วันที่( 13 พฤศจิกายน) กัณวีร์ สืบแสง อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ออกมาตั้งคำถามถึงท่าทีของรัฐบาลไทยต่อผลการเยือนเมียนมาอย่างเป็นทางการของ สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายนที่ผ่านมา โดยชี้ว่าแม้การรักษาความสัมพันธ์และเปิดช่องทางหารือจะเป็นเรื่องที่ทำได้ แต่การพบปะดังกล่าวยังไม่ก่อให้เกิดความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในมิติของกระบวนการสันติภาพในเมียนมาและความปลอดภัยของประชาชนไทย
กัณวีร์ระบุว่า ถ้อยแถลงหลังการเยือนที่ครอบคลุมประเด็นความมั่นคงชายแดน การปราบปรามยาเสพติด อาชญากรรมออนไลน์ มลพิษในแม่น้ำ และการสนับสนุนกระบวนการสันติภาพนั้น ยังคงเป็นเพียงหลักการกว้างๆ ขาดเป้าหมายที่ตรวจสอบได้และไม่มีกรอบเวลาที่ชัดเจน อีกทั้งไม่ได้ยืนยันอย่างชัดเจนถึงการใช้ ‘ฉันทมติ 5 ข้อของอาเซียน’ เป็นกรอบหลักในการปฏิบัติ การพูดคุยที่ปราศจากเงื่อนไขและแรงกดดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลง อาจกลายเป็นการมอบความชอบธรรมทางการเมืองให้ผู้มีอำนาจ ในขณะที่ประชาชนเมียนมายังคงต้องเผชิญกับความรุนแรงเช่นเดิม
ในด้านการสร้างกระบวนการสันติภาพที่แท้จริง กัณวีร์เน้นย้ำว่า รัฐบาลไทยต้องไม่หยุดอยู่แค่การตั้งคำถามว่าจะพูดคุยกับใคร แต่ต้องออกแบบกระบวนการเจรจาที่เปิดพื้นที่ให้กลุ่มต่อต้านและกลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมอย่างเท่าเทียม พร้อมมีหลักประกันด้านความปลอดภัยและอาศัยความจริงใจ ไม่ใช้คำว่ากระบวนการสันติภาพเป็นเพียงฉากหน้าเพื่อดึงการเมืองกลับไปสู่จุดเดิม
นอกจากนี้ ประเด็นปัญหามลพิษข้ามแดนและการทำเหมืองที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพน้ำ รวมถึงความร่วมมือในการปราบปรามเครือข่ายแก๊งคอลเซ็นเตอร์และการค้ามนุษย์ ยังเป็นปัญหาที่ต้องแก้ไขที่ต้นตอ กัณวีร์ชี้ว่า การตั้งคณะทำงานเป็นสิ่งที่ควรทำ แต่จะไม่สามารถตอบโจทย์ได้หากไม่มีการเปิดเผยข้อมูล ไม่ระบุผู้ก่อมลพิษ และไม่ตรวจสอบความเชื่อมโยงระหว่างเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติกับกลุ่มผู้มีอิทธิพลในพื้นที่ หากกระบวนการยุติธรรมในเมียนมาไม่สามารถดำเนินคดีได้อย่างเป็นอิสระ ความร่วมมือเหล่านี้ก็เสี่ยงที่จะเป็นเพียงถ้อยคำในกระดาษ
กัณวีร์ยังเรียกร้องให้รัฐบาลไทยมองความจริงทางภูมิศาสตร์และการเมืองตามแนวชายแดนความยาวกว่า 2,416 กิโลเมตรอย่างตรงไปตรงมา โดยระบุว่าการควบคุมพื้นที่ไม่ได้อยู่ในมือรัฐบาลทหารเพียงฝ่ายเดียว ข้อมูลชี้ว่ากองกำลัง KNU/KNLA ควบคุมพื้นที่แนวชายแดนราว 37% และยังมีกลุ่มอื่นๆ เช่น KNPP, SSA และ PDFs การกำหนดนโยบายความมั่นคงและการค้าชายแดนจึงต้องคำนึงถึงผู้มีอำนาจจริงในพื้นที่ ไม่ใช่ยึดเพียงภาพจากเอกสารราชการ
การทูตที่สะท้อนผ่านถ้อยแถลงครั้งนี้ถูกมองว่าเป็นการทูตแบบประคองสถานการณ์มากกว่าการทูตเชิงรุกที่กล้าเผชิญหน้ากับต้นตอของปัญหา กัณวีร์มองว่า ไทยต้องใช้การทูตผลักดันให้ผู้มีอำนาจรับผิดชอบต่อประชาชน หากปล่อยให้วิกฤตยืดเยื้อต่อไปโดยไม่มีกรอบเจรจาที่ครอบคลุมและไม่มีการตรวจสอบผู้ก่อปัญหาอย่างจริงจัง ผลกระทบทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นปัญหาผู้ลี้ภัย ความไม่ปลอดภัยตามแนวชายแดน หรือมลพิษข้ามแดน จะยังคงตกอยู่กับประชาชนของทั้งสองประเทศต่อไป
