กระทรวงการต่างประเทศจีนออกมายืนยันว่า การประชุมสามฝ่ายระหว่าง สีจิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน, โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา และวลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย มีกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 19 พฤศจิกายน ณ นครเซินเจิ้น ประเทศจีน ระหว่างการประชุมสุดยอด APEC ถือเป็นการพบกันครั้งประวัติศาสตร์ที่จะช่วยส่งเสริมสันติภาพและเสถียรภาพของโลก
ประเด็นสำคัญ
เหมา หนิง โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน แถลงต่อผู้สื่อข่าวในกรุงปักกิ่งว่า การประชุมครั้งนี้จะเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่ผู้นำทั้งสามประเทศพบหารือร่วมกัน โดยจะแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในประเด็นการรักษาสันติภาพโลก และการส่งเสริมเสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์ในความสัมพันธ์ระหว่างมหาอำนาจ
“ภายใต้สถานการณ์ปัจจุบัน ทั้งสามประเทศมีความรับผิดชอบสำคัญที่จะต้องร่วมมือกันรับมือกับความท้าทายระดับโลก และส่งเสริมสันติภาพและเสถียรภาพระหว่างประเทศ”
เหมา หนิง ยังระบุว่า การเสริมสร้างการสื่อสารและบริหารจัดการความเห็นต่างระหว่างมหาอำนาจเป็นผลประโยชน์ร่วมกันของทั้งสามประเทศ และสอดคล้องกับความคาดหวังของประชาคมระหว่างประเทศ
ก่อนหน้านี้ ในวันที่ 13 พฤศจิกายน ทำเนียบขาวออกมายืนยันว่า ทรัมป์มีกำหนดการหารือ 3 ฝ่าย ร่วมกับสีจิ้นผิงและปูติน โดยมีประเด็นหารือสำคัญ ได้แก่ การลดอาวุธนิวเคลียร์และสถานการณ์ในอิหร่าน พร้อมย้ำว่า ทรัมป์ต้องการหารือเพื่อลดอาวุธนิวเคลียร์ทั่วโลก
ประชุมประวัติศาสตร์ ทรัมป์-สีจิ้นผิง-ปูติน = Yalta 2.0?
อย่างไรก็ตาม การประชุมครั้งนี้ได้รับความสนใจจากทั่วโลก โดยผู้สังเกตการณ์บางส่วนเรียกว่า Yalta 2.0 หรือเป็นการเปรียบเทียบกับการประชุมยัลตา (Yalta Conference) ในปี 1945 เมื่อผู้นำสหรัฐฯ อังกฤษ และสหภาพโซเวียต ได้แก่ แฟรงกลิน ดี. รูสเวลต์, วินสตัน เชอร์ชิลล์ และโจเซฟ สตาลิน ร่วมกันกำหนดระเบียบโลกหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งนำไปสู่การแบ่งเขตอิทธิพลของมหาอำนาจในยุโรป
การเปรียบเทียบดังกล่าวทำให้เกิดความกังวลต่อหลายประเทศในยุโรปและเอเชียว่า ผู้นำทั้งสามอาจบรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับประเด็นความมั่นคงสำคัญ โดยไม่มีประเทศที่ได้รับผลกระทบเข้าร่วมเจรจา โดยเฉพาะสงครามยูเครนและสถานการณ์ในช่องแคบไต้หวัน
อย่างไรก็ตาม South China Morning Post (SCMP) รายงานอ้างความเห็นนักวิเคราะห์จีนว่า การประชุมครั้งนี้ไม่น่าจะนำไปสู่ฉันทมติเหมือนในอดีต เนื่องจากรัฐบาลปักกิ่งมีเป้าหมายที่แตกต่างออกไป โดยต้องการรักษาเสถียรภาพของความสัมพันธ์ระหว่างมหาอำนาจ และผลักดันแนวคิดระเบียบโลกหลายขั้วอำนาจ (Multipolar World) มากกว่าการแบ่งเขตอิทธิพลระหว่างสามประเทศ
ขณะที่ จ้าว หลง ผู้อำนวยการสถาบันศึกษายุทธศาสตร์ระหว่างประเทศและความมั่นคง สถาบันศึกษาระหว่างประเทศเซี่ยงไฮ้มองว่า จีนไม่น่าจะสนับสนุนการรวมกลุ่มในรูปแบบปิดของสามมหาอำนาจ (G3) แต่จะพยายามผลักดันความร่วมมือที่มีความรับผิดชอบระหว่างทั้งสามประเทศ เพื่อส่งเสริมสันติภาพและเสถียรภาพระหว่างประเทศ
ในทางตรงกันข้าม สำนักข่าว Financial Times รายงานว่า รัสเซียแสดงความต้องการอย่างเปิดเผยที่จะสร้างยัลตาครั้งใหม่ เพื่อสะท้อนสถานะและอิทธิพลของรัสเซียในยุโรป ขณะที่จีนพยายามหลีกเลี่ยงการถูกเชื่อมโยงกับความขัดแย้งในยูเครนและอิหร่าน
นักวิเคราะห์มองว่า การประชุมครั้งนี้จะช่วยยกระดับสถานะของปูตินในเวทีโลก โดยเฉพาะในช่วงที่รัสเซียอ่อนแอลงจากสงครามยูเครน ส่วนทรัมป์ต้องการความสำเร็จทางการทูต หลังพรรครีพับลิกันประสบความพ่ายแพ้อย่างหนักในการเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐฯ
สำหรับจีน การเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมครั้งนี้จะช่วยสะท้อนบทบาทของสี จิ้นผิง ในฐานะผู้นำที่สามารถประสานความสัมพันธ์ระหว่างมหาอำนาจ และแสดงภาพลักษณ์ของจีนในฐานะประเทศที่มีเสถียรภาพและมีบทบาทสร้างสรรค์ในเวทีระหว่างประเทศ
จับตาวาระนิวเคลียร์-สงครามอิหร่าน
แม้การประชุมจะมีกำหนดจัดขึ้นในอีกไม่กี่วันข้างหน้า แต่รัฐบาลจีนยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดของวาระการหารือ ขณะที่ FT รายงานอ้างแหล่งข่าวที่ทราบรายละเอียดการเตรียมการว่า ทั้งสามประเทศตัดสินใจไม่กำหนดวาระร่วมกันล่วงหน้า ถือเป็นแนวทางผิดปกติสำหรับสีจิ้นผิง ซึ่งมักต้องการให้การหารือกับผู้นำต่างประเทศดำเนินไปตามแผนที่เตรียมไว้อย่างละเอียด
ก่อนหน้านี้ ทำเนียบขาวเปิดเผยว่า ทรัมป์จะหยิบยกประเด็นการควบคุมอาวุธนิวเคลียร์และการป้องกันการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ขึ้นหารือ รวมถึงประเด็นสงครามอิหร่าน อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่า เป้าหมายของทรัมป์คือการเริ่มต้นการพูดคุยระหว่างมหาอำนาจนิวเคลียร์ทั้งสามประเทศ โดยยังไม่คาดหวังว่า จะสามารถบรรลุข้อตกลงได้ในการประชุมครั้งนี้
ประเด็นดังกล่าวยังมีข้อจำกัด เนื่องจากจีนปฏิเสธการเข้าร่วมการเจรจาควบคุมอาวุธนิวเคลียร์สามฝ่ายกับสหรัฐฯ และรัสเซียมาอย่างต่อเนื่อง โดยให้เหตุผลว่า ทั้งสองประเทศมีคลังอาวุธนิวเคลียร์ขนาดใหญ่กว่าจีนมาก และควรเป็นฝ่ายเจรจาลดอาวุธระหว่างกันโดยตรง
อย่างไรก็ตาม มีรายงานว่าการประชุมครั้งนี้อาจนำไปสู่การแสดงเจตจำนงร่วมกันเกี่ยวกับการควบคุมการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในระบบอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นประเด็นที่จีนอาจเปิดกว้างต่อการหารือมากกว่าการลดจำนวนหัวรบนิวเคลียร์โดยตรง
ส่วนสงครามยูเครน แม้มีความเป็นไปได้ที่จะถูกหยิบยกขึ้นหารือ แต่ FT รายงานอ้างแหล่งข่าวใกล้ชิดรัฐบาลเครมลินว่า ผู้นำทั้งสามไม่น่าจะลงรายละเอียดมากนัก เนื่องจากจีนไม่ต้องการเข้าไปมีบทบาทโดยตรงในกระบวนการเจรจาสันติภาพ
ขณะเดียวกัน อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ (UN) กล่าวระหว่างอยู่ที่กรุงมะนิลาเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายนว่า สหประชาชาติพร้อมสนับสนุนความพยายามปลดอาวุธนิวเคลียร์ที่อาจเกิดขึ้นจากการประชุมของผู้นำทั้งสามประเทศ
นอกจากการประชุมสามฝ่ายแล้ว ยังต้องจับตาการหารือทวิภาคีระหว่างทรัมป์กับสีจิ้นผิง โดย FT รายงานว่า จะให้ความสำคัญกับประเด็นการค้า โดยเฉพาะการดำเนินการตามข้อตกลงพักรบทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับจีน ที่บรรลุร่วมกันเมื่อเดือนตุลาคม 2025
ขณะที่รัฐบาลวอชิงตันกล่าวหาว่า จีนยังปฏิบัติตามข้อตกลงไม่ครบถ้วน โดยเฉพาะการส่งออกแร่หายากให้สหรัฐฯ ซึ่งมีปริมาณเพียงสองในสามของที่เคยให้คำมั่นไว้ ขณะที่จีนปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าวมาโดยตลอด
แม้การพบกันของผู้นำทั้งสามจะมีความสำคัญเชิงประวัติศาสตร์และเป็นสัญญาณของความพยายามรักษาความสัมพันธ์ระหว่างมหาอำนาจ แต่ผู้เชี่ยวชาญยังประเมินว่า โอกาสที่จะเกิดข้อตกลงสำคัญจากการประชุมครั้งนี้มีไม่มากนัก เนื่องจากจีน สหรัฐฯ และรัสเซียยังมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ทั้งด้านจุดยืนและลำดับความสำคัญทางนโยบาย
ภาพ: Andrei Bok / Reuters
อ้างอิง:
- https://www.reuters.com/world/china/china-says-xi-putin-trump-meeting-has-groundbreaking-significance-2026-11-16/
- https://www.ft.com/content/5621d364-c767-4b40-a090-054042d1c49b?syn-25a6b1a6=1
- https://www.wsj.com/world/why-this-weeks-meeting-of-world-leaders-wont-be-yalta-2-0-8cbf3a32
- https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3374622/groundbreaking-no-yalta-20-what-expect-when-xi-putin-and-trump-meet

