วันนี้(10 พฤศจิกายน) สุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) สั่งการด่วนให้กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์คุณภาพน้ำในแม่น้ำสาย อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย อย่างใกล้ชิด หลังพบวิกฤตน้ำมีความขุ่นสูงผิดปกติและตรวจพบสารหนูปนเปื้อน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปาและการเข้าถึงน้ำสะอาดของประชาชนในพื้นที่ 14 หมู่บ้าน พร้อมกำชับให้ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในจังหวัดเชียงราย เร่งหาต้นตอของแหล่งกำเนิดมลพิษและวางมาตรการแหล่งน้ำสำรองเพื่อความปลอดภัยของประชาชน
ดร.สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เปิดเผยถึงผลการตรวจสอบจากสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (สคพ.1 เชียงใหม่) ว่า เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ได้รับรายงานสภาพน้ำในแม่น้ำสายบริเวณชุมชนหัวฝาย มีสีน้ำตาลแดงและตะกอนโคลนหนาแน่น โดยวัดค่าความขุ่นได้สูงถึง 14,000 NTU ซึ่งเกินกว่าขีดความสามารถของระบบกรองน้ำการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สาขาแม่สาย ที่รองรับได้เพียง 6,000 NTU ประกอบกับพบสารหนูในน้ำดิบ ส่งผลให้ต้องระงับการผลิตและจ่ายน้ำประปาชั่วคราว กระทบต่อประชาชนในตำบลแม่สายและตำบลเวียงพางคำ รวม 14 หมู่บ้าน
ต่อมาในวันที่ 6 พฤศจิกายน ผลการตรวจคัดกรองเบื้องต้นบริเวณบ้านหัวฝายพบความเข้มข้นของสารหนูสูงถึง 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งเกินกว่ามาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินที่กำหนดไว้ต้องไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตรถึง 25 เท่า เจ้าหน้าที่จึงได้เก็บตัวอย่างน้ำจาก 3 จุดสำคัญ ได้แก่ บ้านหัวฝาย สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 และบ้านป่าซางงาม เพื่อส่งตรวจวิเคราะห์ยืนยันการปนเปื้อนโลหะหนักในห้องปฏิบัติการอย่างละเอียด
ล่าสุดเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน สถานการณ์เริ่มคลี่คลาย กปภ. สามารถกลับมาผลิตและจ่ายน้ำได้ตามปกติ หลังค่าความขุ่นลดลงเหลือ 1,164 NTU และค่าสารหนูในน้ำดิบลดลงมาอยู่ที่ 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร อย่างไรก็ตาม เนื่องจากค่าสารหนูยังคงสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน คพ. จึงต้องเฝ้าระวังคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง
เพื่อเป็นการรับมือกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นซ้ำ จังหวัดเชียงรายได้บูรณาการแผนการดำเนินงานแบ่งเป็น 3 ระยะ ในระยะเร่งด่วน ได้สั่งการให้ตรวจสอบสารหนูและโลหะหนักก่อนเข้าสู่ระบบผลิตประปาทุกครั้ง หากค่าความขุ่นเกิน 6,000 NTU ให้หยุดผลิตทันที พร้อมเตรียมแหล่งน้ำสำรองจากประปาตำบลเกาะช้าง 1 แห่ง และแหล่งน้ำของ อปท. อีก 5 แห่ง รวมถึงเตรียมรถบรรทุกน้ำและชุดผลิตน้ำประปาสนามเพื่อรองรับเหตุฉุกเฉิน
สำหรับระยะกลาง มีแผนเร่งพัฒนาแหล่งน้ำดิบจากอำเภอเชียงแสนเพื่อมาสนับสนุนอำเภอแม่สาย ควบคู่ไปกับการพัฒนาระบบน้ำบาดาลและถังเก็บน้ำสำรอง ส่วนแผนระยะยาวจะมุ่งเน้นการพัฒนาแหล่งน้ำเพิ่มเติม เช่น อ่างเก็บน้ำดอยหัวแม่คำ เพื่อลดการพึ่งพาน้ำจากแม่น้ำสายเพียงแหล่งเดียว พร้อมเสนอติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำกก รวมถึงเตรียมประสานความร่วมมือกับประเทศเมียนมา เพื่อตรวจสอบและแก้ไขปัญหามลพิษข้ามพรมแดนอย่างยั่งยืนต่อไป
