ปกรณ์จ่อถกพลพีร์รื้อกฎกระทรวงคุมเข้มมูลนิธิ บังคับโชว์งบดุลขึ้นเว็บ ชี้พรรคการเมืองรับบริจาคไม่เข้าข่ายเรี่ยไร แต่ต้องไม่เข้าบัญชีส่วนตัว

วันนี้ (13 พฤศจิกายน 2569) ที่ทำเนียบรัฐบาล ปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี กล่าวถึงความคืบหน้าการประชุมร่วมกับ พลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เพื่อแก้ปัญหาเรื่องมูลนิธิ ว่า ยังไม่ได้นัดหมายกัน ต้องรอพลพีร์ขอวันนัดมาและบอกแนวทางการประชุม รวมถึงต้องดูว่าจะเสนอปรับกฎหมายเฉพาะหรือแก้กฎกระทรวงมหาดไทยซึ่งทำง่ายกว่า

ปกรณ์ระบุว่า กฎกระทรวงที่มีอยู่เก่ามาก เนื่องจากการขอจดทะเบียนจัดตั้งและการกำกับดูแลมูลนิธิตามระเบียบของกระทรวงมหาดไทยไม่ได้ระบุไว้ว่าต้องทำอะไร อีกทั้งเป็นการไปจดตามอำเภอ ไม่ได้มีการรวมศูนย์ และจัดการเอกสารเป็นกระดาษ กว่าจะส่งขึ้นมานายทะเบียนก็ไม่รู้ พอเกิดเรื่องก็ต้องไปตามขั้นตอนอีกหลายขั้น

ปกรณ์ระบุอีกว่า แม้กฎกระทรวงเดิมจะกำหนดให้ส่งรายงานงบการเงินและรายงานประจำปีทุกปี แต่พบว่ามีมูลนิธิไม่ส่งงบจำนวนมาก เพราะกระจัดกระจายเลยดูลำบาก ดังนั้นหากปรับกฎกระทรวงให้เข้มข้นและเปิดเผยข้อมูลก็จะเกิดความโปร่งใสขึ้นได้ ส่วนอำนาจการเพิกถอนมูลนิธิอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์อยู่แล้วหากประพฤติไม่ถูกต้องหรืออันตราย แต่ย้ำว่าต้องเข้มข้นเรื่องงบการเงินและการเปิดเผยข้อมูล

สำหรับเรื่องการเพิ่มโทษ ปกรณ์มองว่า เรื่องนี้ไม่ควรเกิดเหตุแล้วไปตามจับ ไม่อย่างนั้นคนจะเสื่อมศรัทธา ตั้งคำถาม และไม่อยากบริจาค จึงควรเปิดเผยว่าแต่ละครั้งมูลนิธิได้เงินเท่าไหร่ เพราะทุกวันนี้ไม่ทราบแม้กระทั่งบัญชีอยู่ไหน ต้องให้ตำรวจไปนั่งไล่แคะ หากมีมาตรการป้องกันเพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายน่าจะดีกว่า

ปกรณ์ย้ำว่า ไม่ควรทำให้จดทะเบียนยากขึ้น แต่ควรจดให้ง่าย เพราะคนที่ตั้งใจโดยชอบจะได้อยากมาจด หากทำให้ยากทุกคนก็จะหลบลงใต้โต๊ะ สิ่งสำคัญคือเมื่อนายทะเบียนรับข้อมูลเสร็จแล้ว ควรนำขึ้นเว็บไซต์กรมการปกครองให้ทุกคนเข้าไปดูรายละเอียดได้ว่ามีมูลนิธิอะไรบ้าง เพราะเป็นมูลนิธิช่วยเหลือสังคมจึงไม่จำเป็นต้องปกปิด

ทั้งนี้ หากมีลักษณะฉ้อฉลหลอกลวง กระทรวงมหาดไทยต้องประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) หรือสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) เพราะการตั้งหน่วยงานใหม่จะยุ่งยาก

ส่วนกรณีที่มีการตั้งข้อสังเกตว่ามูลนิธิไม่ต้องเสียภาษีและมีการนำเงินบริจาคมาจ่ายเงินเดือนให้กรรมการและเจ้าหน้าที่นั้น ปกรณ์ชี้แจงว่า จริงๆ แล้วการตั้งมูลนิธิมีจุดประสงค์เพื่อการกุศล ส่วนเงินค่าตอบแทนสำหรับคนทำงานนั้นความจริงต้องมีอยู่แล้ว แล้วแต่ว่ามูลนิธิใดจะให้เท่าไหร่ ประเด็นอยู่ที่ผู้บริจาคไม่รู้ว่ามูลนิธิดำเนินกิจการหรือใช้จ่ายอะไรบ้าง เพราะไม่ได้ส่งงบดุลและรายการรายรับ-รายจ่าย หากบังคับให้ทุกมูลนิธิต้องส่งงบ รายได้ รายรับ-รายจ่าย และเปิดเผยทางอินเทอร์เน็ตของระบบทะเบียนเลยจะโปร่งใสกว่า ใครทำผิดเส้นเงินก็สามารถโยงไปถึงได้

ปกรณ์กล่าวอีกว่า อีกทั้งหากเปิดเผยทั้งหมดว่าจ่ายค่าตอบแทนเท่าไหร่ในงบดุล สังคมก็จะทักท้วงได้เองว่าถูกต้องหรือไม่ ต่างจากบางมูลนิธิในต่างประเทศที่ให้ค่าตอบแทนกรรมการจำนวนมากเพื่อหลบเลี่ยงภาษี

นอกจากนี้ ปกรณ์ยังอธิบายความแตกต่างระหว่างการเรี่ยไรกับการบริจาคในกรณีภัยพิบัติว่า การเรี่ยไรมีกฎหมายเก่าที่ไม่ทันสมัย เช่น ในอดีตมีการถือซองไปเรี่ยไรแล้วอ้างว่าเป็นของมูลนิธิ ซึ่งการเรี่ยไรจะมีวัตถุประสงค์เฉพาะว่าเรี่ยไรไปทำอะไร และหากไม่ใช่การออกไปเดินเรี่ยไรหรือเดินเพ่นพล่านก็ไม่จำเป็นต้องขออนุญาต ขณะที่การบริจาคเงินเป็นการให้โดยไม่สนใจว่าผู้รับจะนำไปทำอะไร

สำหรับประเด็นของพรรคการเมืองเปิดรับบริจาคนั้น ปกรณ์ระบุว่า ในส่วนของพรรคการเมืองเรียกว่าการรับบริจาค ไม่ถือเป็นการเรี่ยไร ส่วนกรณีที่สำนักนายกรัฐมนตรีทำหนังสือถึงคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เรื่องพรรคการเมืองขอรับบริจาคน้ำท่วมนั้น ตนยังไม่ทราบและยังไม่เห็นเรื่องนี้

อย่างไรก็ตาม การเปิดรับบริจาคในลักษณะดังกล่าวไม่ควรนำเงินเข้าบัญชีส่วนบุคคล เพราะหากเข้าบัญชีส่วนบุคคลก็ต้องตั้งคำถามว่าเป็นรายได้หรือไม่ และต้องเสียภาษีหรือไม่ ส่วนเรื่องอัตราโทษในกรณีนี้ตนไม่รู้และจำไม่ได้