วันนี้ (10 พฤศจิกายน) พลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยความคืบหน้าการตรวจสอบมูลนิธิ ภายหลังการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ว่า ขณะนี้มีผู้เข้ายื่นเรื่องให้ตรวจสอบแล้ว 11 มูลนิธิ และ 1 สมาคม รวมถึงกรณีที่ทนายตั้มยื่นข้อมูลเพิ่มเติมอีกประมาณ 2 มูลนิธิ และในช่วงบ่ายยังมีผู้มายื่นเรื่องตรวจสอบมูลนิธิของชาวต่างชาติด้วย
ทั้งนี้ กระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่กำกับดูแลมูลนิธิในระบบประมาณ 14,300 แห่ง รวมถึงสมาคมอีกจำนวนมาก ซึ่งต้องปฏิบัติตามระเบียบและข้อบังคับ โดยบางแห่งส่งรายงานการประชุม รายงานงบประมาณ และผลการดำเนินงานประจำปีครบถ้วน แต่บางแห่งไม่ได้ส่งข้อมูลตามกำหนด
นอกจากนี้ ยังพบกรณีผู้มีชื่อเสียงบางรายเปิดรับบริจาคเงินเข้าบัญชีส่วนตัวก่อนจะมาจัดตั้งสมาคมภายหลัง ซึ่งอยู่ระหว่างการตรวจสอบ โดยตามระเบียบต้องรายงานข้อมูลภายในเดือนมีนาคมของทุกปี และกระทรวงจะตรวจสอบย้อนหลังตั้งแต่ปี 2568 ด้วย ส่วนการเปิดรับบริจาคหรือเรี่ยไรเงินตามกฎหมายต้องขออนุญาตเป็นรายกรณี เช่น มีเหตุเปิดรับบริจาค 3 ครั้ง ก็ต้องยื่นขออนุญาตทั้ง 3 ครั้ง ซึ่งพบว่าบางแห่งยังปฏิบัติไม่ถูกต้อง และกระทรวงจะมีหนังสือแจ้งให้ดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป
สำหรับกรณีมูลนิธิองค์กรทำดี พลพีร์ระบุว่า วันนี้เป็นวันสุดท้ายที่มูลนิธิต้องนำเอกสารและรายงานต่างๆ มายื่นต่อกระทรวงมหาดไทย โดยในเวลา 14.00 น. จะมีการประชุมพิจารณาเรื่องนี้ หากไม่เข้ามายื่นเอกสาร กระทรวงจะประสานสำนักงานตำรวจแห่งชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อขอสำนวนและข้อมูลมาตรวจสอบว่าเข้าข่ายใช้เงินผิดวัตถุประสงค์หรือไม่ หากหลักฐานชี้ชัดว่าดำเนินการผิดวัตถุประสงค์จริง ก็จะนำสำนวนดังกล่าวไปใช้ประกอบการยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอเพิกถอนมูลนิธิต่อไป โดยไม่จำเป็นต้องสอบสวนเพิ่มเติมในส่วนที่มีหลักฐานชัดเจนแล้ว
ส่วนการเพิ่มอำนาจให้กระทรวงมหาดไทยสามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินได้โดยตรงนั้น พลพีร์กล่าวว่า ปัจจุบันกระทรวงทำหน้าที่อนุญาตและกำกับดูแล แต่ยังไม่มีอำนาจตรวจสอบแหล่งที่มาของเงินบริจาคหรือกิจกรรมที่นำเงินไปใช้ จึงได้หารือกับนายกรัฐมนตรีและประสาน ปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เพื่อร่วมกันปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ขณะนี้อยู่ระหว่างจัดทำร่างกฎกระทรวงและข้อบังคับใหม่ โดยจะนัดหารือรายละเอียดในวันที่ 17 พฤศจิกายนนี้ เพื่อพิจารณาว่าจะใช้อำนาจตามกฎกระทรวง คำสั่งนายกรัฐมนตรี หรือจำเป็นต้องแก้พระราชบัญญัติผ่านกระบวนการรัฐสภา
พลพีร์ย้ำว่า กระทรวงต้องการตรวจสอบเส้นทางการเงินให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง เพื่อป้องกันปัญหาการฟอกเงิน การนำเงินนอกระบบเข้ามูลนิธิ หรือกรณีเงินบริจาคจากต่างชาติตกไปสู่การซื้อสินค้า ที่ดิน และทำธุรกิจในนามบุคคล ซึ่งไม่ตรงตามวัตถุประสงค์ ทั้งยังมีข้อกังวลเรื่องการรับบริจาคด้วยเงินสดที่ตรวจสอบไม่ได้ว่าเข้าบัญชีจริงหรือไม่ รวมถึงกรณีผู้บริจาคไม่ได้รับใบเสร็จ จึงต้องพัฒนาระบบตรวจสอบให้เป็นรูปธรรมเพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชน
ส่วนประเด็นมูลนิธิที่อาจมีฝ่ายการเมืองอยู่เบื้องหลัง หรือมูลนิธิยามเฝ้าแผ่นดินที่ถูกตั้งข้อสังเกตเรื่องการสนับสนุนการชุมนุม พลพีร์ยืนยันว่า มีการตรวจสอบมูลนิธิทั้งหมดกว่า 14,300 แห่งอย่างเท่าเทียม หากพบข้อบกพร่องก็จะเรียกเอกสารตามกฎหมาย หากชี้แจงไม่ได้ก็ต้องเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันกระทรวงมหาดไทยยังไม่มีอำนาจสั่งเพิกถอนใบอนุญาตได้เอง ต้องอาศัยการยื่นเรื่องต่อศาลเท่านั้น จึงอยู่ระหว่างศึกษาข้อกฎหมายเพื่อให้หน่วยงานผู้อนุญาตมีอำนาจสั่งเพิกถอนได้โดยตรง
นอกจากนี้ พระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 ยังเป็นกฎหมายที่บังคับใช้มานาน และมีบทลงโทษปรับในบางกรณีเพียง 200 บาท ซึ่งไม่สอดคล้องกับมูลค่าเงินบริจาคในปัจจุบันที่พุ่งสูงถึงหลักสิบล้านหรือพันล้านบาท จึงจำเป็นต้องปรับปรุงกฎหมายควบคู่ไปกับการเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแล เพื่อป้องกันไม่ให้มีการนำเงินบริจาคไปใช้ในทางที่ผิดวัตถุประสงค์
