ปิดตำนาน ‘มาเอสโตร’ แห่งโลกการเงิน อลัน กรีนสแปน อดีตประธาน Fed ผู้ทรงอิทธิพล

แวดวงเศรษฐกิจและการเงินโลกต้องเผชิญกับการสูญเสียครั้งใหญ่ เมื่อ อลัน กรีนสแปน อดีตประธาน Fed ผู้ทรงอิทธิพลและได้รับการยกย่องให้เป็น ‘มาเอสโตร’ (Maestro) หรือ ปรมาจารย์แห่งนโยบายการเงินยุคใหม่ ได้เสียชีวิตลงอย่างสงบด้วยวัย 100 ปี

ประเด็นสำคัญ

สรุปเส้นทางอาชีพและประวัติการทำงานของ อลัน กรีนสแปน
ศิลปะแห่ง ‘Fedspeak’ และวาทะ ‘Irrational Exuberance’
มรดกทางเศรษฐกิจ และคำวิจารณ์ในแง่ลบ

อันเดรีย มิตเชลล์ (Andrea Mitchell) ผู้สื่อข่าวอาวุโสของ NBC News ซึ่งเป็นภรรยาที่ใช้ชีวิตร่วมกับเขามานานกว่า 29 ปี เปิดเผยว่า กรีนสแปนเสียชีวิตเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (22 มิ.ย.) ณ บ้านพักของเขา จากภาวะแทรกซ้อนของโรคพาร์กินสัน

“เขาคือบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ที่มีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสหรัฐฯ มานานหลายทศวรรษ ภายใต้ผู้นำจากทั้งสองพรรคการเมือง และเขายังเป็นคนที่ซื่อสัตย์ในการยอมรับความผิดพลาดของตัวเองเสมอ” มิตเชลล์กล่าวในแถลงการณ์

ขณะที่ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) ได้ออกแถลงการณ์ร่วมไว้อาลัยต่อการจากไปของกรีนสแปน โดยระบุว่า “การอุทิศตนเพื่อนโยบายการเงินและแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ของเขา ได้ทิ้งมรดกที่ยั่งยืนไว้ให้กับสถาบันแห่งนี้ รวมถึงแวดวงเศรษฐศาสตร์ และประเทศชาติ”

ตำนาน ‘Maestro’ ผู้กุมบังเหียน Fed ยาวนานเป็นอันดับ 2 ในประวัติศาสตร์

กรีนสแปนได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งประธาน Fed ในปี 1987 โดยประธานาธิบดีโรนัลด์ เรแกน และทำหน้าที่นำพาเศรษฐกิจสหรัฐฯ ผ่านพ้นทั้งช่วงเวลาที่รุ่งเรืองที่สุดและวิกฤตที่สุด จนกระทั่งเกษียณอายุในปี 2006 รวมระยะเวลาในตำแหน่งยาวนานถึง 19 ปี ซึ่งเป็นรองเพียง วิลเลียม แมคเชสนีย์ มาร์ติน (ที่ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ปี 1951-1970) เท่านั้น

ตลอดระยะเวลาการทำงาน เขาต้องเผชิญกับบททดสอบครั้งใหญ่มากมาย ตั้งแต่วัน ‘Black Monday’ ในปี 1987 ที่ดัชนี Dow Jones ดิ่งลงรุนแรงที่สุดในวันเดียวกว่า 22.6% โดยกรีนสแปนได้แก้ปัญหาอย่างรวดเร็วด้วยการอัดฉีดสภาพคล่องและลดอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น ช่วยให้ตลาดฟื้นตัวและรอดพ้นจากภาวะเศรษฐกิจถดถอย จนได้รับฉายาว่า ‘Maestro’

นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้นำ Fed ผ่านวิกฤตต้มยำกุ้งในเอเชียปี 1997, การผิดนัดชำระหนี้ของรัสเซียปี 1998, เหตุการณ์วินาศกรรม 11 กันยายน 2001 รวมถึงยุคฟองสบู่ดอทคอม

สรุปเส้นทางอาชีพและประวัติการทำงานของ อลัน กรีนสแปน

1. จุดเริ่มต้นและการทำงานในภาคเอกชน (ปี 1953–1974)

หลังจากเรียนด้านเศรษฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก (NYU) กรีนสแปนได้ร่วมก่อตั้งและก้าวขึ้นเป็นประธานบริษัทที่ปรึกษาทางเศรษฐกิจชื่อดัง Townsend-Greenspan & Co., Inc. ในปี 1958 ซึ่งทำให้เขาเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในแวดวงธุรกิจและวอลล์สตรีทจากการพยากรณ์เศรษฐกิจที่แม่นยำ
ในปี 1967 เขาเริ่มเข้าสู่แวดวงการเมืองระดับชาติโดยทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาด้านนโยบายเศรษฐกิจแบบไม่เป็นทางการให้กับ ริชาร์ด นิกสัน (Richard Nixon) ในช่วงหาเสียงเลือกตั้งประธานาธิบดี

2. บทบาทในรัฐบาลสหรัฐฯ (ปี 1974–1987)

กรีนสแปน ดำรงตำแหน่งประธานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจทำเนียบขาวภายใต้ประธานาธิบดี เจอรัลด์ ฟอร์ด (Gerald Ford) ระหว่างปี 1974–1977 มีส่วนสำคัญในการดำเนินนโยบายควบคุมอัตราเงินเฟ้อที่พุ่งสูงในยุคนั้น
ระหว่างปี 1981–1983 เขาได้รับแต่งตั้งจากประธานาธิบดี โรนัลด์ เรแกน (Ronald Reagan) ให้เป็นประธานคณะกรรมาธิการแห่งชาติเพื่อแก้ไขวิกฤตระบบประกันสังคม ซึ่งความสำเร็จในครั้งนี้ทำให้เขาได้รับความไว้วางใจจากทั้งสองพรรคการเมือง

3. ประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือ Fed (ปี 1987–2006)

กรีนสแปนได้รับแต่งตั้งเป็นประธาน Fed คนที่ 13 โดยอยู่ในตำแหน่งยาวนานถึง 18 ปีครึ่ง (รวม 5 วาระ ภายใต้ประธานาธิบดี 4 คน ได้แก่ โรนัลด์ เรแกน, จอร์จ เอช. ดับเบิลยู. บุช, บิล คลินตัน และ จอร์จ ดับเบิลยู. บุช)
เขานำพาเศรษฐกิจสหรัฐฯ ผ่านวิกฤตครั้งใหญ่หลายระลอก เช่น เหตุการณ์หุ้นตกทั่วโลก ‘Black Monday’ (1987) หลังเข้ารับตำแหน่งเพียง 69 วัน, วิกฤตต้มยำกุ้งในเอเชีย (1997), วิกฤตดอตคอม (2000) และเหตุการณ์วินาศกรรม 11 กันยายน (2001)
เขากำกับนโยบายการเงินในช่วงที่เศรษฐกิจสหรัฐฯ ขยายตัวยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ (ช่วงปี 1991–2001) จนได้รับฉายาว่า ‘Maestro’ (มาเอสโตร) และ ‘Oracle’ (ผู้วิเศษ)
อย่างไรก็ตาม นโยบายการผ่อนคลายทางการเงิน ดอกเบี้ยต่ำ และการสนับสนุนการเปิดเสรีภาคการเงิน (Deregulation) ของเขา ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในเวลาต่อมาว่าเป็นชนวนเหตุที่เอื้อให้เกิดฟองสบู่ในตลาดอสังหาริมทรัพย์ จนลุกลามกลายเป็น ‘วิกฤตซับไพรม์’ (Great Recession) ในปี 2008

4. บทบาทหลังเกษียณอายุ (ปี 2006–2026)

เขาก่อตั้งบริษัทที่ปรึกษาของตัวเอง ชื่อว่า ‘ประธานบริษัท Greenspan Associates LLC’ เพื่อให้คำแนะนำแก่บริษัทเอกชนและสถาบันการเงินทั่วโลก
นอกจากนี้ เขายังออกหนังสือบันทึกความทรงจำขายดี The Age of Turbulence (2007) และในเดือนมกราคมปี 2026 ก่อนที่เขาจะเสียชีวิต กรีนสแปนได้ร่วมลงนามกับอดีตเจ้าหน้าที่ระดับสูงเพื่อคัดค้านการแทรกแซงทางกฎหมายต่อ เจอโรม พาวเวลล์ ประธาน Fed คนปัจจุบัน เพื่อปกป้องความเป็นอิสระของธนาคารกลาง

ศิลปะแห่ง ‘Fedspeak’ และวาทะ ‘Irrational Exuberance’

สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของกรีนสแปนคือ ‘Fedspeak’ หรือการใช้ภาษาที่ซับซ้อน คลุมเครือ และวกวนในการแถลงข่าว เพื่อป้องกันไม่ให้ตลาดตื่นตระหนก ซึ่งเขาได้ยอมรับต่อฉายานี้ในภายหลังหลังจากเกษียณว่า มันคือความตั้งใจที่จะหลีกเลี่ยงการตอบคำถามตรงๆ ที่เขายังไม่พร้อมจะตอบ

อย่างไรก็ตาม มีอยู่ครั้งหนึ่งที่คำพูดของเขาตรงไปตรงมาจนทำให้ตลาดหุ้นทั่วโลกช็อก นั่นคือสุนทรพจน์เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 1996 ที่เขาใช้คำว่า ‘Irrational Exuberance’ เพื่อเตือนสติว่าสินทรัพย์ในตลาดหุ้นอาจมีมูลค่าสูงเกินจริงจากความคึกคะนองของนักลงทุน ส่งผลให้ตลาดหุ้นโตเกียวดิ่งทันที 3% ตามด้วยตลาดอื่นๆ ทั่วโลก แม้หลังจากนั้นตลาดจะฟื้นตัวกลับมาได้ แต่ฟองสบู่ดอทคอมก็แตกสลายลงจริงๆ ในปี 2001

มรดกทางเศรษฐกิจ และคำวิจารณ์ในแง่ลบ

แม้จะถูกยกย่องในฐานะผู้สร้างการขยายตัวทางเศรษฐกิจที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์สหรัฐฯ แต่กรีนสแปนก็หนีไม่พ้นเสียงวิพากษ์วิจารณ์ โดยนักวิเคราะห์จำนวนหนึ่ง รวมถึง เบน เบอร์นันเก้ ผู้รับไม้ต่อจากเขา มองว่านโยบายการเงินแบบผ่อนคลายและการคงอัตราดอกเบี้ยต่ำเป็นเวลานานเกินไปของกรีนสแปน (หรือที่เรียกว่า ‘Greenspan Put’) เป็นหนึ่งในชนวนเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดวิกฤตอสังหาริมทรัพย์และนำไปสู่วิกฤตการเงินโลกปี 2008 (Great Recession)

ถึงกระนั้น ในช่วงบั้นปลายชีวิต กรีนสแปนยังคงมีบทบาทสำคัญในการปกป้องความเป็นอิสระของธนาคารกลาง โดยล่าสุดเมื่อเดือนมกราคมปี 2026 ที่ผ่านมา เขาได้ร่วมลงนามในแถลงการณ์ร่วมกับอดีตเจ้าหน้าที่ระดับสูงของ Fed และกระทรวงการคลัง เพื่อคัดค้านและประณามการใช้อำนาจสืบสวนทางอาญาต่อ เจอโรม พาวเวลล์ อดีตประธาน Fed โดยย้ำว่าการแทรกแซงดังกล่าวจะทำลายความน่าเชื่อถือของระบบธนาคารกลาง

การจากไปของ อลัน กรีนสแปน ในวัยหนึ่งศตวรรษ จึงถือเป็นการปิดฉากหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ที่ทรงอิทธิพลที่สุดของระบบการเงินโลก สิ้นสุดตำนานผู้กำหนดนโยบายที่ครั้งหนึ่งเคยขับเคลื่อนเศรษฐกิจโลกด้วยคำพูดเพียงไม่กี่คำ

ภาพ: Mark Wilson / Staff / Getty Images

อ้างอิง: