Anthropic บริษัทพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ (AI) สัญชาติอเมริกัน ออกมากล่าวหา Alibaba ยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีของจีน ว่าอยู่เบื้องหลังปฏิบัติการ ‘ลอบดูด’ ความสามารถของโมเดล AI อย่าง Claude ผ่านบัญชีปลอมนับหมื่นบัญชี ซึ่งถือเป็นการละเมิดเงื่อนไขการใช้งานและบ่อนทำลายนโยบายของบริษัทที่ตั้งใจไม่ให้บริการผลิตภัณฑ์ในจีน
ประเด็นสำคัญ
ตามรายงานของ Bloomberg และ Financial Times ที่อ้างอิงจดหมายซึ่ง Anthropic ส่งถึงสมาชิกวุฒิสภาสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ระบุว่า ปฏิบัติการที่เชื่อมโยงกับห้องปฏิบัติการ AI ชื่อ Qwen ของ Alibaba ได้พุ่งเป้าไปที่ความสามารถอันมีค่าที่สุดของ Claude
ทั้งด้านวิศวกรรมซอฟต์แวร์, การให้เหตุผลเชิงเอเจนต์ และการทำงานที่ซับซ้อนยาวนาน โดยถือเป็นความพยายามครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่บริษัทจีนเคยทำมาเพื่อต่อยอดจากผลงานของห้องปฏิบัติการชั้นนำในสหรัฐฯ
Anthropic ระบุว่า ปฏิบัติการดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงปลายเดือนเมษายนถึงต้นเดือนมิถุนายน ผ่านการแลกเปลี่ยนข้อมูลกับ Claude มากถึง 28.8 ล้านครั้งจากบัญชีปลอมเหล่านั้น ซึ่งความเคลื่อนไหวนี้ส่งผลให้ราคาหุ้น Alibaba ในตลาดฮ่องกงร่วงลงเกือบ 5% เมื่อวันพฤหัสบดี (25 มิ.ย.) ที่ผ่านมา แตะระดับต่ำสุดในรอบ 16 เดือน
เปิดวิธีการ ‘distillation’ ลอกเลียนต้นทุนต่ำ
หัวใจของการกล่าวหาครั้งนี้คือเทคนิคที่เรียกว่า ‘distillation’ ซึ่งเป็นการดึงคำตอบจากโมเดล AI ที่แข็งแกร่งกว่ามาฝึกสอนโมเดลที่อ่อนแอกว่า เพื่อสร้างความสามารถที่ใกล้เคียงกันด้วยต้นทุนที่ต่ำกว่ามาก
แม้เทคนิคนี้จะถูกใช้อย่างแพร่หลายในวงการเทคโนโลยีเพื่อฝึกโมเดลขนาดเล็ก แต่การนำไปลอกเลียนโมเดลระดับแนวหน้าโดยไม่ได้รับอนุญาตถือเป็นการละเมิดเงื่อนไขการใช้งาน
โดย Anthropic เตือนว่า Alibaba และห้องปฏิบัติการจีนรายอื่นกำลังนำผลลัพธ์จากโมเดลชั้นนำของสหรัฐฯ ไปใช้อย่างเป็นระบบในระดับอุตสาหกรรม เพื่อพัฒนาแชตบอตคู่แข่งโดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนการวิจัยและพัฒนามหาศาล
นอกจากนี้ บริษัทยังเตือนว่าระบบ AI ที่สร้างด้วยวิธีนี้มักขาดมาตรการความปลอดภัยที่รัดกุม พร้อมเปรียบเปรยว่าการโจมตีลักษณะนี้เปลี่ยนเงินลงทุนของสหรัฐฯ หลายแสนล้านดอลลาร์ให้กลายเป็นการอุดหนุนคู่แข่งทางภูมิรัฐศาสตร์โดยไม่ตั้งใจ
ทั้งนี้ Anthropic เคยกล่าวหาห้องปฏิบัติการ AI จีนรายอื่นในลักษณะเดียวกันมาแล้ว ทั้ง DeepSeek, Moonshot และ MiniMax ที่รวมกันแลกเปลี่ยนข้อมูลกับ Claude ราว 16 ล้านครั้งผ่านบัญชีปลอม 24,000 บัญชี ขณะที่ OpenAI ผู้พัฒนา ChatGPT ก็เคยกล่าวหากลุ่มบริษัทจีนในประเด็นเดียวกัน
ที่น่าสังเกตคือ Anthropic ระบุว่าปฏิบัติการของ Alibaba เกิดขึ้นหลังจากที่ทำเนียบขาวออกบันทึกเตือนเรื่องการขโมยทรัพย์สินทางปัญญาของห้องปฏิบัติการ AI ในระดับอุตสาหกรรมไปแล้วเมื่อเดือนเมษายน ซึ่งเท่ากับเป็นการกระทำที่ท้าทายคำเตือนของรัฐบาลโดยตรง
โดยเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวระบุว่าการทำ distillation ในระดับอุตสาหกรรมเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ และยืนยันว่าจะเอาผิดผู้กระทำผิด
แรงกดดันทางการเมืองที่รุมเร้า Alibaba
การกล่าวหาครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางแรงกดดันทางการเมืองในกรุงวอชิงตันที่เพิ่มขึ้นต่อ Alibaba หลังเมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา บริษัทถูกกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ขึ้นบัญชีดำในฐานะธุรกิจที่ถูกกล่าวหาว่าให้การสนับสนุนกองทัพจีน
ซึ่ง Alibaba ปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าวอย่างหนักแน่น และได้ยื่นฟ้องกระทรวงกลาโหมในสัปดาห์นี้เพื่อขอให้ถอดชื่อออกจากบัญชีดำ
ด้านฝ่ายนิติบัญญัติของสหรัฐฯ ก็เริ่มขยับเพื่อตอบสนองข้อกังวลของอุตสาหกรรม โดยในวุฒิสภามีแผนเสนอแก้ไขกฎหมายกลาโหมที่จะขึ้นบัญชีดำหรือคว่ำบาตรบริษัทจีนที่เข้าถึงผลลัพธ์ของโมเดล AI สหรัฐฯ อย่างไม่เหมาะสมเพื่อนำไปฝึกโมเดลคู่แข่ง
ขณะที่ Anthropic เรียกร้องให้รัฐบาลสหรัฐฯ อุดช่องโหว่ที่เปิดทางให้ห้องปฏิบัติการ AI จีนเข้าถึงชิปขั้นสูง และลงโทษบริษัทที่รับผิดชอบต่อการโจมตีแบบ distillation
รวมถึงสนับสนุนให้มีการแบ่งปันข้อมูลระหว่างบริษัทสหรัฐฯ มากขึ้น โดยปัจจุบัน Anthropic, OpenAI และ Google ได้ร่วมมือกันแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับความพยายามทำ distillation ที่ละเมิดเงื่อนไขการใช้งานแล้ว
เดิมพันของ Anthropic ก่อนเข้าตลาดหุ้น
สำหรับ Anthropic การกล่าวหาครั้งนี้สะท้อนความกังวลที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ว่าคู่แข่งจากจีนอาจพัฒนาผลิตภัณฑ์ AI ที่มีความสามารถใกล้เคียงกันแต่ราคาถูกกว่า จนดึงลูกค้าออกไป
ความกังวลนี้ยิ่งมีน้ำหนักในช่วงที่บริษัทซึ่งถูกประเมินมูลค่าโดยนักลงทุนเอกชนสูงถึง 9.65 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 32.24 ล้านล้านบาท) กำลังเตรียมเสนอขายหุ้นต่อสาธารณะครั้งแรก หรือ IPO
อย่างไรก็ตาม การที่ Anthropic เรียกร้องให้รัฐบาลช่วยเหลือ อาจไม่ได้รับการตอบรับเต็มที่จากทำเนียบขาว เนื่องจากบริษัทกำลังมีข้อพิพาทกับรัฐบาลทรัมป์ ที่เพิ่งออกมาตรการควบคุมการส่งออกโมเดล AI ระดับสูงสุด 2 ตัวของบริษัทอย่าง Fable 5 และ Mythos 5 ด้วยเหตุผลด้านความมั่นคง
ขณะเดียวกัน การกล่าวหาของ Anthropic ยังตอกย้ำความกังวลของนักลงทุนต่อความสามารถของบริษัทเทคโนโลยีจีนในการแข่งขันในสนาม AI โลก โดยหลังข่าวนี้หุ้นบริษัทจีนรายอื่นที่พัฒนาโมเดลภาษาขนาดใหญ่ก็ปรับตัวลงตามไปด้วย ทั้ง Xiaomi และ Baidu ที่ร่วงลงกว่า 3%
นอกจากปัจจัยด้าน AI แล้ว หุ้น Alibaba ยังเผชิญแรงกดดันจากการบริโภคในประเทศที่ซบเซา
โดยนักวิเคราะห์จาก Nomura ประเมินว่าเทศกาลชอปปิงวันที่ 18 มิถุนายนของจีนมียอดขายอีคอมเมิร์ซหลักลดลงราว 8% เมื่อเทียบกับปีก่อน สวนทางกับที่ตลาดคาดว่าจะทรงตัว พร้อมปรับลดประมาณการกำไรของ Alibaba ในปีงบประมาณ 2027 ลง 15%
หมายเหตุ : ใช้อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 33.41 บาท ณ วันที่ 25 มิถุนายน 2569
ภาพ: Melinda Nagy / Shutterstock
อ้างอิง:
- https://www.bbc.com/news/articles/cwyklykn5dwo
- https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-06-24/anthropic-accuses-alibaba-of-illicitly-accessing-its-ai-models
- https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-06-25/alibaba-drops-after-anthropic-accuses-firm-of-accessing-ai-model
- https://www.ft.com/content/8496c940-fdc7-4554-bc8d-7bcc93e7d75c?syn-25a6b1a6=1
