ปักปากกา GLP-1 อย่างเดียวไม่พอ! เปิดสาเหตุทำไม น้ำหนักดีดคืน

ซินดี ดาวลิง วัย 69 ปี ลดน้ำหนักได้ราว 27 กิโลกรัมในเวลาปีครึ่งด้วยยาฉีด Wegovy หนึ่งในยากลุ่ม GLP-1 ที่กำลังได้รับความนิยมอย่างมาก แต่ในช่วงต้นปี 2025 ทุกอย่างเริ่มเปลี่ยน ความรู้สึกหิวและความคิดเรื่องอาหารกลับมาอีกครั้ง น้ำหนักค่อยๆ ขยับขึ้น ทั้งที่เธอไม่เคยหยุดฉีดยาเลย

รายงานจาก The Wall Street Journal ระบุว่า หนึ่งปีให้หลัง ดาวลิงน้ำหนักเพิ่มขึ้นราว 4.5 กิโลกรัม และต้องกลับมาพึ่งโปรตีนเชคแทนมื้ออาหารบางมื้อ ขณะที่ยังคงฉีดยาทุกสัปดาห์ “ฉันรู้สึกเหมือนกำลังพยายามบังคับอะไรบางอย่างที่ควบคุมไม่ได้จริงๆ” เธอกล่าว

เรื่องที่หลายคนอาจยังไม่รู้คือ สำหรับผู้ใช้บางราย ความหิวและความหมกมุ่นกับเรื่องอาหารสามารถกลับมาได้ แม้จะยังใช้ยา GLP-1 อยู่ ซึ่งยากลุ่มนี้ทำงานโดยเลียนแบบฮอร์โมนในลำไส้เพื่อลดความอยากอาหารและทำให้รู้สึกอิ่มเร็วขึ้น

แพทย์ส่วนใหญ่ที่เชี่ยวชาญด้านโรคอ้วนยืนยันว่าเคยพบผู้ป่วยในลักษณะนี้ โดยชี้ว่าไม่ใช่เพราะยาหมดประสิทธิภาพ แต่เป็นเพราะกลไกทางชีววิทยาของร่างกายที่พยายามดึงน้ำหนักกลับไปสู่จุดเดิม

ดร.ฟาติมา สแตนฟอร์ด แพทย์ด้านเวชศาสตร์โรคอ้วนจาก Mass General Brigham และอาจารย์แพทย์ที่ Harvard Medical School อธิบายกับ The Wall Street Journal ว่า “โรคอ้วนเป็นโรคเรื้อรังที่ร่างกายจะปกป้องน้ำหนักสูงสุดที่เคยมี เมื่อน้ำหนักลดลง กลไกชดเชยจะทำงานหนักขึ้น ยา GLP-1 ช่วยลดสัญญาณเหล่านี้ได้ แต่ไม่ได้กำจัดออกไปทั้งหมด”

ดร.อแมนดา เวลัสเกซ ผู้อำนวยการด้านเวชศาสตร์โรคอ้วนจาก Cedars-Sinai กล่าวเสริมว่า ระดับของแรงต้านทางชีววิทยานี้แตกต่างกันในแต่ละบุคคล บางคนอาจเริ่มรู้สึกได้หลังใช้ยาไปสักระยะ ขณะที่บางคนอาจไม่เคยประสบปัญหานี้เลย ยิ่งมีน้ำหนักลดลงมาก ร่างกายยิ่งพยายามดึงกลับมากขึ้น

ดร.มิเชลล์ เฮาเซอร์ ผู้อำนวยการด้านเวชศาสตร์โรคอ้วนจาก Stanford Health Care กล่าวว่า เธอพบกรณีแบบนี้ค่อนข้างบ่อยในผู้ใช้ยาเซมากลูไทด์ (semaglutide) และมักแก้ปัญหาด้วยการเปลี่ยนไปใช้เทอร์เซพาไทด์ (tirzepatide) ในขนาดที่สูงขึ้น เนื่องจากมีขนาดยาให้เลือกมากกว่า โดย Novo Nordisk ผู้ผลิต Wegovy ได้ยื่นขออนุมัติยาฉีดขนาด 7.2 มิลลิกรัมเมื่อเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา เพิ่มจากขนาดสูงสุดปัจจุบันที่ 2.4 มิลลิกรัม

ยาอย่างเดียวไม่พอ ถ้าไม่เปลี่ยนวิถีชีวิต

ABC News รายงานว่า ปัจจุบันผู้ใหญ่ชาวอเมริกัน 1 ใน 8 คนกำลังใช้ยากลุ่ม GLP-1 ตามผลสำรวจของ KFF องค์กรวิจัยด้านสุขภาพ และตั้งแต่เดือนมกราคม มีการสั่งจ่ายยา Wegovy ในรูปแบบเม็ดมากกว่า 6 แสนใบสั่งยา โดยกว่า 1 ใน 3 เป็นผู้ใช้รายใหม่

แต่ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่ายาเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ ดร.แคเธอรีน ซอนเดอร์ส ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์โรคอ้วนจาก Weill Cornell Medicine กล่าวว่า “ข้อผิดพลาดที่ใหญ่ที่สุดของผู้ใช้ยา GLP-1 คือการคิดว่าใบสั่งยาคือการรักษา”

งานวิจัยที่รวบรวมผลจากเกือบ 30 การศึกษาพบว่า เมื่อใช้ยา GLP-1 ร่วมกับการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ผลลัพธ์จะดีกว่าและยั่งยืนกว่าการใช้ยาเพียงอย่างเดียว

ขณะที่การศึกษาทหารผ่านศึกสหรัฐฯ กว่า 98,000 คนเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมาพบว่า ผู้ที่ใช้ยา GLP-1 ร่วมกับพฤติกรรมสุขภาพที่ดี 6-8 อย่าง มีความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจและหลอดเลือดร้ายแรง เช่น โรคหลอดเลือดสมองและหัวใจวาย ลดลง 43% เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้ใช้ยาและมีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีเพียง 3 อย่างหรือน้อยกว่า

ดร.แฟรงก์ ฮู หัวหน้าภาควิชาโภชนาการจาก Harvard T.H. Chan School of Public Health ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้นำการวิจัยชิ้นนี้ กล่าวว่า พฤติกรรมด้านวิถีชีวิต “สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของยาสมัยใหม่ได้อย่างมาก”

อุตสาหกรรมอาหารขยับ รับคลื่น GLP-1

ผลกระทบของยา GLP-1 ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องสุขภาพ CNBC รายงานว่า ผู้ใช้ยา GLP-1 บริโภคแคลอรีน้อยลงเฉลี่ย 21% และใช้จ่ายค่าอาหารลดลงเกือบ 1 ใน 3 ตามข้อมูลจาก KPMG ขณะที่ J.P. Morgan ประเมินว่าการใช้ยากลุ่มนี้ที่เพิ่มขึ้นอาจทำให้อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มสูญเสียยอดขายปีละ 3 หมื่นล้าน ถึง 5.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 9.88 แสนล้าน ถึง 1.81 ล้านล้านบาท) ภายในปี 2030

กลุ่มสินค้าที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือ ‘ขนมขบเคี้ยว’ โดยราว 70% ของผู้ใช้ยาที่บริโภคแคลอรีน้อยลงระบุว่า กินขนมน้อยลง ตามผลสำรวจของ EY-Parthenon ขณะที่ราว 60% ทานอาหารนอกบ้านน้อยลง โดยมื้อเย็นในร้านฟาสต์ฟูดได้รับผลกระทบหนักที่สุด

แต่หลายบริษัทมองว่านี่คือ ‘โอกาส’ รามอน ลากวาร์ตา CEO ของ PepsiCo กล่าวกับนักวิเคราะห์ว่า “ผมคิดว่ามีโอกาสมากกว่าอุปสรรค แม้จะมีทั้งสองด้าน” โดยเปิดตัว Doritos เสริมโปรตีน รีแบรนด์ Gatorade และออก SunChips กับ Smartfood ป๊อปคอร์นเสริมไฟเบอร์

Nestlé เป็นอีกหนึ่งผู้เล่นสำคัญ โดยเปิดตัวแบรนด์อาหารแช่แข็ง Vital Pursuit ที่กำหนดเป้าหมายไปยังผู้ใช้ยา GLP-1 โดยเฉพาะ มาร์ตี ทอมป์สัน CEO ของ Nestlé USA กล่าวกับ CNBC ว่า “นี่เป็นโครงการสำคัญของ Nestlé” พร้อมวางแผนขยายไปสู่เครื่องดื่มรวมถึงโปรตีนเชค

ส่วน McDonald’s ก็เริ่มนำความต้องการของผู้ใช้ยา GLP-1 มาพิจารณาในการพัฒนาเมนูใหม่ ขณะที่ Chipotle เปิดตัวถ้วยโปรตีนแบบพร้อมทาน และ Olive Garden ปรับเมนูให้มีขนาดเล็กลงในราคาที่ถูกลง

J.P. Morgan ประเมินว่าภายในปี 2030 ชาวอเมริกันกว่า 30 ล้านคนอาจใช้ยา GLP-1 เพิ่มจาก 10 ล้านคนในปี 2026 โดยเฉพาะเมื่อยาในรูปแบบเม็ดเริ่มเข้าถึงได้ง่ายขึ้น

ท้ายที่สุด เมื่อแม้แต่ร่างกายยังไม่ยอมแพ้ง่ายๆ ต่อการลดน้ำหนัก อุตสาหกรรมอาหารก็ย่อมไม่นิ่งเฉย ส่วนดาวลิงที่ยังจ่ายค่ายา Wegovy เดือนละราว 1.65 หมื่นบาท ทั้งที่ไม่แน่ใจว่ายังได้ผลหรือไม่ กล่าวทิ้งท้ายว่า “มันเริ่มรู้สึกเหมือนเป็นแค่ทางออกชั่วคราวอีกครั้ง”

ภาพ: N Universe / Shutterstock

อ้างอิง: