วันนี้ (9 ตุลาคม) คณะกรรมการพิจารณารางวัลโนเบลประกาศมอบ รางวัลโนเบลสันติภาพ 2026 ให้แก่ นาวี พิลเลย์ นักกฎหมายชาวแอฟริกาใต้ สำหรับความพยายามของเธอในการส่งเสริมสันติภาพและกฎหมายระหว่างประเทศ
ท่ามกลางยุคสมัยที่มีสงครามและความขัดแย้งเกิดขึ้นมากมาย คณะกรรมการระบุว่า “สันติภาพจำเป็นต้องมีความยุติธรรม” และกฎหมายระหว่างประเทศเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง โดยเธอได้รับเลือกจากผู้ได้รับการเสนอชื่อทั้งหมด 287 รายชื่อในปีนี้
‘นาวี พิลเลย์’ คือใคร
นาวี พิลเลย์ เกิดเมื่อวันที่ 23 กันยายน 1941 ซึ่งขณะนี้อายุ 85 ปี เป็นนักนิติศาสตร์ชาวแอฟริกาใต้เชื้อสายทมิฬ เธอสร้างประวัติศาสตร์ด้วยการเป็นผู้พิพากษาหญิงที่ไม่ใช่คนผิวขาวคนแรกของศาลสูงแห่งแอฟริกาใต้ (High Court of South Africa)
ในช่วงเริ่มต้นของอาชีพนักกฎหมาย เธอทำหน้าที่เป็นทนายความให้กับเนลสัน แมนเดลา อดีตประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ รวมถึงบุคคลอื่นๆ ที่ยืนหยัดต่อสู้กับระบอบการแบ่งแยกสีผิว (Apartheid)
ด้วยความเป็นอิสระ ความเชี่ยวชาญ และความหนักแน่นมั่นคง ทำให้เธอได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในนักนิติศาสตร์ระหว่างประเทศที่ได้รับความเคารพมากที่สุดในยุคปัจจุบัน
บทบาทสำคัญของ ‘นาวี พิลเลย์’ มีอะไรบ้าง สำคัญอย่างไร
พิลเลย์ มีบทบาทและผลงานสำคัญในระดับนานาชาติมากมาย โดยเฉพาะตำแหน่งระดับผู้นำในสหประชาชาติและศาลระหว่างประเทศ เช่น เธอเคยดำรงตำแหน่งข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (UN High Commissioner for Human Rights) ระหว่างปี 2008-2014
เธอยังเคยดำรงตำแหน่งประธานศาลอาญาระหว่างประเทศสำหรับรวันดา (International Criminal Tribunal for Rwanda) ระหว่างปี 1999-2003 และเคยดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ระหว่างปี 2003-2008
ขณะนี้เธอปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้พิพากษาเฉพาะกิจ (Ad Hoc Judge) ของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) ในคดีระหว่างแกมเบียกับเมียนมา อีกทั้งยังดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการสอบสวนอิสระระหว่างประเทศของสหประชาชาติว่าด้วยดินแดนปาเลสไตน์ที่ถูกยึดครอง และเป็นประธานการไต่สวนกึ่งตุลาการเกี่ยวกับการคุมขังในเกาหลีเหนือ
ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการรณรงค์ด้านสิทธิมนุษยชน พิลเลย์ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการระหว่างประเทศเพื่อการต่อต้านโทษประหารชีวิต (International Commission Against the Death Penalty) ณ กรุงมาดริด ซึ่งเธอเข้าร่วมเป็นกรรมาธิการคนที่ 16 ตั้งแต่ปี 2015
รวมถึงดำรงตำแหน่งประธานสภาที่ปรึกษาของ International Nuremberg Principles Academy และเป็นหนึ่งใน 25 บุคคลชั้นนำของคณะกรรมาธิการด้านข้อมูลและประชาธิปไตย (Information and Democracy Commission) ริเริ่มโดยองค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน (Reporters Without Borders)
ที่ผ่านมาเธอมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการผลักดันให้มั่นใจว่า อาชญากรรมสงคราม อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ จะได้รับการสืบสวนและดำเนินคดีตามกฎหมายอย่างจริงจัง
เธอใช้กฎหมายเพื่อยับยั้งความรุนแรง โดยเฉพาะในคดีประวัติศาสตร์ต่างๆ ในศาลระหว่างประเทศที่เธอร่วมตัดสิน ได้แสดงให้เห็นว่า มาตรการทางกฎหมายสามารถเป็นเครื่องมือสำคัญในการช่วยป้องกันการก่อสงครามและความรุนแรงได้
พิลเลย์ทำหน้าที่ตรวจสอบและเรียกร้องความรับผิดชอบจากรัฐ รวมถึงผู้นำประเทศต่างๆ อย่างไม่เกรงกลัว ซึ่งช่วยนำความหวังมาสู่เหยื่อ จากเหตุการณ์ความรุนแรงและความขัดแย้งต่างๆ อีกทั้งตลอดเส้นทางการทำงาน เธอได้ช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับสถาบันกฎหมายระหว่างประเทศ และเน้นย้ำเสมอว่า ทั้งบุคคลและรัฐมีหน้าที่ต้องเคารพและปฏิบัติตาม ‘หลักนิติธรรม’
แฟ้มภาพ: Ruben Sprich / File Photo / Reuters
อ้างอิง:
- https://www.nobelprize.org/
- https://www.aljazeera.com/news/2026/10/9/2026-nobel-peace-prize-awarded-to-navi-pillay
- https://www.reuters.com/world/navanethem-navi-pillay-wins-2026-nobel-peace-prize-2026-10-09/
