สหรัฐฯ อาจมอบสิทธิให้ยูเครนผลิต Patriot จะเปลี่ยนเกมสงครามหรือไม่?

โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ส่งสัญญาณอาจ ‘อนุญาต’ ให้ยูเครนผลิตขีปนาวุธสกัดอากาศยานอย่าง Patriot ภายในประเทศเป็นครั้งแรก โดยหากสถานการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นจริง ยูเครนจะกลายเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศของโลกที่ได้รับสิทธิผลิตระบบป้องกันภัยทางอากาศรุ่นดังกล่าว ท่ามกลางปัญหาขาดแคลนอาวุธยุทโธปกรณ์ในสงครามรัสเซีย-ยูเครน

ประเด็นสำคัญ

ทรัมป์ส่งสัญญาณไฟเขียว ยูเครนอาจได้รับสิทธิผลิต Patriot
Patriot คืออะไร ทำไมสำคัญสำหรับยูเครน
ได้สิทธิผลิต แต่ไม่ง่าย?

ทรัมป์ส่งสัญญาณไฟเขียว ยูเครนอาจได้รับสิทธิผลิต Patriot

ในการประชุมสุดยอด NATO วันที่ 7-8 กรกฎาคมที่ผ่านมา ณ กรุงอังการา ประเทศตุรกี ทรัมป์ให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวว่า สหรัฐฯ อาจอนุญาตให้ยูเครนได้รับสิทธิผลิต Patriot ภายในประเทศ แต่ก็ยอมรับว่า ยังไม่ได้หารือกับบริษัทผู้ผลิตอย่าง Lockheed Martin และ Raytheon Technologies

“เราจะให้สิทธิพวกเขา(ยูเครน) ผลิต Patriot เราจะสอนวิธีผลิตให้ ผมคิดว่าพวกเขาน่าจะผลิตได้ค่อนข้างเร็ว” ทรัมป์ให้สัมภาษณ์กับสื่อ

ขณะที่สำนักข่าว AP ตั้งข้อสังเกตว่า บรรยากาศการหารือระหว่างทรัมป์กับ โวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน แตกต่างจากการพบกันครั้งก่อนๆ ที่เต็มไปด้วยความตึงเครียด โดยผู้นำสหรัฐฯ ชื่นชมเซเลนสกีว่า มีความตั้งใจจริงในการหาทางยุติสงคราม ทำงานได้อย่างยอดเยี่ยม และมีประสิทธิภาพ

ทรัมป์ยังยอมรับว่า ตอนนี้เขาและเซเลนสกีมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันแล้ว ถือเป็นเรื่องที่น่าแปลก แต่ก็ระบุว่า ข้อตกลงยุติสงครามรัสเซีย-ยูเครนใกล้จะเกิดขึ้นแล้ว โดยสหรัฐฯ จะดำเนินการจัดทำ ‘แพ็กเกจด้านความมั่นคง’ เพื่อสนับสนุนยูเครน

ส่วน Al Jazeera รายงานว่า เซเลนสกีให้สัมภาษณ์กับสื่อหลังกลับจากตุรกีว่า เขาต้องเร่งทุกวิถีทางเพื่อเริ่มผลิตขีปนาวุธสกัด Patriot ภายในประเทศโดยเร็วที่สุด โดยขณะนี้ มีการบรรลุข้อตกลงระดับนโยบายแล้ว สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไป คือ การเร่งดำเนินงานในทางปฏิบัติ เช่น เจรจากับทีมงานด้านเทคนิค ผู้แทนกระทรวง และฝ่ายบริหารเพื่อขอใบอนุญาตโดยเร็วที่สุด

Patriot คืออะไร ทำไมสำคัญสำหรับยูเครน

Phased Array Tracking Radar for Intercept on Target หรือ Patriot เป็นระบบป้องกันขีปนาวุธหลักของกองทัพสหรัฐฯ สามารถสกัดเครื่องบินรบ, ขีปนาวุธร่อน และขีปนาวุธพิสัยไกล ผลิตโดยบริษัท Raytheon Technologies และ Lockheed Martin

Patriot ได้รับการยกย่องว่า เป็นหนึ่งในระบบป้องกันภัยทางอากาศที่มีประสิทธิภาพสูงที่สุดของโลก โดย NATO ระบุว่า ระบบมีเรดาร์ที่สามารถตรวจจับเป้าหมายได้ไกลกว่า 150 กิโลเมตร สามารถยิงสกัดได้ที่ความสูงประมาณ 20 กิโลเมตร และป้องกันพื้นที่จากขีปนาวุธพิสัยไกลได้ราว 15-20 กิโลเมตร

ทั้งนี้ ข้อมูลของ Center for Strategic and International Studies (CSIS) ระบุว่า Patriot หนึ่งชุดมีมูลค่ามหาศาล โดยประกอบด้วยแท่นยิง เรดาร์ และขีปนาวุธสกัดราคา 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ขณะที่ขีปนาวุธสกัดหนึ่งลูกมีราคาสูงถึง 4 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีของ Patriot ถือเป็นความลับทางทหารระดับสูง ปัจจุบันมีเพียงญี่ปุ่นและเยอรมนีที่ได้รับใบอนุญาตผลิต Patriot ภายในประเทศ ขณะที่กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ระบุว่า ขีปนาวุธสกัดรุ่นล่าสุดของ Patriot สามารถผลิตได้เพียงประมาณ 600 ลูกต่อปี เนื่องจากมีความซับซ้อนสูง และเป็นที่ต้องการจากทั่วโลก

ปัจจุบัน มีชาติสมาชิก NATO ที่ใช้งานระบบ Patriot ได้แก่ เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ กรีซ สเปน สวีเดน โปแลนด์ และโรมาเนีย ส่วนชาตินอก NATO ได้แก่ ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ อิสราเอล ซาอุดีอาระเบีย กาตาร์ คูเวต สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ไต้หวัน และบาห์เรน

สาเหตุที่ยูเครนต้องการ Patriot เพราะเป็นระบบป้องกันภัยทางอากาศไม่กี่ชนิดที่สามารถสกัดขีปนาวุธพิสัยไกลของรัสเซียได้ โดยข้อมูลจาก Al Jazeera และ CNN ระบุว่า 2 ใน 3 ของขีปนาวุธชนิดนี้จากรัสเซีย สามารถฝ่าแนวป้องกันเข้าไปในหลายเมืองในยูเครนได้ ต่างจากระบบป้องกันภัยทางอากาศแบบอื่นที่ยูเครนสามารถยิงสกัดโดรนและขีปนาวุธร่อนของรัสเซียได้ประมาณ 90%

ซ้ำร้าย ยูเครนยังขาดแคลนขีปนาวุธสกัดอย่างหนัก หลังสงครามในตะวันออกกลาง ทำให้หลายประเทศมีความต้องการใช้ Patriot พร้อมกัน ความต้องการใช้จึงสูงกว่ากำลังการผลิต ส่งผลให้การรอรับมอบจากพันธมิตรเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ

อนึ่ง การขาดแคลน Patriot เป็นการเปิดช่องโหว่ให้กับกองทัพยูเครน โดยมีการเปิดเผยว่า ในการโจมตีช่วงวันที่ 7-8 กรกฎาคมที่ผ่านมา ยูเครนไม่สามารถยิงสกัดขีปนาวุธพิสัยไกลของรัสเซียได้แม้แต่ลูกเดียว ขณะที่รัสเซียเพิ่มความถี่ ยิงขีปนาวุธประเภทนี้มากถึงประมาณ 100 ลูกต่อเดือน

CNN รายงานว่า การโจมตีของรัสเซียทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 59 คน โดยนักวิเคราะห์มองว่า ความสูญเสียอาจน้อยกว่านี้ หากยูเครนมีขีปนาวุธสกัด Patriot เพียงพอ

ทั้งนี้ อันตอน ฮอฟไรเทอร์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเยอรมนี อธิบายสถานการณ์กับ New York Times ว่า ยูเครนขาดแคลน Patriot จนถึงขั้นที่เยอรมนีและชาติพันธมิตรต้องจัดส่งขีปนาวุธป้องกันภัยชนิดนี้ให้คีฟโดยเร็วที่สุด แต่ปัญหาคือยูเครนไม่สามารถพึ่งพาเยอรมนีไปได้ตลอด เพราะความต้องการจากทั่วโลกสูงมาก

ปัจจุบัน ยูเครนได้ร้องขอให้ 40 ประเทศ ส่งมอบขีปนาวุธจากคลังสำรองของแต่ละประเทศเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า โดยแลกกับขีปนาวุธล็อตใหม่ในอนาคตที่ยูเครนได้สั่งซื้อไว้แล้ว

ได้สิทธิผลิต แต่ไม่ง่าย?

ตั้งแต่สงครามปะทุในปี 2022 เป็นต้นมา รัฐบาลยูเครนเรียกร้องให้สหรัฐฯ ส่งมอบระบบ Patriot มาโดยตลอด แต่ปริมาณขีปนาวุธสกัดทั่วโลกมีจำกัด ขณะที่ยูเครนใช้ในอัตราที่เร็วกว่ากำลังการผลิต ทางการจึงผลักดันให้ได้รับใบอนุญาตผลิตภายในประเทศแทน

แต่ New York Times หมายเหตุว่า การผลิต Patriot ไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างการสร้างโรงงานเพียงอย่างเดียว เพราะประเทศผู้ผลิตต้องได้รับใบอนุญาต และสร้างเครือข่ายซัพพลายเออร์ราว 20-30 ราย ที่ผลิตชิ้นส่วนของขีปนาวุธ

มีการยกตัวอย่างกรณีเยอรมนี หลังได้รับใบอนุญาตผลิต Patriot ในช่วงที่ยุโรปกังวลสถานการณ์จากสงครามรัสเซีย-ยูเครน แต่ก็ถือว่า มีความได้เปรียบกว่ายูเครน เนื่องจากมีพื้นฐานด้านวิศวกรรมอยู่แล้ว เช่น มีโรงงานที่เคยรับหน้าที่ซ่อมบำรุงระบบ Patriot ของสหรัฐฯ มาหลายปี ซึ่งมีทั้งเครือข่ายซัพพลายเออร์ เครื่องมือ และบุคลากร

แต่ยูเครนมีข้อจำกัด เช่น ต้องเริ่มต้นตั้งโรงงานแทบทั้งหมดจากศูนย์ และผลิตไปพร้อมกับทำสงคราม

“มันเหมือนต้องสร้างเครื่องบินในขณะที่เครื่องบินกำลังบินอยู่” เจฟฟรีย์ ฮอร์นุง ผู้เชี่ยวชาญด้านญี่ปุ่นจาก RAND เปรียบเทียบ

ขณะที่ ซาโตรุ โมริ ศาสตราจารย์ด้านการเมืองระหว่างประเทศร่วมสมัยจากมหาวิทยาลัยเคโอ ประเทศญี่ปุ่นชี้ว่า ใบอนุญาตการผลิต Patriot ไม่ใช่ทางลัดในการแก้ปัญหา เพราะเป็นงานวิศวกรรมอากาศยานที่ซับซ้อนอย่างมาก

นอกจากนี้ รัสเซียยังจับตามองสถานการณ์อย่างใกล้ชิด โดยครั้งหนึ่งเคยประกาศว่า Patriot เป็นหนึ่งในเป้าหมายสำคัญของกองทัพรัสเซีย รวมถึงเคยเตือนประเทศพันธมิตรในยุโรปไม่ให้ส่งมอบความช่วยเหลือดังกล่าว

ขณะที่ ดมิทรี เปสคอฟ โฆษกทำเนียบเครมลินกล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า คำมั่นของทรัมป์เรื่อง Patriot ไม่นับว่า เป็นเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของสงคราม พร้อมระบุว่า จุดยืนของทรัมป์ต่อสงครามครั้งนี้ยังมี ‘ความกำกวม’ อยู่มาก

ภาพ: Jacek Marczewski/Agencja Wyborcz via Reuters

อ้างอิง: