สรุปสถานการณ์ฮอร์มุซ ระอุ ทำไมอิหร่านพลิกเกมปิดช่องแคบอีกครั้ง?

อิหร่านประกาศ ‘ปิดช่องแคบฮอร์มุซ’ ต่อเรือพาณิชย์อีกครั้ง โดยยื่นคำขาดว่า จะระงับการสัญจรทั้งหมด จนกว่าสหรัฐอเมริกาจะยุติปฏิบัติการปิดล้อมท่าเรือของอิหร่าน พร้อมยังขู่กร้าวว่า เรือลำใดที่พยายามเข้าใกล้พื้นที่ดังกล่าวจะตกเป็น ‘เป้าหมายการโจมตี’ ทันที

ประเด็นสำคัญ

ช่องแคบฮอร์มุซมีสถานะอย่างไร
เกิดอะไรขึ้นกับเหตุโจมตีเรืออินเดียในช่องแคบฮอร์มุซ
ข้อตกลงสันติภาพอยู่จุดไหน

การกลับลำครั้งใหญ่ที่เปลี่ยนทิศทางของสงครามเกิดขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมง หลังอิหร่านเพิ่งประกาศเปิดช่องแคบเมื่อวันที่ 17 เมษายนที่ผ่านมา ทว่าทุกอย่างก็พลิกผันด้วยท่าทีของสหรัฐฯ ในการปิดล้อม รวมถึงการเจรจาสันติภาพรอบใหม่ที่ยังไม่มีการยืนยันอย่างเป็นทางการ

ปัจจุบัน สงครามกำลังลากยาวเข้าสู่สัปดาห์ที่ 8 ท่ามกลางความกังวลของประชาคมโลกและฝันร้ายทางเศรษฐกิจอย่าง ‘วิกฤตราคาน้ำมันพุ่งสูง’ THE STANDARD สรุปสิ่งที่เราควรรู้เกี่ยวกับสถานะล่าสุดของช่องแคบฮอร์มุซ ท่าทีที่แข็งกร้าวของเตหะราน และชะตากรรมของข้อตกลงหยุดยิงที่กำลังแขวนอยู่บนเส้นด้าย

ช่องแคบฮอร์มุซมีสถานะอย่างไร

เมื่อวานนี้ (18 เมษายน) กองทัพเรือของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ออกแถลงการณ์ปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง โดยใช้คำว่า ‘กลับคืนสู่สถานะเดิม’ พร้อมสั่งห้ามเรือทุกลำเคลื่อนย้ายออกจากจุดทอดสมอในอ่าวเปอร์เซียหรือทะเลโอมาน

กองกำลัง IRGC ระบุว่า แม้จะมีเรือบางส่วนเดินทางผ่านช่องแคบภายใต้การจัดการของอิหร่านตั้งแต่คืนวันที่ 17 เมษายน แต่ขณะนี้ ฮอร์มุซจะปิดตัวลงอีกครั้งจนกว่าสหรัฐฯ จะหยุดปิดล้อมเรือที่เข้าออกท่าเรืออิหร่าน

“การเข้าใกล้ช่องแคบฮอร์มุซจะถือเป็นการให้ความร่วมมือกับศัตรู และเรือที่ฝ่าฝืนจะตกเป็นเป้าหมายการโจมตี” แถลงการณ์จาก IRGC

ขณะที่สภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน (SNSC) ระบุว่า การควบคุมช่องแคบยังรวมถึง ‘การจ่ายค่าผ่านทาง’ ให้กับเตหะราน เพื่อความมั่นคง ความปลอดภัย และการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม

นอกจากนี้ ทางการอิหร่านยังอ้างว่า โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดกล่าวว่า กองทัพเรืออิหร่านพร้อมที่จะยัดเยียดความพ่ายแพ้อันขมขื่นครั้งใหม่ให้แก่ศัตรูอย่างสหรัฐฯ

อนึ่ง โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา กล่าวเมื่อวันที่ 17 เมษายนที่ผ่านมาว่า สหรัฐฯ จะปิดล้อมเรือที่เดินทางเข้าออกจากท่าเรืออิหร่าน จนกว่าทั้ง 2 ประเทศจะบรรลุข้อตกลงสันติภาพ

ทั้งนี้ กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) ระบุว่า สหรัฐฯ ได้ขับไล่เรือรวมทั้งสิ้น 23 ลำ นับตั้งแต่เริ่มบังคับใช้มาตรการปิดล้อมเมื่อวันที่ 13 เมษายน ส่วน SNSC แย้งว่า เป็นการละเมิดข้อตกลงหยุดยิง และจะไม่อนุญาตให้เปิดช่องแคบฮอร์มุซ ตราบใดที่การปิดล้อมยังไม่ยุติ

เกิดอะไรขึ้นกับเหตุโจมตีเรืออินเดียในช่องแคบฮอร์มุซ

นอกจากนี้ ยังมีรายงานถึงเหตุโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันติดธงอินเดีย 2 ลำใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ โดย Reuters รายงานว่า หนึ่งในเรือดังกล่าวมีชื่อว่า Sanmar Herald ซึ่งแหล่งข่าวจากรัฐบาลนิวเดลียืนยันความปลอดภัยของลูกเรือและตัวเรือ

จากเหตุโจมตีครั้งนี้ กระทรวงการต่างประเทศอินเดียระบุว่า เจ้าหน้าที่ระดับสูงของกระทรวงฯ ได้ขอให้เอกอัครราชทูตอิหร่านเข้ารับฟังจุดยืนของอินเดีย และส่งต่อไปยังทางการเตหะราน พร้อมเรียกร้องให้กลับมาดำเนินการอำนวยความสะดวกให้เรือที่มีจุดหมายปลายทางมายังอินเดีย

อนึ่ง ดร. อับดุล มาจิด ฮาคิม อิลาฮี (Dr Abdul Majid Hakeem Ilahi) ทูตอิหร่านแถลงโดยแสดงความหวังว่า ทุกอย่างจะเรียบร้อยและปัญหาจะได้รับการคลี่คลาย โดยชี้ว่า ความสัมพันธ์ระหว่างอิหร่านกับอินเดียแข็งแกร่งมาก ถึงเขาจะไม่ทราบเรื่องราวเหตุโจมตี แต่หวังว่า สถานการณ์จะผ่านไปด้วยดีและได้รับการแก้ไข

ทูตอิหร่านยังอธิบายว่า การปิดช่องแคบฮอร์มุซเป็นไปเพื่อความปลอดภัย จากสงครามที่สหรัฐฯ ยัดเยียดให้อิหร่าน โดยอธิบายสถานะของช่องแคบขณะนี้ว่า แม้มีการเปิดให้ใช้ระยะสั้น แต่เพราะมีปัญหาจากวิกฤตปิดล้อมอิหร่าน ทางการจึงต้องปิดอีกครั้งเพื่อให้มั่นใจได้ว่า ปัญหาจะได้รับการแก้ไข พร้อมแสดงความหวังว่า ช่องแคบจะกลับมาเปิดให้ใช้งานได้อีกครั้งในเร็วๆ นี้

ข้อตกลงสันติภาพอยู่จุดไหน

สำหรับสถานะการเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน SNSC ระบุว่า ได้รับข้อเสนอใหม่จากสหรัฐฯ ซึ่งขณะนี้กำลังพิจารณาและยังไม่ได้ให้คำตอบ หลังการเจรจาสันติภาพจบลงโดยไม่มีข้อตกลงในช่วงที่ผ่านมา

“เรามีความคืบหน้า แต่การเจรจายังคงมีระยะห่างมากระหว่างเรา”

โมฮัมหมัด บาเคอร์ กาลิบาฟ หัวหน้าผู้เจรจาของอิหร่านบอกกับสื่อของรัฐ โดยอ้างถึงการพูดคุยเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาว่า มีบางประเด็นที่อิหร่านยืนกราน แต่สหรัฐฯ ก็มีจุดยืนบางอย่างที่ไม่ยอมถอยเช่นกัน

ขณะที่ทรัมป์ระบุว่า สหรัฐฯ กำลังมี ‘บทสนทนาที่ดีมาก’ กับเตหะราน แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดอื่นใด พร้อมขู่ว่า จะเริ่ม ‘ทิ้งระเบิด’ อีกครั้ง หากเตหะรานไม่สามารถบรรลุข้อตกลงระยะยาวได้ก่อนที่การหยุดยิงจะสิ้นสุดลงในวันที่ 22 เมษายน

ส่วน ซาอีด คาติบซาเดห์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่านกล่าวว่า ยังไม่มีการกำหนดวันที่สำหรับการเจรจารอบต่อไป โดยเสริมว่า ต้องตกลงกรอบความเข้าใจร่วมกันให้ได้ก่อน แม้ว่าก่อนหน้านี้ ทรัมป์จะเคยเปิดเผยว่า ทั้ง 2 ประเทศกำลังจะเจรจาอีกรอบในช่วงสุดสัปดาห์นี้

ภาพ: Dado Ruvic / Reuters

อ้างอิง: