ลรถส่งของไร้คนขับ (Autonomous Delivery Vehicle) กำลังกลายเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่จะเข้ามาเปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรมโลจิสติกส์ทั่วโลก เมื่อความก้าวหน้าของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทำให้ยานยนต์สามารถรับรู้สภาพแวดล้อม วิเคราะห์สถานการณ์ และตัดสินใจบนท้องถนนได้ด้วยตัวเอง โดยไม่จำเป็นต้องมีมนุษย์ควบคุมตลอดเวลา ขณะที่ประโยชน์สำคัญไม่ได้จำกัดอยู่แค่การลดการพึ่งพาพนักงานขับรถ แต่ยังรวมถึงการลดต้นทุนการขนส่ง เพิ่มประสิทธิภาพการจัดส่ง และยกระดับความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศ
ประเด็นสำคัญ
Max Zhao รองประธานและหัวหน้าฝ่ายเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของ Neolix สตาร์ตอัปยานยนต์ขนส่งไร้คนขับรายใหญ่จากจีน เปิดเผยบนเวที ‘Autonomous Delivery: AI on the Road / รถส่งของไร้คนขับ เมื่อ AI ลงสู่ถนนจริง’ ในงาน THE STANDARD ECONOMIC FORUM 2026 ว่า “ปัจจุบัน ยานยนต์จัดส่งไร้คนขับสำหรับงานโลจิสติกส์ได้ก้าวเข้าสู่การใช้งานจริงในระดับมหภาคแล้ว โดยบริษัทมียานยนต์วิ่งอยู่บนถนนสาธารณะมากกว่า 30,000 คัน ในกว่า 300 เมือง ครอบคลุมกว่า 20 ประเทศ และสามารถช่วยพันธมิตรธุรกิจลดต้นทุนด้านโลจิสติกส์ได้มากกว่า 60%”
สำหรับในประเทศไทย Max Zhao ระบุว่าได้รับการลงทุนจาก CP Robotics และปัจจุบันมีการนำรถเข้าไปวิ่งใช้งานจริงแล้ว 4 คัน ร่วมกับ True Corporation โดยวิ่งให้บริการขนส่งเวชภัณฑ์ภายในพื้นที่ปิดของโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ นอกจากนี้ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังมีการใช้งานแล้วมากกว่าสิบกว่าคัน ทั้งในสิงคโปร์ มาเลเซีย และไทย
จากปัญหาต้นทุนโลจิสติกส์ สู่การพัฒนารถส่งของไร้คนขับ
Max Zhao เล่าว่า Neolix ก่อตั้งขึ้นในปี 2018 โดยมี Yu Yuan ผู้ก่อตั้งบริษัท ซึ่งมีประสบการณ์ในอุตสาหกรรมโลจิสติกส์มากกว่า 20 ปี เป็นผู้ริเริ่มแนวคิด หลังมองเห็นปัญหาต้นทุนโลจิสติกส์ที่อยู่ในระดับสูง โดยเฉพาะต้นทุนด้านยานพาหนะและแรงงานขับรถ ซึ่งถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของค่าใช้จ่ายในภาคการขนส่ง
ต้นทุนโลจิสติกส์ในจีนนั้นสูงถึงราว 12% ของ GDP ทั้งหมด ขณะที่ประเทศกำลังพัฒนาอื่นๆ อยู่ที่เพียง 7-8% โดยต้นทุนที่ใหญ่ที่สุดคือค่ายานพาหนะรวมกับค่าจ้างคนขับ การพัฒนายานยนต์ไร้คนขับจึงมุ่งแก้โจทย์นี้ ซึ่งความสำเร็จในการขยายจำนวนรถสู่ระดับกว่า 30,000 คัน เกิดจากความก้าวหน้า 2 ด้านในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ประการแรกคือการลดต้นทุนการผลิตส่วนฮาร์ดแวร์ลงได้ต่ำกว่ารถบรรทุกเชิงพาณิชย์อย่างมาก และประการที่สองคือการพัฒนาโมเดล AI แบบ End-to-End หรือโมเดลการสั่งการด้วยภาพ (Visual Action Model) ขึ้นเองในช่วง 1 ถึง 1.5 ปีที่ผ่านมา Max Zhao อธิบายว่า ในอดีตวิศวกรต้องเขียนโค้ดสั่งการทุกกรณี เช่น เมื่อเจอไฟแดง คนเดินถนน หรือมอเตอร์ไซค์ แต่ด้วยโมเดลขนาดใหญ่แบบ End-to-End บนตัวรถทำให้ “รถสามารถฝึกฝนตัวเองได้ วิศวกรไม่จำเป็นต้องเขียนโค้ดทุกส่วน” และยิ่งรถสะสมระยะทางวิ่งมากขึ้น โมเดลก็จะยิ่งฉลาดขึ้น
ปัจจุบันรถของบริษัทมี 2 ขนาด คือประมาณ 3 ลูกบาศก์เมตร และรุ่นใหญ่ประมาณ 6 ลูกบาศก์เมตรซึ่งมีขนาดใกล้เคียงรถ MPV โดยเริ่มต้นจากการให้บริการบริษัทขนส่งพัสดุด่วนในจีน เช่น China Post ก่อนขยายสู่ธุรกิจค้าปลีก ค้าส่ง และทำงานร่วมกับแพลตฟอร์มอย่าง Didi และ Lalamove ที่มีรถวิ่งให้บริการในเมืองมากกว่า 1,000-2,000 คัน
ลดต้นทุนโลจิสติกส์กว่า 60% แต่ความปลอดภัยยังเป็นโจทย์สำคัญ
หนึ่งในประโยชน์ที่ Max เน้นย้ำคือความสามารถในการลดต้นทุนการดำเนินงาน โดยระบุว่า จากการทำงานร่วมกับพันธมิตรทางธุรกิจและการตรวจสอบข้อมูลที่ได้รับ บริษัทพบว่ายานยนต์ส่งของไร้คนขับสามารถช่วยลดต้นทุนด้านโลจิสติกส์ได้มากกว่า 60%
เทคโนโลยีนี้เริ่มต้นจากการให้บริการบริษัทขนส่งพัสดุด่วน เช่น China Post และบริษัทขนส่งรายอื่นๆ ก่อนขยายไปยังธุรกิจค้าปลีกและค้าส่ง รวมถึงการทำงานร่วมกับแพลตฟอร์มอย่าง Didi และ Lalamove เพื่อเพิ่มจำนวนยานยนต์ที่ให้บริการในเขตเมือง
อย่างไรก็ตาม การนำรถไร้คนขับออกมาวิ่งร่วมกับยานพาหนะทั่วไปไม่ได้ปราศจากอุปสรรค โดย Max ยอมรับว่าในช่วงเริ่มต้น 2-3 ปีแรก บริษัทเผชิญความท้าทายในการทำให้รถสามารถอยู่ร่วมกับสภาพการจราจรที่มีความซับซ้อนได้ ทั้งการรับมือกับรถยนต์คันอื่น คนเดินถนน และสถานการณ์ที่ไม่สามารถคาดการณ์ล่วงหน้าได้ เช่น กรณีรถติดลูกระนาดจนคนเดินผ่านต้องช่วยดัน หรือกรณีรถไร้คนขับ 2 คันวิ่งมาเผชิญหน้ากันแล้วไม่ยอมหลีกทางให้กันจนหยุดนิ่งทั้งคู่ แต่ปัจจุบันเหตุการณ์เหล่านี้กลายเป็นอดีตที่เกิดขึ้นได้ยากมาก เพราะรถสามารถตรวจจับไฟจราจร ยานพาหนะอื่น คนเดินถนน หรือแม้แต่สัตว์เลี้ยงได้
ในด้านอุบัติเหตุ Max Zhao ระบุว่ามีเกิดขึ้นบ้าง แต่ส่วนใหญ่เป็นอุบัติเหตุแบบถูกกระทำ คือถูกรถคันอื่นชนท้าย ทั้งนี้ เมื่อเทียบสถิติแล้ว “อัตราการเกิดอุบัติเหตุของเราอยู่ที่ 1 ใน 10 ของผู้ขับขี่ที่เป็นมนุษย์” และเขาประเมินว่าในอีกไม่กี่เดือนหรือไม่กี่ไตรมาสข้างหน้า ระดับความปลอดภัยจะสูงกว่ามนุษย์ขับขี่ถึง 100 เท่า
Max Zhao กล่าวต่อไปว่า ปัจจุบันในประเทศจีนไม่มีปัญหาคอขวดด้านกฎระเบียบอีกต่อไป หลังจากได้ใบอนุญาตแรกในกรุงปักกิ่งเมื่อปี 2021 และกำลังจะมีกฎระเบียบระดับชาติที่มีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 กรกฎาคมปีหน้า แต่คอขวดเดียวในขณะนี้คือกำลังการผลิต โดยปีที่แล้วบริษัทส่งมอบรถไปมากกว่า 15,000 คัน จนเต็มขีดจำกัดโรงงานของตนเอง และในปีนี้ตั้งเป้าส่งมอบให้ได้ 60,000 คัน จึงต้องร่วมมือกับผู้ผลิตรถยนต์ (OEM) รายอื่น เช่น Shanghai Auto และ Guangzhou Auto เพื่อช่วยผลิตรถ
โจทย์ใหญ่ด้านกฎหมายในไทย และโอกาสสู่ฐานการผลิตระดับภูมิภาค
สำหรับประเทศไทย Max เปิดเผยว่า ปัจจุบัน Neolix มีรถส่งของไร้คนขับจำนวน 4 คัน ทดลองให้บริการอยู่ภายในพื้นที่ปิดของโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ โดยร่วมมือกับ True Corporation เพื่อขนส่งเวชภัณฑ์ภายในโรงพยาบาล นอกจากนี้ CP Robotics ยังเป็นหนึ่งในผู้ลงทุนในบริษัทด้วย
ส่วนแผนงานในประเทศไทย Max Zhao เปิดเผยว่า เตรียมนำรถรุ่นล่าสุดเข้ามาเพิ่มเติมภายในสิ้นปีนี้ และกำลังทำงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐอย่างกรมวิทยาศาสตร์บริการและกระทรวงคมนาคม เพื่อนำรถเข้ารับการทดสอบและผลักดันการสร้าง Regulatory Sandbox ระดับชาติ โดยไม่จำเป็นต้องให้ประเทศลงทุนเปลี่ยนโครงสร้างพื้นฐาน เพราะระบบจะปรับตัวให้เข้ากับสภาพถนนและระบบโทรคมนาคมในท้องถิ่นเอง
Max Zhao ชี้ว่าอุปสรรคสำคัญที่ทุกประเทศเผชิญเหมือนกันรวมถึงในยุโรป คือกฎหมายจราจรและกฎหมายยานพาหนะในปัจจุบันยังไม่รับรองรถเหล่านี้ว่าเป็นยานพาหนะ แต่จัดเป็นหุ่นยนต์ เนื่องจากไม่มีที่นั่งคนขับ กระจกมองข้าง เบรก หรือเข็มขัดนิรภัย ดังนั้นแนวทางที่ใช้ในจีน สิงคโปร์ และมาเลเซีย คือการเข้าสู่ Sandbox เพื่อขอรับการยกเว้นชั่วคราวให้นำรถจำนวนหนึ่งวิ่งบนถนนสาธารณะ ให้ภาครัฐเก็บข้อมูลการวิ่งจริงจนครบระยะทางที่กำหนด แล้วจึงนำข้อมูลมาร่วมกันร่างกฎระเบียบ
ในมิติการยกระดับห่วงโซ่อุปทานและอุตสาหกรรมในไทย Max Zhao มองว่าไทยมีความได้เปรียบสูงจากฐานการผลิตยานยนต์ที่แข็งแกร่ง โดยระยะแรกบริษัทจะนำเข้ารถทั้งคันเข้ามาก่อน จากนั้นจะค่อยๆ พึ่งพาพันธมิตรในประเทศ รวมถึงรูปแบบการประกอบในประเทศ (CKD) เพื่อสร้างห่วงโซ่อุปทานในท้องถิ่น ซึ่งส่วนของฮาร์ดแวร์สามารถใช้กำลังการผลิตของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยที่มีอยู่เดิมได้ทันที สิ่งที่ต้องเตรียมพร้อมเพิ่มเติมจึงเป็นเรื่องการพัฒนาบุคลากรให้มีความรู้ด้านระบบ AI
อนาคต 20 ปีข้างหน้า เมื่อการขับรถอาจเป็นเพียงกิจกรรมยามว่าง
เมื่อถามถึงผลกระทบต่อแรงงานอย่างคนขับแท็กซี่หรือพนักงานส่งของ Max Zhao อธิบายว่า “ยานยนต์ไร้คนขับนั้นไม่มีคนขับ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่ต้องใช้แรงงานคน”
ปัจจุบันการส่งสินค้าถึงมือผู้รับปลายทางยังต้องพึ่งพาบุรุษไปรษณีย์และพนักงานขับรถจำนวนมาก อีกทั้งการแทนที่รถเชิงพาณิชย์จะเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปและใช้เวลานาน เช่น ในจีนที่มีรถบรรทุกเชิงพาณิชย์ถึง 30 ล้านคัน รถไร้คนขับ 30,000 คันในปัจจุบันจึงคิดเป็นเพียง 0.1% เท่านั้น ช่วงเปลี่ยนผ่านนี้จึงเปิดโอกาสให้แรงงานได้เรียนรู้ทักษะใหม่เพื่อขยับไปสู่งานตำแหน่งอื่นที่ถูกสร้างขึ้น
หากไทยสามารถสร้างแนวทางด้านกฎระเบียบที่ชัดเจนและเปิดโอกาสให้เกิดการทดลองใช้งานจริง ก็มีโอกาสพัฒนาไปสู่การเป็นศูนย์กลางยานยนต์อัตโนมัติของภูมิภาคได้ ไม่เฉพาะรถส่งของไร้คนขับสำหรับโลจิสติกส์เท่านั้น แต่ยังรวมถึง Robotaxi และรถโดยสารสาธารณะไร้คนขับด้วย
Max Zhao ทิ้งท้ายถึงภาพอนาคตว่า “ภายในปี 2030 สัดส่วนรถส่วนใหญ่ในจีนอาจเป็นยานยนต์ไร้คนขับ ส่วนในระดับโลกเขามองว่า ในระยะยาวราว 20 ปีนับจากนี้ ยานพาหนะส่วนใหญ่บนท้องถนนจะเป็นระบบไร้คนขับซึ่งช่วยให้การจราจรคล่องตัวขึ้นและลดค่าใช้จ่ายของผู้โดยสารลงอย่างมาก”
“ถึงจุดนั้น การที่มนุษย์ขับรถเองจะกลายเป็นกิจกรรมเพื่อการพักผ่อนหรือความหรูหรา ไม่ต่างจากการขี่ม้าหรือนั่งรถม้าในเมื่อ 100-200 ปีก่อนที่ปัจจุบันไม่ได้อยู่บนท้องถนนแล้ว”
