลำพัง” เซเลนสกีกล่าว พร้อมย้ำว่า จนถึงขณะนี้ยังไม่มีรายละเอียดของข้อเสนอที่ชัดเจน
เซเลนสกียังระบุว่า ข้อตกลงใดๆ จะต้องไม่รวมถึงการยอมรับว่า ดินแดนยูเครนที่รัสเซียยึดครองเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย พร้อมปฏิเสธข้อเรียกร้องให้ยูเครนประกาศสถานะเป็นกลาง เนื่องจากต้องแก้ไขรัฐธรรมนูญของประเทศ
สหรัฐฯ คิดอย่างไรกับข้อเสนอนี้?
อย่างไรก็ตาม รัฐบาลสหรัฐฯ ยังไม่ได้ยืนยันอย่างเป็นทางการว่า ได้เสนอให้ยูเครนถอนกำลังออกจากดอนบาสเพื่อแลกกับการเข้าเป็นสมาชิก NATO โดยเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่งให้สัมภาษณ์กับ BBC ว่า ขณะนี้ ยังมีแนวคิดหลายอย่างอยู่ระหว่างการหารือ แต่ข้อตกลงสุดท้ายจะต้องได้รับความเห็นชอบจากทั้งสองฝ่าย
ขณะเดียวกัน จาเร็ด คุชเนอร์ บุตรเขยของ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ หนึ่งในผู้แทนเจรจาได้ออกมาเรียกร้องให้ทุกฝ่ายรักษาความลับของกระบวนการเจรจา หลังเซเลนสกีเปิดเผยเรื่องดังกล่าวได้ไม่กี่ชั่วโมง
คุชเนอร์ระบุว่า มีการนำข้อเสนอที่มีจุดยืนแข็งกร้าวของแต่ละฝ่าย รวมถึงถ้อยแถลงทางการเมืองออกมาเผยแพร่ ทั้งที่การหารือเป็นการพูดคุยภายในเพื่อสำรวจแนวคิดใหม่ๆ ในการยุติสงคราม ซึ่งอาจนำไปสู่ความคืบหน้าในอนาคต
ด้าน วิลเลียม เทย์เลอร์ อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำยูเครน ให้สัมภาษณ์กับ CNN ว่า การเข้าเป็นสมาชิก NATO อาจเป็นหลักประกันความมั่นคงที่ยูเครนต้องการ เพื่อให้สามารถยอมรับข้อตกลงหยุดยิงได้
อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ไม่สามารถรับประกันเรื่องนี้ได้เพียงฝ่ายเดียว เนื่องจากการรับสมาชิกใหม่ของ NATO จำเป็นต้องได้รับความเห็นชอบอย่างเป็นเอกฉันท์จากประเทศสมาชิกทั้งหมด ซึ่งบางประเทศอาจไม่เห็นด้วย
การเจรจาสันติภาพคืบหน้าแค่ไหน?
สำหรับการเจรจาสันติภาพสามฝ่ายที่กรุงอาบูดาบี ระหว่างวันที่ 10-11 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ประกอบด้วยคุชเนอร์และ สตีฟ วิตคอฟฟ์ ผู้แทนพิเศษสหรัฐฯ เป็นตัวกลางในการเจรจา ก่อนที่ทั้งสองจะเดินทางไปพบปูตินที่กรุงมอสโก ประเทศรัสเซีย และพบหารือกับเซเลนสกีที่กรุงดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ในวันที่ 12 พฤศจิกายน
แม้สหรัฐฯ จะพยายามผลักดันการเจรจาสันติภาพ แต่ทั้งสองฝ่ายยังไม่สามารถบรรลุข้อตกลงยุติสงครามได้ โดยเฉพาะประเด็นดินแดนและหลักประกันด้านความมั่นคง ขณะที่ท่าทีล่าสุดของปูตินและเจ้าหน้าที่รัฐบาลรัสเซียสะท้อนว่า มอสโกยังคงยืนยันข้อเรียกร้องเดิม โดยเฉพาะการให้ยูเครนถอนกำลังออกจากดอนบาส และไม่ยอมรับข้อตกลงหยุดยิงจนกว่าจะมีข้อตกลงสันติภาพฉบับสมบูรณ์
นอกจากนี้ เซเลนสกียังแสดงความกังวลต่อแนวคิดของรัสเซียในการปรับโครงสร้างความมั่นคงของยุโรป โดยมองว่า เป็นความพยายามของปูตินในการเปลี่ยนแปลงพรมแดนและดุลอำนาจในภูมิภาค ซึ่งอาจนำไปสู่สงครามหรือการยกระดับความขัดแย้งในอนาคต พร้อมย้ำว่า ควรให้ความสำคัญกับการยุติสงครามในยูเครนก่อนที่จะเริ่มหารือเรื่องการปรับโครงสร้างความมั่นคงของยุโรป
ขณะเดียวกัน ผู้นำยุโรปที่ประชุมกันในไอร์แลนด์ได้เห็นชอบให้ผู้แทนจาก 5 ประเทศ ได้แก่ สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี และโปแลนด์ รวมถึงเจ้าหน้าที่สหภาพยุโรป (EU) เข้าร่วมการเจรจาสันติภาพในอนาคต โดยจะหารือกับผู้แทนสหรัฐฯ และยูเครน แต่ยังไม่มีแผนเจรจากับรัสเซียโดยตรง
ภาพ: Kemal Aslan / Reuters
อ้างอิง:
