วันนี้ (4 ตุลาคม) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ขึ้นปาฐกถาพิเศษในพิธีเปิดการประชุม Science and Technology in Society Forum (STS Forum) ครั้งที่ 23 ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 4-6 ตุลาคม 2569 ภายใต้แนวคิด ‘Navigating Tectonic Shifts in Science, Technology, and Society’ โดยมีนักวิจัยชั้นนำ ผู้ได้รับรางวัลโนเบล และรัฐมนตรีด้านวิจัยและนวัตกรรมจากกว่า 30 ประเทศเข้าร่วม
ศ.ดร.ยศชนันเสนอแนวคิด ‘การเงินบนฐานทุนธรรมชาติ’ (Natural Capital Financing) โดยชี้ว่า ประเทศที่มีทรัพยากรอย่างน้ำมันหรือแร่ธาตุสามารถนำทรัพยากรเหล่านี้มาตีเป็นมูลค่าทางบัญชี (Book Value) เพื่อเป็นฐานสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ขณะที่ประเทศไทยมีความหลากหลายทางชีวภาพและทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ จึงควรสามารถจัดทำบัญชีทรัพยากรเหล่านี้และนำมาสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้เช่นเดียวกัน
ทั้งนี้ ประเทศไทยได้เริ่มโครงการนำร่องจัดทำบัญชีทุนธรรมชาติ (Natural Capital Accounting: NCA) ในจังหวัดน่าน โดยเป็นระบบวัดและรายงานปริมาณการเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรธรรมชาติ รวมถึงบริการของระบบนิเวศ ทั้งในเชิงกายภาพและมูลค่าทางการเงิน เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลประกอบการกำหนดนโยบายและการลงทุน โดยอ้างอิงมาตรฐานระบบบัญชีสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจ (SEEA) ของสหประชาชาติ
โครงการดังกล่าวเป็นความร่วมมือระหว่างธนาคารโลก (World Bank) สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และมูลนิธิกสิกรไทย โดยใช้จังหวัดน่านเป็นพื้นที่ต้นแบบในการพัฒนาระบบบัญชีทุนธรรมชาติของประเทศไทย
นอกจากนี้ ในการประชุมโต๊ะกลมระดับรัฐมนตรี (Ministerial Roundtable) ศ.ดร.ยศชนันได้นำเสนอแผนยุทธศาสตร์การใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือยกระดับประเทศไทยสู่ประเทศรายได้สูง ผ่าน 3 โครงการหลัก ได้แก่
- Siam Silica ยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ มุ่งยกระดับประเทศไทยจากฐานประกอบและทดสอบอุตสาหกรรมชิป ไปสู่กิจกรรมที่มีมูลค่าสูงขึ้นในห่วงโซ่อุปทานโลก พร้อมเร่งพัฒนากำลังคนรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรม
- Siam Medica ยุทธศาสตร์ผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางด้านสุขภาพแบบองค์รวม (Wellness Hub) โดยใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นฐานในการพัฒนา
- Siam Terra ยุทธศาสตร์พลิกโฉมภาคการเกษตรด้วยเทคโนโลยี เพื่อเพิ่มผลิตภาพและรายได้ของเกษตรกร จากเดิมที่เน้นการจำหน่ายผลผลิตดิบไปสู่การแปรรูปเป็นอาหารและยา พร้อมผลักดันให้เกษตรกรมีส่วนเป็นเจ้าของห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) โดยเตรียมเปิดตัวโครงการนำร่องในปี 2570
สำหรับ STS Forum เป็นเวทีหารือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับนานาชาติที่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ณ นครเกียวโต โดยการประชุมครั้งนี้มีผู้ได้รับรางวัลโนเบล 12 คน รัฐมนตรี ผู้นำภาคธุรกิจ ผู้บริหารสถาบันวิจัย และอธิการบดีมหาวิทยาลัยชั้นนำจากหลายประเทศเข้าร่วม เพื่อหารือและกำหนดทิศทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่อาจส่งผลต่ออนาคตของมนุษยชาติ
