×

ยศชนันลุยแม่สาย หนุน M-Sense ตรวจสารหนู 5 นาทีรู้ผล ต้นทุน 60 บาท จ่อชง ศปช. ผุดโมเดลชะลอน้ำดักตะกอนสกัดสารพิษ

โดย THE STANDARD TEAM
15.11.2026
ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense

วันนี้ (15 พฤศจิกายน) ที่จังหวัดเชียงราย ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) นำทีมลงพื้นที่ชายแดนบริเวณสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย เพื่อตรวจสอบวิกฤตการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสายซึ่งสภาพน้ำยังคงมีลักษณะสีขุ่นแดงอย่างเห็นได้ชัด พร้อมสังเกตการณ์การปฏิบัติงานของทีมนักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ที่นำนวัตกรรม M-Sense (เอ็ม-เซนส์) ชุดทดสอบการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักภาคสนาม มาประยุกต์ใช้ช่วยเหลือประชาชนอย่างเร่งด่วน

 

สำหรับชุดทดสอบ M-Sense ออกแบบมาให้ใช้งานง่าย ประกอบด้วย น้ำยาทดสอบ และแผ่นชิปขั้วไฟฟ้า เพียงนำแผ่นชิปเสียบเข้ากับเครื่องอ่านที่เชื่อมต่อโปรแกรมคอมพิวเตอร์ จากนั้นนำตัวอย่างน้ำผสมน้ำยาทดสอบ เขย่าให้เข้ากัน แล้วใช้หลอดดูดหยดลงบนแผ่นชิปเพื่อสั่งประมวลผล ระบบเซนเซอร์จะแสดงผลปริมาณสารหนูออกมาเป็นตัวเลขอย่างชัดเจนบนหน้าจอภายใน 3-5 นาที ให้ผลสอดคล้องใกล้เคียงกับห้องปฏิบัติการกลางแต่มีต้นทุนเพียง 60 บาทต่อครั้ง ทำให้หน่วยงานท้องถิ่น สาธารณสุข และผู้นำชุมชนสามารถเข้าถึงเครื่องมือนี้เพื่อเฝ้าระวัง คัดกรอง และแจ้งเตือนชาวบ้านให้งดใช้น้ำได้ทันทีหากพบค่าสารหนูเกินมาตรฐาน

 

ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยถึงทิศทางการจัดการระยะยาวว่า ปัญหาสารหนูปนเปื้อนถือเป็นวาระระดับภูมิภาคที่รัฐบาลให้ความสำคัญสูงสุด แม้ อว. จะไม่ได้เป็นหน่วยงานหลักโดยตรง แต่ขอร่วมสนับสนุนและเป็นกองหนุนสำคัญในการแก้วิกฤตข้ามพรมแดน ซึ่งสอดรับกับการหารือระดับทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรีของไทยและนายกรัฐมนตรีจีนที่ผ่านมา เพื่อประสานความร่วมมือแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นน้ำ

 

รองนายกรัฐมนตรีอธิบายถึงกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาเชิงวิศวกรรมและสิ่งแวดล้อมว่า จากข้อมูลทางวิชาการพบว่าสารหนูและโลหะหนักมักปะปนมากับความขุ่น หรือเกาะติดมากับตะกอนดิน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงร่วมกันศึกษาโมเดลสร้างระบบชะลอน้ำ หรือจุดดักกระแสน้ำ เพื่อให้ตะกอนดินที่ปนเปื้อนสารพิษตกตะกอนลงสู่ก้นแม่น้ำ ก่อนส่งเครื่องจักรเข้าไปขุดลอกและเก็บเกี่ยวตะกอนออกไปกำจัดอย่างถูกวิธี ซึ่งจะช่วยลดปริมาณสารหนูในระบบนิเวศแม่น้ำสายได้มหาศาล โดยเตรียมนำเสนอแนวทางนี้เข้าสู่ที่ประชุมศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม (ศปช.) ส่วนหน้า ภาคเหนือ เพื่อผลักดันให้เกิดการปฏิบัติจริงโดยเร็ว

 

นอกจากนี้ ศ.ดร.ยศชนัน ย้ำถึงการใช้ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เป็นเครื่องมือทางการทูต โดยระบุว่าแม้จะมีชุดตรวจภาคสนาม M-Sense เพื่อแจ้งเตือนประชาชนได้อย่างรวดเร็ว แต่หากต้องนำข้อมูลไปใช้เป็นหลักฐานในการเจรจาระดับรัฐบาลต่อรัฐบาล (G2G) หรือพูดคุยกับภาคเอกชนของประเทศเพื่อนบ้าน ไทยจำเป็นต้องมีชุดข้อมูลที่ยืนยันได้ด้วยมาตรฐานสากล กระทรวง อว. จึงมอบหมายให้ สวทช. และสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ทำหน้าที่เป็นกระดูกสันหลังทางวิทยาศาสตร์ ตรวจสอบความแม่นยำคู่ขนานไปกับห้องปฏิบัติการของกรมควบคุมมลพิษ เพื่อให้ผลตรวจโปร่งใส เป็นที่ยอมรับของนานาชาติ และนำไปสู่เป้าหมายสูงสุดคือการเจรจากำหนดค่ามาตรฐานความปลอดภัยของแหล่งน้ำ ร่วมกับประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อยุติปัญหาการปล่อยสารพิษอย่างถาวร

 

ต่อมา ศ.ดร.ยศชนัน และคณะ ได้ร่วมประชุมสรุปสถานการณ์ ประเมินผลกระทบ และกางแผนแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมรับฟังรายงานผลตรวจสอบคุณภาพน้ำเชิงลึกจาก ดร.ภญ.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สวทช. ก่อนมอบนโยบายแก่หน่วยงานในสังกัดกระทรวง อว. เพื่อขับเคลื่อนภารกิจคืนสายน้ำที่ใสสะอาดและปลอดภัยให้ชาวแม่สายอย่างยั่งยืน

 

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 1ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 2ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 3ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 4ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 5ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 6ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 7ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 8ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 9ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ นำทีมลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา อำเภอแม่สาย สังเกตการณ์ตรวจสารหนูด้วยชุดทดสอบ M-Sense 10


READ MORE






Latest Stories