คีเลียน เอ็มบัปเป กองหน้าทีมชาติฝรั่งเศสและสโมสรเรอัล มาดริด ออกแถลงการณ์ขอโทษชาวจีนเมื่อวันอังคารที่ 27 ตุลาคม หลังคำพูดของเขาถึงมีมที่มีภาพคล้าย เหมา เจ๋อตง ผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน ถูกมองว่าเป็นการไม่ให้เกียรติ จนแบรนด์จีนหลายรายประกาศยุติความร่วมมือ และสถานีโทรทัศน์ของรัฐจีนงดถ่ายทอดสดฟุตบอลลีกสเปน
ประเด็นสำคัญ
เหตุการณ์เริ่มจากคลิปที่เผยแพร่บนโซเชียลมีเดีย ซึ่งเอ็มบัปเปถูกถามในรายการ The Bridge ของฝรั่งเศสว่ามีมเกี่ยวกับตัวเองอันไหนที่ทำให้หัวเราะมากที่สุด
เขาตอบว่า “มีมที่ทำให้ผมหัวเราะมากที่สุดคืออันที่เป็นวิดีโอผู้ชายคนหนึ่ง ผมคิดว่าเป็นผู้นำเผด็จการของจีน” ก่อนจะหัวเราะ และคลิปก็ตัดไปที่ภาพใบหน้าของเขาซ้อนบนภาพที่ดูคล้ายเหมา เจ๋อตง
ในคลิปที่เผยแพร่อยู่ เอ็มบัปเปไม่ได้เอ่ยชื่อเหมา เจ๋อตง และบอกว่าเขาใช้มีมนี้กับเพื่อนบ่อยๆ ระหว่างเล่นเกมออนไลน์ ขณะที่ ETtoday สื่อของไต้หวัน รายงานว่าภาพในมีมดังกล่าวคือเหมา เจ๋อตง ส่วนรายการ The Bridge ระบุว่าคลิปนี้เป็นเบื้องหลังการถ่ายทำตอนหนึ่งเมื่อเดือนเมษายน
“ระหว่างการสัมภาษณ์ครั้งหนึ่ง ผมแสดงปฏิกิริยาต่อภาพของตัวเอง ความเห็นของผมไม่เหมาะสม และตอนนี้ผมเข้าใจแล้วว่ามันทำร้ายความรู้สึกของคนจำนวนมากในจีนและชุมชนชาวจีนทั่วโลก” เอ็มบัปเประบุในแถลงการณ์ที่เผยแพร่ทั้งภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส และจีน
“ผมขอโทษทุกคนที่ไม่สบายใจกับคำพูดของผม ผมไม่ได้ตั้งใจเช่นนั้นเลย ผมเคารพชาวจีนและประวัติศาสตร์ของจีนอย่างยิ่ง และขอโทษอย่างจริงใจ” เขากล่าว
แบรนด์จีนยุติความร่วมมือ สื่อรัฐงดถ่ายทอดสด
กระแสไม่พอใจเริ่มขึ้นเมื่อคืนวันจันทร์ที่ 26 ตุลาคม หลัง Dongqiudi เว็บบอร์ดฟุตบอลชื่อดังของจีน ออกแถลงการณ์ว่าคำพูดของเอ็มบัปเป ‘ไม่เหมาะสม’ และ ‘ทำร้ายความรู้สึกของชาวจีน’ โดยระบุว่า ‘ไม่สามารถแปล’ คำพูดดังกล่าวได้ เพราะ ‘เป็นการดูหมิ่นจีนและชาวจีน’
จากนั้นภาพหน้าจอคลิปก็แพร่กระจายอย่างรวดเร็วบนโซเชียลมีเดียจีน มีผู้เรียกร้องให้บอยคอตต์ทั้งเอ็มบัปเปและเรอัล มาดริด และภายในเวลา 14.00 น. ของวันอังคารตามเวลาท้องถิ่น 5 ใน 10 หัวข้อยอดนิยมบน Weibo เป็นเรื่องของเอ็มบัปเป
Mengniu ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์นมรายใหญ่ที่สุดของจีน และ Dongpeng (Eastroc Beverage) ผู้ผลิตเครื่องดื่ม ต่างประกาศยุติการให้เอ็มบัปเปเป็นพรีเซนเตอร์ของแบรนด์ แม้จะไม่ได้อ้างถึงคลิปหรือเหมา เจ๋อตงโดยตรง โดย Mengniu ระบุว่าบริษัท ‘คัดค้านอย่างแน่วแน่ และไม่ยอมรับคำพูดหรือการกระทำใดๆ ที่ทำร้ายความรู้สึกของชาวจีน’
ด้านหุ้น Eastroc ร่วงลงมากที่สุด 4.1% ในตลาดเซี่ยงไฮ้ ส่วนหุ้น Mengniu ลดลงราว 3% ในตลาดฮ่องกง
สื่อจีนรายงานว่าสถานีโทรทัศน์ CCTV ของรัฐจะหยุดถ่ายทอดสดฟุตบอลลาลีกา และ Global Times หนังสือพิมพ์ของรัฐ รายงานว่าแอปข่าวของ CCTV จะไม่นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับเอ็มบัปเป
บัญชีทางการของเอ็มบัปเปบน Weibo และ Xiaohongshu ซึ่งมีผู้ติดตามราว 1 ล้านคนในแต่ละแพลตฟอร์ม ยังถูกระงับการใช้งาน โดยมีข้อความระบุว่าละเมิดกฎ
ด้านโฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีนระบุว่า “คำพูดและการกระทำที่ทำร้ายความรู้สึกของชาวจีน ย่อมได้รับการต่อต้านจากทุกฝ่ายในสังคมจีนเป็นธรรมดา”
ลาลีกาและสปอนเซอร์ระดับโลกเร่งออกมาขอโทษ
ลาลีกาออกแถลงการณ์ขอโทษภายในไม่กี่ชั่วโมง โดยระบุว่า “เสียใจอย่างยิ่งต่อความไม่พอใจที่คำพูดของเอ็มบัปเปสร้างให้กับแฟนบอลชาวจีน” ซึ่ง WSJ รายงานว่าลาลีกาต้องการปกป้องสัญญาลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสดในจีน ที่มีรายงานว่ามีมูลค่ากว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 3.39 พันล้านบาท) ต่อปี
“ความมุ่งมั่นของเราที่มีต่อจีน ประชาชนชาวจีน และสถาบันต่างๆ ของจีนนั้นมั่นคง ความสัมพันธ์ที่สร้างมานานหลายปีไม่อาจเสียหายได้จากเหตุการณ์เพียงครั้งเดียว” ฮาเวียร์ เตบาส ประธานลาลีกา กล่าว
จังหวะเวลายังไม่ดีนักสำหรับเอ็มบัปเป ซึ่งเพิ่งเปลี่ยนสปอนเซอร์จาก Nike มาเซ็นสัญญา 10 ปีกับ On แบรนด์รองเท้าพรีเมียมสัญชาติสวิส เมื่อเดือนกันยายน โดยภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกคิดเป็น 20% ของยอดขาย On และบริษัทมีร้านค้าปลีกในจีนถึง 38 แห่ง
“แม้คำพูดของนักกีฬาทุกคนจะเป็นความเห็นส่วนตัว แต่เรายินดีรับทราบคำขอโทษของคีเลียน เอ็มบัปเป เราเคารพชาวจีนและมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของจีนอย่างยิ่ง” On ระบุ ทั้งนี้ On ได้ลบโพสต์ที่เกี่ยวกับเอ็มบัปเปออกจากบัญชีโซเชียลมีเดียในจีน และหุ้นของบริษัทร่วงลงมากที่สุด 5.7% เมื่อวันอังคาร
สื่อจีนบางรายยังรายงานว่า Dior ซึ่งใช้เอ็มบัปเปเป็นพรีเซนเตอร์ระดับโลกมานาน ได้ลบโพสต์บางส่วนที่มีเอ็มบัปเป แต่ตัวแทนของ Dior ปฏิเสธที่จะให้ความเห็น ขณะที่รายการ The Bridge ก็ออกมาขอโทษสำหรับความไม่พอใจที่เกิดขึ้น รวมถึงขอโทษเอ็มบัปเป พันธมิตรของเขา และองค์กรที่อาจได้รับผลกระทบด้านความสัมพันธ์กับจีน
มุกเผด็จการในวงการฟุตบอลที่ข้ามเส้นความอ่อนไหวของจีน
มีม ‘เอ็มบัปเปผู้เผด็จการ’ เริ่มต้นจากการล้อเลียนอิทธิพลของเขาในสโมสรปารีส แซงต์-แชร์กแมง ช่วงต่อสัญญาเมื่อปี 2022 ซึ่งแฟนบอลมองว่าเขามีอำนาจตัดสินใจว่าใครจะได้ลงเล่น ใครจะถูกปลด หรือใครจะถูกขาย ก่อนที่มีมจะแพร่หลายขึ้นหลังเขาย้ายไปเรอัล มาดริด
ตัวละครที่ถูกใช้บ่อยคือ โมบูตู เซเซ เซโก อดีตผู้ปกครองซาอีร์ โดย อุสมาน เดมเบเล เพื่อนร่วมทีมชาติฝรั่งเศส เคยเรียกเอ็มบัปเปว่า ‘Mobut’ ในคลิปที่สมาคมฟุตบอลฝรั่งเศสเผยแพร่ระหว่างฟุตบอลโลก 2026
เอ็มบัปเปเองก็รู้ถึงประวัติศาสตร์อันไม่น่าขำเบื้องหลังมุกเหล่านี้ เขาบอกกับ France Football เมื่อเดือนกันยายนว่ามีมบางส่วน ‘แสดงให้เห็นว่าผู้คนขาดความตระหนักทางการเมืองและความเป็นมนุษย์’ และ ‘การถูกเปรียบเทียบกับคนที่ฆ่าคนอื่น หรือทำให้คนนับล้านต้องทุกข์ทรมาน ผมไม่คิดว่าผมเคยทำแบบนั้นในชีวิต’
แต่สำหรับจีน เหมา เจ๋อตง เป็นเรื่องที่อ่อนไหวกว่ามาก เขาเป็นผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนในปี 1949 และยังเป็นศูนย์กลางของประวัติศาสตร์ฉบับทางการ
แม้ BBC และ Bloomberg จะระบุว่านโยบายก้าวกระโดดไกล (Great Leap Forward) ของเขาทำให้เกิดทุพภิกขภัยหรือภาวะอดอยากครั้งใหญ่ ที่มีผู้เสียชีวิตหลายสิบล้านคน แต่พรรคคอมมิวนิสต์จีนยังยกย่องเขาเป็นสัญลักษณ์ของชาติ มุกหรือมีมเกี่ยวกับเหมาจึงยังเป็นเรื่องต้องห้ามในจีน
จีนเคยตอบโต้คำพูดของบุคคลในวงการกีฬาตะวันตกอย่างรุนแรงมาแล้ว แต่กรณีที่โด่งดังที่สุดล้วนเป็นการวิจารณ์รัฐบาลจีนโดยตรง
ในปี 2019 การแข่งขันของอาร์เซนอลเคยหายไปจากหน้าจอโทรทัศน์จีนชั่วคราว หลัง เมซุต เออซิล วิจารณ์จีนเรื่องการปฏิบัติต่อชาวมุสลิมในซินเจียง ขณะที่ปีเดียวกัน สถานีโทรทัศน์ของรัฐจีนก็แบนการถ่ายทอดสดเกมของทีมฮิวสตัน ร็อกเก็ตส์ หลัง ดาริล มอเรย์ ซึ่งขณะนั้นดูแลการบริหารทีม ทวีตสนับสนุนผู้ประท้วงในฮ่องกง
หมายเหตุ: ใช้อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 33.86 บาท ณ วันที่ 28 ตุลาคม 2569
ภาพ: Cheng Xin/Getty Images
อ้างอิง:
- https://www.reuters.com/sports/soccer/mobut-mao-mbappe-dictator-meme-turns-self-mockery-into-china-storm-2026-10-27
- https://www.wsj.com/sports/soccer/kylian-mbappe-china-42d90e95
- https://www.bbc.com/news/articles/cv62yg0erp8zo
- https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-10-27/kylian-mbappe-mao-zedong-eastroc-beverage-china-mengniu-dairy-online-backlash
