รร. แม่ข่ายขยายผล สถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิต

เป็นโรงเรียนตัวอย่างที่ก้าวข้ามการศึกษาแบบ ‘แพ้คัดออก ชนะได้ไปต่อ’ ไปสู่การจัดการเรียนการสอนแบบองค์รวม (Holistic Learning) และสามารถเป็นโรงเรียนพี่เลี้ยง ที่ทำหน้าที่เป็นแม่ข่ายขยายผล เรียกชื่อง่ายๆว่า ‘ร.ป.ค. 15 พา – ทำ’ นวัตกรรมการบริหารจัดการสถานศึกษาในรูปแบบเครือข่าย

โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 15 (เวียงเก่าแสนภูวิทยาประสาท) อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย มีชื่อย่อว่า ร.ป.ค. 15 เป็นโรงเรียนขนาดใหญ่ตั้งแต่ระดับอนุบาล ประถมถึงมัธยม 6 ที่เปิดพื้นที่ให้กับเด็กยากไร้ เด็กชายขอบ เด็กพิเศษ ที่อยู่ห่างจากระบบการศึกษา ได้มีโอกาสทัดเทียมกับเด็กในพื้นที่อื่นๆ

ด้วยความมุ่งมั่นลงมือทำจริงของ ดร.กัมพล ไชยนันท์ ผอ.สถานศึกษา ร.ป.ค. 15 ร่วมกับครูอาจารย์ ผู้ปกครอง เด็กนักเรียนและเครือข่ายทำให้มีการเปลี่ยนปรับพื้นที่ 9 ไร่ ซึ่งเดิมเป็นโรงเรียนกู่เต้า ที่ถูกสั่งปิดไปตั้งแต่ปี 2537 เพราะนักเรียนมีจำนวนน้อยเกินไป จึงถูกสั่งยุบไปรวมกับ ร.ป.ค. 15 พื้นที่โรงเรียนกู่เต้านั้นถูกทิ้งร้างมากว่า 20 ปี จึงนำมาฟื้นฟูและถูกเนรมิตให้เป็นห้องเรียนกลางแจ้ง มีทั้งพื้นที่ทำนา ทำสวนครัว ปลูกผักปลอดสารพิษ เช่น ข่า ตะไคร้ ผักบุ้ง ผักสลัด ถั่ว แตงกวา มีระบบรดน้ำแปลงผักด้วยสมาร์ทโฟน แอปพลิเคชั่น มีพื้นที่ปศุสัตว์ เลี้ยงห่าน ควาย ไก่ แพะ หมู ไส้เดือน และเลี้ยงปลา มีพื้นที่หมักปุ๋ยชีวภาพ โดยถือเป็นศูนย์เรียนรู้ ที่ รร. ร.ป.ค. 15 รับผิดชอบดูแล

พื้นที่ทั้งหมดเป็นแหล่งเรียนรู้ โดยบูรณาการเข้ากับวิชาเรียนและใช้ประกอบธุรกิจ เป็นผลสำเร็จที่มีสถานศึกษาและผู้คนเข้ามาศึกษาเรียนรู้กันมากมาย วันละหลายคณะ ทำให้เกิดธุรกิจต่อเนื่องของนักเรียนอีกหลายแขนง

ร.ป.ค.15 ได้รับเชิญให้เข้าร่วมโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา (Partnership School Project) โดยมีมูลนิธิพุทธรักษา โรงเรียนมีชัยพัฒนาและมูลนิธิมีชัย วีระไวทยะ เป็นผู้สนับสนุน ซึ่งทำให้สามารถจัดการบริหารการศึกษาแบบมีส่วนร่วม มีบูรณาการ มีอิสระในการบริหารทั้งด้านวิชาการ บุคคล และการบริหารทั่วไป

เมื่อสร้างโรงเรียนให้เป็นแบบอย่างได้แล้ว จึงขยายผลกลายเป็นโรงเรียนยุทธศาสตร์การขยายผลแบบ ‘พา – ทำ’ ให้กับผู้อำนวยการสถานศึกษาอีก 10 โรงเรียน ที่สนใจในกลุ่มเครือข่ายโรงเรียนร่วมพัฒนา ซึ่งเป็นโรงเรียนที่กระจายอยู่ในพื้นที่ 7 อำเภอของเชียงราย คือ เวียงแก่น เชียงของ เทิง แม่จัน ดอยหลวง เวียงเชียงรุ้ง และเชียงแสน เป็นโรงเรียนเครือข่ายในวงรอบ ที่ 1

ผลงานเชิงประจักษ์ ทำให้โรงเรียนในพื้นที่ใกล้เคียงแสดงความประสงค์ขอเข้าร่วมเป็น เครือข่ายโรงเรียนร่วมพัฒนาของ ร.ป.ค. 15 อีก 42 โรงเรียน เกิดเป็นวงรอบที่ 2

ทำให้ในวันนี้ ร.ป.ค.15 มีโรงเรียนในเครือข่ายร่วมพัฒนา จำนวนรวม 53 โรงเรียน ซึ่งอยู่ใน จังหวัดเชียงรายทั้งหมด

ครูและนักเรียน ร.ป.ค. เป็นวิทยากร ทำอะไรบ้าง

‘พา – ทำ’ จัดตั้งและบริหารกองทุนเงินออม และเงินกู้ยืม เปิดทางให้นักเรียนและ

ผู้ปกครองฝากเงิน และกู้ยืมเงินไปลงทุนทำธุรกิจตามความถนัดและความสนใจ

‘พา – ทำ’ อบรมเชิงปฏิบัติการให้กับโรงเรียนในเครือข่าย ทำธุรกิจสินค้าออนไลน์

ผ่านศูนย์บ่มเพาะนักธุรกิจน้อยของโรงเรียนพี่เลี้ยง ทำให้เกิดความตื่นตัวในการร่วมสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เกิดการแข่งขันการทำธุรกิจของทุกระดับชั้น

‘พา – ทำ’ การเรียนรู้เชิงรุก เช่นการศึกษาจากโครงงาน (Project Based Learning)

เรียนรู้การเป็นผู้ประกอบการเรียนงานดิจิตอล เรียนแพลตฟอร์ม โปรแกรม E – School Master สนับสนุน E – Book ให้เรียนรู้ร่วมกัน

สนับสนุนอุปกรณ์ ที่ ร.ป.ค.15 ได้รับบริจาคมา แบ่งปันปูนซีเมนต์และอุปกรณ์อื่นๆ

เพื่อนำไปพัฒนาอาคาร สถานที่ พัฒนาโรงเรียนให้เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต

นี่เป็นเพียงตัวอย่างส่วนหนึ่งของการเป็นพี่เลี้ยงเป็นแม่ข่ายขยายผลให้กับเครือข่ายโรงเรียนร่วมพัฒนา ที่ครอบคลุมพื้นที่ได้มากขึ้น มีจำนวนนักเรียน ครู ผู้ปกครอง และชุมชน เข้ามาเป็นพลังร่วมมากขึ้นในขอบข่ายที่กว้างขวางขึ้นจากวงรอบที่ 1 ไป 2 ไป 3 และสู่วงรอบต่อๆไปในอนาคต

ในวันนี้ ร.ป.ค. 15 เป็นโรงเรียนที่ไม่ใช้กระดาษ (Paperless) เป็นโรงเรียนที่สอนโดยใช้คอมพิวเตอร์ ใช้บัตรเครดิตแทนเงินสด

ล่าสุด รองเลขาธิการ สำนักงานการศึกษาพื้นฐาน (สพฐ.) มีคำสั่งให้ทุกโรงเรียนในจังหวัดเชียงราย เข้ามาอยู่ในกลุ่มโรงเรียนร่วมพัฒนา สะท้อนให้เห็นถึงการยอมรับและสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงด้านการศึกษาจากฐานล่าง

ดร.กัมพล ไชยนันท์ อดีตผู้อำนวยการโรงเรียน พูดว่า “ตลอดระยะเวลาที่ดำเนินการในฐานะโรงเรียนพี่เลี้ยง พา-ทำ กับโรงเรียน ในกลุ่มเครือข่ายร่วมพัฒนา ร.ป.ค. 15 ผมมีความเชื่อมั่นในศักยภาพของผู้บริหารสถานศึกษา ครู บุคลากร นักเรียน และประชาชนในชุมชน ที่จะสามารถ สร้างสรรค์สิ่งที่ดีงาม สิ่งที่งดงาม ให้เกิดกับผู้เรียน ประชาชนทุกกลุ่มในชุมชนได้ เพื่อให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ในอนาคต ชุมชนก็จะน่าอยู่และเป็นชุมชนที่มีความสุข หลุดพ้นจากวัฏจักร ‘โง่ – จน – เจ็บ’ และเชื่อมั่นว่ากระบวนการทางการศึกษาระบบโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา จะช่วยพัฒนาคนเพื่อไปพัฒนาชุมชนและประเทศชาติในอนาคตได้อย่างยั่งยืน”

ควรกล่าวได้ว่า ร.ป.ค. 15 จังหวัดเชียงราย คือ สถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่เป็นทั้งแม่ข่ายขยายผลและเป็นพี่เลี้ยงให้แก่โรงเรียนในเครือข่ายโรงเรียนร่วมพัฒนา ที่กำลังพิสูจน์ศักยภาพของโรงเรียนต่อชุมชนและสาธารณชน ด้วยการปฏิบัติจริง ที่น่าจับตาดูกันต่อไป