มวยไทยฝังรากในฝรั่งเศส จากค่ายซ้อมสู่คนรุ่นใหม่ที่มองไกลกว่าเวที

ช่วงเย็นที่ค่าย Phoenix Muay Thai ในกรุงปารีส ห้องซ้อมขนาดไม่ใหญ่นักเต็มไปด้วยผู้ฝึกหลายสิบคน เสียงหมัดเป็นจังหวะต่อเนื่อง กลิ่นเหงื่อและความร้อนสะท้อนการฝึกอย่างจริงจังของผู้ที่เข้ามาเรียน ซึ่งมีทั้งผู้ชาย ผู้หญิง เด็ก ซึ่งเป็นชาวฝรั่งเศสจากหลากหลายเชื้อชาติ

 

 

บางคนฝึกเพื่อออกกำลังกาย บางคนต้องการเพิ่มความมั่นใจและเรียนรู้การป้องกันตัว ขณะที่อีกส่วนหนึ่งมุ่งไปสู่การแข่งขัน

 

ภาพดังกล่าวสะท้อนความแพร่หลายของมวยไทยในฝรั่งเศส ซึ่งเริ่มเข้ามาในประเทศนี้เมื่อราว 40-50 ปีก่อน และค่อยๆ เปลี่ยนจากกีฬาที่เคยถูกมองว่ารุนแรง ไปสู่ศิลปะการต่อสู้ที่ได้รับการยอมรับในวงกว้างมากขึ้น

 

จากข้อมูลของผู้เกี่ยวข้องในวงการ ปัจจุบันมีผู้ได้รับการรับรองในการฝึกมวยไทยมากกว่า 65,000 คน ในกรุงปารีสมีสถานที่ฝึกมวยไทยประมาณ 200 แห่ง และทั่วประเทศฝรั่งเศสราว 1,000 แห่ง

 

 

Brice Hoarau ตัวแทนสหพันธ์และหนึ่งในแกนหลักของ Phoenix Muay Thai ระบุว่า ค่ายแห่งนี้เปิดมาประมาณ 30 ปี และมีสมาชิกประมาณ 200 คน แต่มีผู้ที่ลงแข่งขันจริงราว 50 คน

 

หมายความว่า ผู้ฝึกส่วนใหญ่ไม่ได้เข้ามาด้วยเป้าหมายจะเป็นนักมวยอาชีพ

 

แรงจูงใจสำคัญมีตั้งแต่การดูแลสุขภาพ การออกกำลังกาย การสร้างความมั่นใจ ไปจนถึงการฝึกวินัยและการป้องกันตัว

 

อีกปัจจัยหนึ่งที่ช่วยขยายฐานความนิยมของมวยไทยในช่วงหลัง คือการเติบโตของ Mixed Martial Arts หรือ MMA ซึ่งทำให้นักสู้จำนวนมากต้องกลับมาฝึกทักษะการออกอาวุธด้วยหมัด เท้า เข่า และศอก

 

Brice เรียกปรากฏการณ์นี้ว่าเป็น ‘ชีวิตที่สองของมวยไทย’

 

 

“นักสู้ MMA จำเป็นต้องฝึกทักษะจากมวยไทย และนี่กำลังกลายเป็นชีวิตที่สองของมวยไทย”

 

เขาย้ำว่ามวยไทยไม่ควรถูกลดทอนเหลือเพียงเทคนิคการต่อสู้เพื่อใช้ในกีฬาอื่น

 

“ไม่มีสิ่งที่เรียกว่า ‘มวยไทยแบบฝรั่งเศส’ มีเพียงคิกบ็อกซิ่งกับมวยไทย ซึ่งเป็นคนละกีฬา แม้จะดูคล้ายกันในสายตาคนนอก แต่มวยไทยมีทั้งหัวใจ วิธีคิด ประเพณี และวัฒนธรรมเฉพาะของตัวเอง”

 

ในมุมมองของ Brice องค์ประกอบเหล่านี้คือสิ่งที่ทำให้มวยไทยแตกต่างจากคิกบ็อกซิ่งอย่างชัดเจน และเป็นเหตุผลที่ผู้ฝึกควรเข้าใจรากของกีฬาชนิดนี้ ไม่ใช่เพียงเทคนิคการต่อสู้

 

ครูมวยไทยกับการรักษาต้นแบบการสอน

 

 

หนึ่งในผู้ที่เดินทางมาถ่ายทอดเทคนิคในครั้งนี้คือ ชาลี กุลธารี หรือ ‘ครูชาลี’ อดีตแชมป์เวทีลุมพินี 5 เส้น และหัวหน้าวิทยากรของการกีฬาแห่งประเทศไทย

 

ก่อนเดินทางมาปารีส เขาได้ไปสอนมวยไทยที่กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม และพบว่าผู้เรียนในยุโรปมีทั้งพื้นฐานที่ดีและความมุ่งมั่นสูง

 

“ถ้าไม่สั่งหยุดก็ไม่หยุดครับ ขยันมากครับ ตามระบบ ตามศาสตร์ ครูไม่ให้หยุดก็ไม่หยุด จนกว่าเราจะบอกให้หยุด”

 

 

ครูชาลีอธิบายว่า วิธีสอนไม่ได้จำกัดอยู่ที่การสาธิตท่า แต่ต้องปรับตามพื้นฐานของผู้เรียน และเชื่อมโยงการป้องกันกับการตอบโต้ให้เป็นลำดับ

 

“ผมร้อยเรียงเข้ามาเป็นการป้องกันทีละอย่างต่อเนื่อง เหมือนเราสร้างเรื่องราวให้เขา ว่าป้องกันแบบนี้แล้วจะเจออะไรต่อ และต้องแก้ไขอย่างไร”

 

สำหรับครูชาลี การเดินทางมาสอนในต่างประเทศยังสะท้อนบทบาททางเศรษฐกิจของมวยไทยด้วย ทั้งในรูปของชาวต่างชาติที่เดินทางไปฝึกในประเทศไทย และรายได้ของครูมวยที่เดินทางไปทำงานในต่างประเทศ

 

“ถ้าเขาไปฝึกในประเทศเรา เงินก็เข้าประเทศเรา หรือแม้ว่าเอาพวกเราออกมา เงินก็เข้าตัวครูมวย แล้วครูมวยก็ส่งกลับไปประเทศเรา”

 

เขายังเสนอว่า อาชีพครูมวยไทยควรเป็นอาชีพที่ประเทศไทยรักษาความเชี่ยวชาญไว้กับคนไทย เพื่อคงองค์ความรู้และมาตรฐานจากต้นทาง

 

“ในส่วนตัวผม ผมคิดว่าน่าจะเป็นอาชีพที่คงไว้สำหรับคนไทย”

 

Victor: จากการออกกำลังกายสู่การฝึกวินัย

 

 

Victor วัย 23 ปี เป็นหนึ่งในผู้ฝึกที่ Phoenix Muay Thai เขาเริ่มเรียนมวยไทยตั้งแต่อายุ 18 ปี และฝึกมาแล้วประมาณ 5 ปี

 

สำหรับเขา มวยไทยไม่ได้มีความหมายเฉพาะในฐานะกีฬา

 

“มวยไทยเป็นกีฬาที่เปลี่ยนชีวิตผมจริงๆ”

 

Victor บอกว่า การฝึกมวยไทยช่วยให้เขามีวินัยมากขึ้น และส่งผลต่อวิธีปฏิบัติต่อครอบครัวและเพื่อน

 

“มันไม่ใช่แค่กีฬา แต่มันคือเรื่องของจิตใจ วัฒนธรรม และวินัย”

 

เขายังคงตั้งใจพัฒนาตัวเองต่อ และหวังว่าจะได้เดินทางไปประเทศไทยในอนาคต เพื่อฝึกมวยไทยจากต้นทางและเรียนรู้ให้ลึกขึ้น

 

อย่างไรก็ตาม เป้าหมายในขณะนี้ไม่ได้อยู่ที่การเร่งเข้าสู่อาชีพนักมวย

 

“เป้าหมายของผมคือการมีความสุขกับมวยไทย และพัฒนาตัวเองให้ดีขึ้น ผมพยายามอยู่กับปัจจุบัน”

 

กรณีของ Victor สะท้อนแนวโน้มที่พบในค่ายแห่งนี้ว่า ผู้ฝึกจำนวนมากเข้ามาหามวยไทยในฐานะเครื่องมือพัฒนาร่างกายและจิตใจ มากกว่าจะมุ่งไปสู่การแข่งขันโดยตรง

 

 

จากค่ายมวยสู่พื้นที่วัฒนธรรม

 

ในวันเดียวกัน การกีฬาแห่งประเทศไทยร่วมกับผู้แทนกระทรวงการต่างประเทศได้มอบโล่เกียรติคุณเพื่อรับรองค่ายฝึกมวยแห่งนี้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามเชื่อมโยงค่ายมวยในต่างประเทศเข้ากับมาตรฐานจากประเทศไทย

 

ในช่วงสุดสัปดาห์นี้ งาน Thai Festival ที่กรุงปารีสจะเปิดกิจกรรมให้ผู้ร่วมงานได้ทดลองฝึกมวยไทย ควบคู่กับอาหาร ดนตรี และกิจกรรมทางวัฒนธรรมอื่นๆ

 

ความนิยมของมวยไทยในฝรั่งเศสจึงไม่ได้อยู่เพียงในเวทีแข่งขัน แต่ขยายไปสู่พื้นที่ออกกำลังกาย การเรียนรู้วัฒนธรรม และอุตสาหกรรมกีฬา

 

 

ขณะเดียวกัน การเติบโตดังกล่าวยังตั้งคำถามสำคัญว่า เมื่อมวยไทยถูกนำไปปรับใช้ในบริบทที่หลากหลาย ตั้งแต่ MMA ไปจนถึงฟิตเนส ประเทศไทยจะรักษาองค์ความรู้ อัตลักษณ์ และมาตรฐานของมวยไทยไว้ได้อย่างไร พร้อมกับเปิดให้กีฬาชนิดนี้เติบโตในระดับสากล

 

สิ่งที่เห็นในค่ายเล็กๆ กลางกรุงปารีสจึงเป็นมากกว่าภาพของกีฬาต่อสู้ที่กำลังได้รับความนิยม

 

แต่เป็นภาพของมวยไทยที่กำลังถูกเรียนรู้ ตีความ และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันของผู้คนในอีกสังคมหนึ่ง