Die Zeit หนังสือพิมพ์เยอรมนี เปิดตัว Search Engine ที่สามารถสืบค้นว่า บรรพบุรุษเคยเป็นสมาชิกหรือเข้าร่วมพรรคนาซีหรือไม่ ถือเป็นโปรเจ็กต์พัฒนาร่วมกับหอจดหมายเหตุเยอรมนีและสหรัฐอเมริกา โดยตั้งเป้าให้คนรุ่นใหม่ค้นหาความจริงได้อย่างไม่ต้องรู้สึกผิด และเผชิญหน้าข้อเท็จจริงกับประวัติศาสตร์
วันที่ 15 เมษายนที่ผ่านมา Die Zeit ร่วมกับหอจดหมายเหตุเยอรมันและสหรัฐฯ เปิดตัวระบบค้นหาออนไลน์ที่ใช้ AI ช่วยจัดการข้อมูล โดยผู้ใช้สามารถทราบได้ว่า ครอบครัวหรือบรรพบุรุษเคยอยู่ในพรรคนาซีหรือไม่ เพียงป้อนชื่อและนามสกุล ไปจนถึงข้อมูลเชิงลึกอย่างสถานที่เกิดหรือวันเกิดในระบบค้นหาของเว็บไซต์หลักที่ชื่อว่า NSDAP-Mitgliederkartei
Die Zeit อธิบายแหล่งที่มาของข้อมูลว่า ในช่วงวันสุดท้ายของสงครามโลกครั้งที่ 2 กลุ่มนาซีพยายามทำลายบัตรสมาชิกจำนวนมหาศาล ทว่าฐานข้อมูลได้รับการรักษาไว้ในนาทีสุดท้าย ซึ่งถูกส่งมอบให้กับกองทัพอเมริกัน และต่อมาเก็บรักษาไว้ที่ศูนย์เอกสารเบอร์ลิน ก่อนจะย้ายไปยังหอจดหมายเหตุแห่งชาติเยอรมนี
คริสเตียน สตาส (Christian Staas) หัวหน้าแผนกประวัติศาสตร์ของ Die Zeit ให้สัมภาษณ์กับ CNN ว่า เว็บไซต์นี้ได้รับการตอบรับอย่างดีเยี่ยม โดยมีผู้ใช้งานหลายล้านคนและถูกส่งต่อหลายพันครั้ง ขณะที่สาเหตุที่พัฒนาโปรเจ็กต์นี้ออกมา เพราะต้องการให้คนรุ่นหลังเผชิญหน้ากับความเป็นจริงในประวัติศาสตร์
“จากผลสำรวจความคิดเห็น มีชาวเยอรมันเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่ยอมรับว่า บรรพบุรุษของตนสนับสนุนระบอบนาซี และส่วนใหญ่เชื่อว่า ครอบครัวตนเองต่อต้านฮิตเลอร์ ซึ่งเห็นได้ชัดเจนว่าไม่เป็นความจริง บางที Search Engine ของเราอาจช่วยให้ผู้คนมองเห็นอดีตตามความเป็นจริงมากขึ้น” สตาสระบุ
ขณะที่ผู้ใช้งานจริงให้สัมภาษณ์กับ BBC ว่า เว็บไซต์สามารถทำให้เขารู้ว่า บรรพบุรุษเคยเข้าร่วมพรรคนาซีในวันที่ 21 เมษายน 1938 หลังออสเตรียถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของเยอรมนี พร้อมระบุว่า แม้จะรู้สึกแปลกใจที่ปู่ของตนเข้าร่วมพรรคนาซี เพียง 5 วันหลังพรรคถูกกฎหมายในออสเตรีย แต่ Search Engine นี้มีความสำคัญในการยืนยันความบริสุทธิ์ของสมาชิกคนอื่น
ส่วน คริสติน ชมิตต์ ผู้อำนวยการร่วมของ Wiener Holocaust Library ระบุว่า ฐานข้อมูลดังกล่าวคือ ‘ลาภลอย’ ในการศึกษาประวัติศาสตร์ยุคนาซี เพราะมีคนมากมายที่เข้าร่วมพรรคนาซีด้วยเหตุผลหลากหลาย ทั้งความสิ้นหวังทางเศรษฐกิจ, ลัทธิชาตินิยม, บุคลิกผู้นำที่มีเสน่ห์ หรือแม้แต่ความเกลียดชังชาวยิวส่วนตัว
ชมิตต์มองว่า การเข้าถึงข้อมูลชุดนี้คือ ‘ก้าวสำคัญ’ ในการทบทวนประวัติศาสตร์และความโหดร้ายที่เกิดขึ้นโดยเฉพาะในยุคที่มีการบิดเบือนข้อมูลเรื่องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิว ฉะนั้น Search Engine ดังกล่าว จึงเปรียบเสมือนเครื่องเตือนใจถึงพลังของเอกสารชั้นต้น ที่สามารถใช้เป็นหลักฐานยืนยันความจริงได้
ภาพ: Axel Schmidt / Reuters
อ้างอิง:
- https://www.bbc.com/news/articles/cr411ndee7yo
- https://edition.cnn.com/2026/04/17/europe/german-search-engine-nazi-relatives-scli-intl
- https://www.bundesarchiv.de/im-archiv-recherchieren/archivgut-recherchieren/nach-themen/benutzung-und-auskunft-aus-der-digitalisierten-nsdap-mitgliederkartei
- https://en.ara.cat/culture/the-german-newspaper-die-zeit-allows-finding-nazi-ancestors-in-matter-of-seconds_1_5707987.html
