×

ประวัติศาสตร์

2 กรกฎาคม 2020

ผีวาทกรรมประวัติศาสตร์ ผีที่แฝงกายในรายการช่องส่องผี

ประเด็นร้อนที่ผู้คนในโลกออนไลน์กำลังถกเถียงเรื่องรายการ ‘ช่องส่องผี’ ทำให้ผมนึกถึงเรื่องหนึ่งคือ งานเขียนประวัติศาสตร์ของแม่ชีวรมัย กบิลสิงห์ เรื่อง ใครฆ่าพระเจ้าตากสิน ที่ตีพิมพ์เมื่อปี 2516 ในหนังสือเท่าที่ผมจำได้ แม่ชีวรมัยได้ยึดถือเอาพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา และพงศาวดารอื่นอีกบางเล่มเพื่อใช้เขียน แต่ที่ไม่เหมือนใครคือ แม่ชีได้ใช้วิธีการนั่งทา...
26 มิถุนายน 2020

26 มิถุนายน – วันสุนทรภู่

พระสุนทรโวหาร (ภู่) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า ‘สุนทรภู่’ เกิดวันที่ 26 มิถุนายน 2329     ปี 2529 ในโอกาสครบรอบ 200 ปีชาตกาล สุนทรภู่ได้รับยกย่องจากองค์การยูเนสโกให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกด้านงานวรรณกรรม    ผลงานที่มีชื่อเสียงของสุนทรภู่มีมากมายหลายเรื่อง ด้านนิราศ เช่น นิราศภูเขาทอง, นิราศสุพรรณ, นิราศเมืองแกลง, นิร...
19 มิถุนายน 2020

รู้จัก ‘โอตะแห่งวงการโบราณคดี’ ปรากฏการณ์นี้สะท้อนอะไร

เดิมทีหน้าที่และอำนาจในการสำรวจด้านโบราณคดีมักตกอยู่ในมือของนักโบราณคดีอาชีพ หมายถึงนักโบราณคดีที่ทำงานให้รัฐและผ่านการเรียนทางด้านนี้มาโดยตรง แต่ในรอบไม่กี่ปีมานี้ผมพบว่ามีคนจำนวนหนึ่งที่ชื่นชอบและทุ่มเทกับการสำรวจแหล่งโบราณคดีอย่างจริงจัง ชนิดที่เรียกได้ว่าพวกเขาคือ ‘โอตะ’ ในงานโบราณคดี คนเหล่านี้ล้วนไม่ได้ผ่านการเรียนด้านโบราณคดีมาโดยตรง ซึ่งสาม...
15 มิถุนายน 2020

หัวที่หายไปของโคลัมบัส กับปรากฏการณ์ลบความทรงจำบนอนุสาวรีย์ เรื่องเหล่านี้สะท้อนอะไร?

ผู้คนทั่วโลกต่างจดจำ คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ในฐานะของผู้ค้นพบทวีปอเมริกา หากแต่การรับรู้ดังกล่าวนี้กลับปิดบังความจริงไว้ 2 เรื่องด้วยกัน คือ   เรื่องแรก โคลัมบัสนั้นแท้จริงแล้ว ไม่ได้เป็นผู้ค้นพบทวีปอเมริกาเป็นคนแรก หากแต่กลับเป็นชาวตะวันออกคือ เจิ้งเหอ มหาขันทีนักเดินเรือแห่งราชวงศ์หมิง ดังปรากฏเป็นหลักฐานทั้งบันทึกการเดินทางและแผนที่ที่เ...
26 พฤษภาคม 2020

วัตถุล้ำค่าผ่านบทสนทนาของสองปราชญ์จากสาส์นสมเด็จ ในนิทรรศการใหม่ของกรมศิลปากร

ในขณะที่โควิด-19 ทำให้พิพิธภัณฑ์ในไทยที่ต่างๆ ต้องปิดลงชั่วคราว แต่ภัณฑารักษ์และนักโบราณคดีของกรมศิลปากรต่างร่วมมือร่วมใจกันทำงานเพื่อเตรียมจัดนิทรรศการสำคัญเนื่องในวันอนุรักษ์มรดกไทย ประจำปี 2563 เพื่อเตรียมให้ประชาชนได้เข้าชมกันในช่วงชีวิต ‘New Normal’ (ปกติใหม่) โดยนิทรรศการนี้มีชื่อว่า ‘ศิลปวิทยาการจากสาส์นสมเด็จ’ จัดแสดง ณ พระที่นั่งศิวโมกขพิม...
9 พฤษภาคม 2020

“อย่ายอมแพ้ อย่าหมดหวัง” ควีนเอลิซาเบธพระราชทานกำลังใจ ครบรอบ 75 ปีวันชัยในยุโรป

เมื่อวานนี้ (8 พฤษภาคม) สมเด็จพระราชินาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร พระราชทานกำลังใจเนื่องในโอกาสครบรอบ 75 ปีวันชัยในทวีปยุโรป (VE Day) ซึ่งตรงกับวันที่สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 6 แห่งสหราชอาณาจักร ผู้เป็นพระราชบิดาของพระองค์ทรงออกอากาศทางวิทยุ หลัง อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ผู้นำนาซีเยอรมันจบชีวิตลง พร้อมด้วยการยอมจำนนของฝ่ายอักษะ ประกาศชัยชนะสิ้นสุดสงคราม...
8 เมษายน 2020

Vogue Italia ฉบับล่าสุดกับปกสีขาวล้วนครั้งแรก ว่างเปล่าแต่เต็มไปด้วยความหมายในช่วงเวลาประวัติศาสตร์

นิตยสาร Vogue Italia ได้เผยภาพหน้าปกของฉบับเดือนเมษายนเป็นหน้าเปล่า สีขาวล้วนเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ เพื่อแทนความหมายมากมายในช่วงเวลาอันมืดมนของวิกฤตโควิด-19 ที่ประเทศอิตาลีและมนุษยชาติทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่ร่วมกัน    ทางนิตยสารได้ให้ความหมายของสีขาวไว้มากมาย อันดับแรกคือ เป็นการแสดงความเคารพต่อสีของชุดปฏิบัติงานของผู้ที่กำลังเสี...
7 มีนาคม 2020

‘ผนงรจตกม’ ย้อนประวัติศาสตร์การต่อต้านในงานโบราณคดี ชีวิตอิสระที่ไม่ยอมตกเป็นทาส

Do you hear the people sing?  ‘คุณได้ยินเสียงผู้คนกู่ร้องไหม  ที่กำลังร้องเพลงของชาวประชาที่โกรธแค้น  มันคือบทเพลงของผู้คน  ผู้จะไม่ยอมเป็นทาสอีกแล้ว’ (แต่งโดย โคลด-มิเชล เชินแบร์ก เพื่อใช้ในการแสดงละครเวทีเรื่อง Les Misérables (เหยื่ออธรรม))   - 1 -   เจมส์ ซี สก็อตต์ นักรัฐศาสตร์และมานุษยวิทยาช...
2 มีนาคม 2020

2 มีนาคม 2477 – รัชกาลที่ 7 ทรงประกาศสละราชสมบัติ

“…ข้าพเจ้าเต็มใจที่จะสละอำนาจอันเป็นของข้าพเจ้าอยู่เดิมให้แก่ราษฎรโดยทั่วไป แต่ข้าพเจ้าไม่ยินยอมยกอำนาจทั้งหลายของข้าพเจ้าให้แก่ผู้ใด คณะใด โดยเฉพาะเพื่อใช้อำนาจนั้นโดยสิทธิ์ขาดและโดยไม่ฟังเสียงอันแท้จริงของประชาราษฎร บัดนี้ข้าพเจ้าเห็นว่าความประสงค์ของข้าพเจ้าที่จะให้ราษฎรมีสิทธิ์ออกเสียงในนโยบายของประเทศโดยแท้จริงไม่เป็นผลสำเร็จ และเมื่อข้าพเจ้าร...
28 กุมภาพันธ์ 2020

เครื่องมือการเมืองหนึ่งของรัฐทหาร-อาณานิคม คือโบราณสถานและพิพิธภัณฑ์

นับตั้งแต่การรัฐประหาร ประชาชนหลายคนคงเห็นแล้วว่า ‘โบราณคดี’ (ในความหมายของความรู้) ได้ถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองของรัฐบาลทหารในการปลุกกระแสชาตินิยมและการโหยหาอดีต ดังเช่น นโยบายยกเว้นค่าธรรมเนียมการเข้าชมอุทยานประวัติศาสตร์และพิพิธภัณฑ์ เพื่อหวังว่าจะให้ประชาชนซาบซึ้งภูมิใจในชาติ และกลับมาสามัคคีกันอีกครั้ง ผมไม่ได้บอกว่าการเข้าอุทยานฯ และพิพ...