การวางแผนการเงินของคนจำนวนมากเริ่มต้นจากคำถามที่ดูสมเหตุสมผลที่สุดว่า “จะมีเงินพอหรือไม่” แต่ในโลกที่มนุษย์มีอายุยืนยาวขึ้นอย่างชัดเจน คำถามนี้เพียงลำพังอาจไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะมันตอบได้แค่ “ปลายทาง” ของชีวิต แต่ยังไม่อธิบายว่า “ระหว่างทาง” เราจะใช้ชีวิตอย่างไร
ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น?
อายุยืนยาวขึ้น (Longevity) ไม่ได้เปลี่ยนเฉพาะจำนวนปีของชีวิตที่อาจจะเพิ่มมากขึ้นเท่านั้น แต่เป็นการเปลี่ยนโครงสร้างของการดำรงอยู่ทั้งระบบ เส้นแบ่งระหว่างวัยทำงานกับวัยเกษียณที่เริ่มเลือนราง สุขภาพที่ไม่ได้แย่ลงแบบฉับพลันแต่ค่อยๆ เปลี่ยนไป รวมถึงความสามารถในการทำงานที่ลดลงเมื่อเข้าสู่ช่วงวัยหนึ่ง เมื่อเส้นทางชีวิตยาวขึ้น เงินจึงไม่อาจทำหน้าที่เพียงเป็นคำตอบสุดท้ายของความมั่นคง หากแต่ต้องถูกออกแบบใหม่ให้เป็นโครงสร้างที่รองรับ “คำตอบของคุณภาพชีวิตตลอดเส้นทาง”
การมองเงินผ่านกรอบของเจตนาของเงิน (Purpose of Money) คือการเปลี่ยนลำดับความคิดจากการเริ่มต้นที่ตัวเลข ไปสู่การเริ่มต้นที่ชีวิตจริง ในโลกอายุยืนเงินไม่สามารถทำหน้าที่เดียวตลอดชีวิตได้อีกต่อไป
เงินที่ทำหน้าที่ได้ดีในช่วงวัยหนึ่งอาจไม่ตอบโจทย์ในอีกช่วงวัยหนึ่ง หากเงินยังถูกออกแบบด้วยสมมติฐานเดิม การวางแผนการเงินเพื่อคุณภาพชีวิตจึงไม่ใช่การแสวงหาวิธีการที่ซับซ้อนขึ้น แต่คือการตั้งคำถามให้ถูกต้องขึ้นว่าเงินควรถูกใช้เพื่อ “รักษาอะไร” ในชีวิตระยะยาว
4 มิติของการวางแผนการเงิน เมื่อมองผ่าน Purpose of Money (เจตนาของเงิน) แต่ละก้อน
การมองจากมุมของคุณภาพชีวิต ทำให้การวางแผนการเงินที่ดีไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสะสมมูลค่า แต่ต้องทำงานพร้อมกันในหลายมิติ หลายเจตนาเพื่อรองรับชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
หนึ่ง เงินในมิติของความต่อเนื่องของชีวิต เงินในชีวิตจริงไม่ได้ดำเนินแบบเส้นตรงจากการทำงานสู่การเกษียณ รายได้อาจเปลี่ยนรูปแบบ อาจเพิ่มขึ้นลดลง หรือหยุดชั่วคราว ขณะที่ค่าใช้จ่ายยังคงดำเนินต่อไปตลอดเวลา เงินในมิตินี้จึงไม่ได้มีไว้เพื่อสร้างทุนก้อนสุดท้าย แต่มีเป้าหมายให้ทำหน้าที่พยุงชีวิตระหว่างช่วงเปลี่ยนผ่าน ทำให้เราสามารถปรับจังหวะการทำงานและการใช้ชีวิตได้โดยไม่ถูกบังคับจากข้อจำกัดทางการเงิน
สอง เงินในมิติของเครื่องมือจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพ ในโลกอายุยืนนั้นความเสี่ยงด้านสุขภาพไม่ใช่เหตุการณ์ฉุกเฉินเพียงครั้งเดียว แต่เป็นกระบวนการที่ค่อยๆ สะสมไปตลอดเวลา เงินจึงต้องทำหน้าที่ช่วยลดแรงกระแทกของชีวิตในวันที่สุขภาพไม่เอื้ออำนวย เพื่อให้การตัดสินใจด้านสุขภาพไม่ถูกครอบงำด้วยต้นทุน และไม่กลายเป็นภาระที่ต้องส่งต่อให้ครอบครัว
สาม เงินในมิติของอิสระในการตัดสินใจ วัตถุประสงค์ที่ลึกที่สุดของเงินในโลกอายุยืน คือการรักษาอำนาจในการเลือก เงินที่ทำหน้าที่ได้ดีจะช่วยให้เรายังสามารถกำหนดทิศทางชีวิตของตนเองได้ แม้ในวันที่พลังร่างกายหรือบทบาททางสังคมเปลี่ยนไป ไม่ว่าจะเป็นการทำงานต่อหรือพัก การเลือกใช้ชีวิตแบบที่ต้องการ หรือการปรับวิถีชีวิตให้สอดคล้องกับคุณค่าที่เปลี่ยนไปตามวัย
สี่ เงินในมิติของความรับผิดชอบต่อคนรอบตัว ชีวิตของเราไม่ได้แยกขาดออกจากครอบครัวและคนที่เรารัก เงินในมิตินี้จึงทำหน้าที่ลดความไม่แน่นอน และป้องกันไม่ให้ความเสี่ยงต่างๆ ที่หากเกิดขึ้นทำให้ต้องเป็นภาระของครอบครัว ไปจนถึงการทำให้เป้าหมายต่างๆ ของครอบครัวสำเร็จตามความตั้งใจ การวางแผนการเงินที่ดีช่วยให้การดูแลกันในครอบครัวเกิดขึ้นอย่างมีระบบ ไม่ใช่ด้วยความกังวลหรือการตัดสินใจเฉพาะหน้า
เจตนาของเงินในสี่มิตินี้เป็นกรอบสะท้อนให้เห็นว่าเงินกำลังทำหน้าที่สนับสนุนชีวิตของเราได้ครบถ้วนเพียงใดในโลกที่ชีวิตยาวขึ้นโดยเฉพาะในบางช่วงเวลาที่ชีวิตเปราะบางขึ้น
การวางแผนการเงินเพื่อ Longevity จึงไม่ได้อยู่ที่เครื่องมือหรือเทคนิคทางการเงิน หากแต่อยู่ที่ “จุดตั้งต้นของความคิด” การวางแผนการเงินเพื่อคุณภาพชีวิตจึงต้องเริ่มจากชีวิต แล้วจึงย้อนกลับมาถามว่า เงินควรถูกจัดวางอย่างไรเพื่อรักษาคุณภาพชีวิตในช่วงเวลาที่สำคัญจริงๆ ไม่ใช่เพื่อให้ชีวิตยากขึ้น แต่เพื่อให้ตลอดระยะเวลาของชีวิตของเราในวันข้างหน้า ยังเป็นชีวิตที่เราเลือกได้ และยังเป็นชีวิตที่เราอยากเดินต่อไปในทุกระยะทาง
ภาพ: VStock_A / Shutterstock
