เมื่อวานนี้ (8 ตุลาคม) แอน คาร์สัน นักเขียน นักกวีและนักแปลชาวแคนาดา วัย 76 ปี ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม ประจำปีนี้ จากผลงานอันกล้าหาญและเปี่ยมไปด้วยความคิดสร้างสรรค์ ที่นำวรรณกรรมคลาสสิกมาตีความและเปิดบทสนทนาใหม่ จนเกิดเป็นรูปแบบวรรณกรรมร่วมสมัยที่โดดเด่น
เธอเป็นนักเขียนหญิงคนที่ 19 ที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม จากจำนวนผู้ได้รับรางวัลทั้งหมด 123 คน
แอน คาร์สัน เป็นใคร
เธอเกิดที่เมืองโทรอนโต ประเทศแคนาดา ในปี 1950 ปัจจุบันอาศัยอยู่ในรัฐมิชิแกน และถือสัญชาติไอซ์แลนด์ร่วมด้วยตั้งแต่ปี 2022 และเมื่อเดือนสิงหาคม 2024 เธอได้เปิดเผยว่า ตนเองได้รับการวินิจฉัยว่า เป็นโรคพาร์กินสัน
แอนเป็นศาสตราจารย์ด้านคลาสสิกศึกษา (Classics) มานานกว่า 30 ปี โดยสอนในมหาวิทยาลัยหลายแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน, มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก และมหาวิทยาลัยแมกทิลล์
ผลงานของเธอคือ จุดตัดระหว่าง ‘ความคลั่งไคล้ในตัวอักษร’ และ ‘จินตนาการของกวี’ โดยเธอมักเริ่มต้นสร้างสรรค์งานเขียนจากการตามหา ‘ที่มาและรากศัพท์’ ของถ้อยคำต่างๆ
ผลงานเด่นมีอะไรบ้าง
งานเขียนของคาร์สันมีความโดดเด่นในการผสมผสานระหว่างบทกวี ความเรียง เรื่องแต่ง และงานแปลเข้าด้วยกัน เช่น Autobiography of Red: A Novel in Verse (1998) ผลงานชิ้นเอกที่สร้างชื่อเสียงให้เธอมากที่สุด เป็นนวนิยายร้อยกรองที่ได้รับแรงบันดาลใจจากชิ้นส่วนบทกวีของสเตซิโครัส (Stesichorus) กวีกรีกโบราณ นำตำนานเกรีออน (Geryon) อสุรกายมีปีกสีแดง มาตีความใหม่เป็นเด็กหนุ่มร่วมสมัยที่ต้องเผชิญกับความอกหักและความปรารถนา
รวมถึง Eros the Bittersweet (1986) หนังสือเล่มแรกของเธอที่ผสานงานวิจารณ์วรรณกรรมเข้ากับการสำรวจมิติของความปรารถนาและขนบกรีกโบราณ, The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos (2001) ผลงานที่ทำให้เธอสร้างประวัติศาสตร์เป็นผู้หญิงคนแรกที่คว้ารางวัล T.S. Eliot Prize และ Men in the Off Hours (2001) ซึ่งรวมบทความร้อยกรอง บทกวี และร้อยแก้วเกี่ยวกับบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ ซึ่งได้รับรางวัล Griffin Poetry Prize ประจำปี 2001 เป็นต้น
ผลงานของ ‘แอน คาร์สัน’ สำคัญอย่างไร?
อันเดอร์ส โอลส์สัน ประธานคณะกรรมการโนเบลระบุว่า เธอได้ปลดแอกกวีนิพนธ์ออกจากกรอบการพรรณนาที่ยึดติดกับตัวตนของผู้เล่า (Narrative Self) ไปสู่รูปแบบที่เปี่ยมด้วยความขี้เล่น การเสียดสี และการข้ามพรมแดนระหว่างกวีนิพนธ์ยุคคลาสสิกกับสมัยใหม่ รวมถึงระหว่างหลากหลายประเภทวรรณกรรม
ขณะที่ มาร์ก คาร์นีย์ นายกรัฐมนตรีแคนาดาระบุว่า เธอได้ใช้ไหวพริบและจินตนาการเฉพาะตัวนำเรื่องเล่าโบราณมาสู่ผู้อ่านยุคใหม่ และเปลี่ยนแปลงวิธีคิดของผู้คนที่มีต่อวรรณกรรม
แอนยังทำงานร่วมกับศิลปินทัศนศิลป์ นักออกแบบท่าเต้น และผู้กำกับละครเวที-อุปรากร ซึ่งสะท้อนถึงอิสรภาพที่ไม่อยู่ภายใต้กฎเกณฑ์เดิมๆ ส่งผลให้งานของเธอมีอิทธิพลอย่างสูงต่อแวดวงศิลปะและวรรณกรรมระดับสากลมาตั้งแต่ทศวรรษ 1990
ทางด้าน ไอรา เวลส์ ประธาน PEN Canada ชี้ว่า บทกวีของแอนมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อยุคปัจจุบัน เพราะสะท้อนถึงความเป็นมนุษย์อย่างลึกซึ้ง ในช่วงเวลาที่ภาษาเริ่มถูกผลิตขึ้นโดยเครื่องจักรมากขึ้นเรื่อยๆ
ภาพ: Golli / Kjartan Thorbjoernsson / Reuters
อ้างอิง:
