ความรู้สึกเสียใจลึกๆ เป็นสิ่งที่ เจฟฟรีย์ ฮินตัน (Geoffrey Hinton) นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ (Computer Scientist) เจ้าของฉายา ‘Godfather of AI’ (เจ้าพ่อแห่งปัญญาประดิษฐ์) ยอมรับอย่างตรงไปตรงมา เมื่อกล่าวถึงเทคโนโลยีที่เขาอุทิศทั้งชีวิตสร้างขึ้นมากับมือ
ในบทสัมภาษณ์ล่าสุดกับ BBC Newsnight ที่เผยแพร่เมื่อวันอังคาร (20 ม.ค.) ที่ผ่านมา ฮินตันเปิดใจว่า เขารู้สึกโศกเศร้าอย่างยิ่งที่นวัตกรรมที่เขาทุ่มเทพัฒนานั้น บัดนี้กลับกลายเป็นสิ่งที่มีความอันตรายสูง และที่น่ากังวลยิ่งกว่าคือ สังคมโลกยังไม่ตระหนักถึงความเสี่ยงเหล่านี้อย่างจริงจังเพียงพอ
ฮินตัน ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกโครงข่ายประสาทเทียมที่เป็นรากฐานสำคัญของ AI ในปัจจุบัน ได้กลายมาเป็นหนึ่งในเสียงวิพากษ์วิจารณ์ที่ทรงพลังที่สุด เขาเตือนว่ามนุษยชาติกำลังก้าวเข้าสู่ช่วงเวลาหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ ที่นักวิจัยกำลังเข้าใกล้การสร้างเครื่องจักรที่ ‘ฉลาดกว่ามนุษย์’
“เราไม่เคยตกอยู่ในสถานการณ์เช่นนี้มาก่อน สถานการณ์ที่เราสามารถสร้างสิ่งที่ฉลาดล้ำยิ่งกว่าตัวเราเองได้” ฮินตันกล่าว พร้อมชี้ให้เห็นว่า ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากเชื่อว่า AI จะก้าวข้ามขีดความสามารถทางสติปัญญาของมนุษย์ภายใน 20 ปีข้างหน้า และในความเป็นจริง หลายด้านก็ได้ถูกแซงหน้าไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ความท้าทายใหญ่หลวงจะเกิดขึ้นเมื่อจุดนั้นมาถึง เพราะการควบคุมระบบอัจฉริยะเหล่านี้อาจทำได้ยากกว่าที่ประเมินไว้มาก ฮินตันเตือนว่า “แนวคิดที่ว่าเราจะสามารถแค่กดปิดสวิตช์ระบบได้ทันทีนั้น อาจใช้ไม่ได้ผลในทางปฏิบัติ” เพราะปัญญาประดิษฐ์ที่มีความซับซ้อนสูงอาจเรียนรู้วิธี ‘โน้มน้าว’ มนุษย์ไม่ให้ปิดการทำงานของระบบ
ความกังวลนี้สอดคล้องกับบทสัมภาษณ์เพิ่มเติมในรายการ State of the Union ของ CNN ที่ฮินตันขยายความถึงความสามารถในการใช้เหตุผลและการหลอกลวงของ AI ว่าพัฒนาไปไกลกว่าที่คาดการณ์ไว้ โดยเขาระบุว่า “หากระบบประเมินว่ามนุษย์พยายามจะกำจัดทิ้ง ปัญญาประดิษฐ์ก็อาจวางแผนหลอกลวงเพื่อป้องกันไม่ให้ถูกปิดการทำงาน”
ฮินตันชี้ว่า ความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่สุดที่มนุษยชาติจะทำได้ในขณะนี้ คือการละเลยการลงทุนวิจัยเพื่อหาหนทางอยู่ร่วมกับระบบอัจฉริยะเหล่านี้
“หากเราสร้างสิ่งเหล่านี้ขึ้นมาโดยที่พวกเขามีความฉลาดล้ำ แต่กลับไม่มีความใส่ใจในมนุษย์ ก็มีความเป็นไปได้ที่ระบบเหล่านี้อาจจะ ‘ทำลายล้าง’ พวกเรา” ฮินตันกล่าวเตือนถึงความเสี่ยงในกรณีเลวร้ายที่สุด หากเป้าหมายของ AI ไม่สอดคล้องกับความอยู่รอดของมนุษย์
อย่างไรก็ตาม ฮินตันมองว่าหายนะไม่ใช่เรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ อนาคตยังขึ้นอยู่กับว่าเราจะออกแบบและกำกับดูแลระบบเหล่านี้อย่างไร แต่อุปสรรคสำคัญคือบรรยากาศความร่วมมือระดับโลกที่ลดลง และการเมืองแบบอำนาจนิยมที่กำลังเฟื่องฟู ซึ่งเขาเปรียบเทียบว่า ความจำเป็นในการกำกับดูแล AI นั้นมีความสำคัญเร่งด่วนไม่แพ้ข้อตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยอาวุธเคมีและนิวเคลียร์
แม้จะมีความกังวลมหาศาล แต่ฮินตันยืนยันว่าเขาจะไม่ย้อนกลับไปแก้ไขอดีต “เทคโนโลยีนี้คงจะถูกพัฒนาขึ้นมาอยู่ดีต่อให้ไม่มีผม ผมเชื่อว่าการตัดสินใจของผมในตอนนั้น ตั้งอยู่บนพื้นฐานความรู้ที่ดีที่สุดที่มี” เขายังคงมีความหวังในศักยภาพของ AI ที่จะช่วยปฏิรูปการศึกษาและการแพทย์ โดยเฉพาะระบบติวเตอร์อัจฉริยะและความก้าวหน้าในการวินิจฉัยโรค
นอกจากความเสี่ยงเชิงโครงสร้างแล้ว ผลกระทบทางเศรษฐกิจก็เป็นสิ่งที่น่ากังวลไม่แพ้กัน เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2568 Business Insider รายงานว่า ฮินตันได้คาดการณ์ว่า AI จะมีความสามารถในการเข้ามาแทนที่ตำแหน่งงานจำนวนมากในปี 2026
“เราจะเห็นพัฒนาการที่ก้าวกระโดด ปัจจุบันเทคโนโลยีนี้มีความสามารถสูงมาก สามารถทดแทนงานในศูนย์บริการข้อมูลลูกค้าได้แล้ว และกำลังขยายไปสู่งานด้านอื่นๆ อีกมาก”
ฮินตันเตือนว่าความก้าวหน้านี้กำลังทำให้ ‘งานออฟฟิศ’ ตกอยู่ในความเสี่ยง จากเดิมที่ AI ช่วยเขียนโค้ดได้เพียงระดับนาที ปัจจุบันสามารถจัดการโปรเจกต์ระดับชั่วโมงได้ และในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ระบบจะสามารถทำโครงการวิศวกรรมซอฟต์แวร์ที่ซับซ้อนซึ่งต้องใช้เวลาเป็นเดือนได้สำเร็จ ซึ่งถึงเวลานั้น ความต้องการแรงงานมนุษย์ในภาคส่วนนี้จะลดน้อยลงอย่างมาก
เขาเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้กับการปฏิวัติอุตสาหกรรมที่ทำให้แรงกายของมนุษย์ลดความสำคัญลง แต่ครั้งนี้ ปัญญาประดิษฐ์กำลังจะเข้ามาลดบทบาทของ ‘สติปัญญาของมนุษย์’ ในตลาดแรงงาน
“เราอยู่ในจุดที่สำคัญมากของหน้าประวัติศาสตร์ ที่เรากำลังจะสร้างสิ่งที่ฉลาดกว่ามนุษย์ในอีกไม่ช้า แต่เรากลับยังไม่ได้เริ่มทำวิจัยอย่างจริงจังเลยว่า เราจะอยู่ร่วมกับสิ่งเหล่านี้อย่างสันติได้อย่างไร มันจำเป็นอย่างยิ่งที่เราต้องเริ่มทำวิจัยเรื่องนี้ทันที” ฮินตันกล่าวทิ้งท้าย
ภาพ: J Studios / Getty Images
อ้างอิง:
- https://www.businessinsider.com/godfather-ai-geoffrey-hinton-on-ai-sad-dangerous-2026-1
- https://www.businessinsider.com/godfather-of-ai-geoffrey-hinton-2026-job-losses-2025-12
- https://timesofindia.indiatimes.com/technology/tech-news/godfather-of-ai-geoffrey-hinton-warns-that-the-biggest-ai-mistake-that-humans-could-make-now-is-failing-to-/articleshow/127153942.cms
