วันนี้ (21 ตุลาคม) กรุงเทพมหานคร นำโดย ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และ ทวิดา กมลเวชช รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ได้ออกมาแถลงความคืบหน้าเกี่ยวกับสถานการณ์อุทกภัยและการจ่ายเงินเยียวยาให้กับประชาชน โดยระบุว่าปัจจุบันเหลือพื้นที่ประสบภัยเพียงสองเขตคือลาดกระบังและหนองจอก พร้อมทั้งชี้แจงว่าการประกาศสิ้นสุดภัยพิบัติไม่ได้มีผลกระทบต่อสิทธิ์ในการรับเงินช่วยเหลือหรือการยื่นเอกสารแต่อย่างใด
สำหรับการดำเนินงานผ่าน แอปพลิเคชันทางรัฐ ทางการได้อนุมัติคำร้องไปแล้วจำนวนมาก แม้กระบวนการในภาพรวมจะดูมีความล่าช้าอยู่บ้างเนื่องจากปริมาณคำร้องที่มีจำนวนมหาศาลและความซับซ้อนของข้อมูลในพื้นที่เมืองใหญ่
นอกจากนี้ ทางหน่วยงานยังได้จัดเตรียมทีมเจ้าหน้าที่และนายช่างผู้เชี่ยวชาญเพื่อ ลงพื้นที่สำรวจความเสียหายจริง พร้อมทั้งเปิดช่องทางออนไลน์เพิ่มเติมผ่านระบบของกรุงเทพมหานคร เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับประชาชนในการขอรับความช่วยเหลือในด้านต่างๆ เช่น ค่าซ่อมแซมที่อยู่อาศัยและค่าชดเชยอาชีพอย่างรวดเร็วและโปร่งใสที่สุด
THE STANDARD ได้สรุปข้อสงสัยเกี่ยวกับการเยียวยาน้ำท่วมของกรุงเทพมหานคร (กทม.) ในรูปแบบ ถาม-ตอบ 10 ข้อ ดังนี้
1. สถานการณ์น้ำท่วมล่าสุดใน กทม. เป็นอย่างไร และเขตไหนยังคงมีพื้นที่ประสบภัยอยู่?
ตอบ: กทม. ประกาศสิ้นสุดสาธารณภัยเพิ่มเติมแล้ว โดยปัจจุบันคงเหลือพื้นที่ประสบสาธารณภัยเพียง 2 เขต ได้แก่ เขตลาดกระบัง (บริเวณริมคลองลำปลาทิว คลองลำตาสอน และทางสัญจรบางชุมชนยังมีน้ำขังประมาณ 10–15 ซม.) และ เขตหนองจอก (เป็นพื้นที่ลุ่มต่ำระบายน้ำได้ช้า)
2. การประกาศสิ้นสุดสาธารณภัย หมายความว่าหมดเขตยื่นขอเงินเยียวยาแล้วใช่หรือไม่?
ตอบ: ไม่เกี่ยวข้องกัน การประกาศสิ้นสุดสาธารณภัยเป็นการแจ้งว่าสถานการณ์ภัยสิ้นสุดลง แต่การเบิกจ่ายเงิน ยื่นเอกสาร หรือแก้ไขเอกสารเยียวยายังทำได้ตามปกติ โดย กทม. ได้ขยายเวลาการยื่นและแก้ไขเอกสารเพิ่มเติมไปจนถึงวันที่ 30 พฤศจิกายน
3. การยื่นขอเงินเยียวยาผ่านแอปทางรัฐ กับระบบ Claim Bangkok (CL Bangkok) ต่างกันอย่างไร?
ตอบ:
- แอปทางรัฐ: เป็นการจ่ายเงินช่วยเหลือเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนเบื้องต้น (5,000 บาท หรือ 9,000 บาท ตามเงื่อนไขระยะเวลาน้ำเข้าหรือน้ำล้อม)
- Claim Bangkok: เป็นการยื่นขอความช่วยเหลือตามมูลค่าความเสียหายจริง เช่น ค่าวัสดุซ่อมแซมบ้าน, อุปกรณ์/ทุนประกอบอาชีพ (เช่น จักรเย็บผ้า, มอเตอร์ไซค์ไรเดอร์), ค่าเช่าบ้านพักชั่วคราว (เดือนละ 3,000 บาท ไม่เกิน 2 เดือน) รวมถึงค่ารักษาพยาบาลและค่าปลอบขวัญการบาดเจ็บ
4. ประชาชนสามารถยื่นขอเงินเยียวยาทั้งจากแอปทางรัฐและ Claim Bangkok พร้อมกันได้หรือไม่?
ตอบ: ยื่นได้ทั้ง 2 ช่องทาง ในกรณีที่บ้านเรือนหรือทรัพย์สินได้รับความเสียหาย ประชาชนมีสิทธิ์ได้รับเงินช่วยเหลือทั้ง 2 ก้อน ทั้งจากแอปทางรัฐและระบบ Claim Bangkok
5. ทำไมการอนุมัติเงินเยียวยาผ่านแอปทางรัฐในพื้นที่ กทม. ถึงดูล่าช้ากว่าจังหวัดอื่น?
ตอบ: เนื่องจาก กทม. มีคำร้องในแอปทางรัฐสูงถึงประมาณ 1 ล้านเคส ประกอบกับลักษณะที่อยู่อาศัยในเมืองใหญ่มีความซับซ้อน เช่น บ้านเช่า คอนโด หรือบ้าน 1 หลังที่มีหลายครอบครัว/ผู้เช่าอาศัยอยู่ ทำให้ต้องมีขั้นตอนคัดกรองและยืนยันสิทธิ์เพื่อป้องกันการยื่นซ้ำซ้อน
6. สถานะคำร้อง เลนเขียว – เหลือง – แดง บนแอปทางรัฐ คืออะไร?
ตอบ:
- เลนเขียว: ข้อมูลผู้ร้องตรงตามเกณฑ์และฐานข้อมูลเดิมของ กทม. เอกสารครบถ้วน อนุมัติจ่ายเงินได้ทันที
- เลนเหลือง: กลุ่มใหญ่ที่สุด ต้องตรวจสอบหลักฐานเพิ่มเติม เช่น สิทธิ์การอยู่อาศัย ความเสียหายไม่ชัดเจน หรือไม่มีบ้านเลขที่
- เลนแดง: ไม่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย เช่น บ้านพักราชการ (มีประมาณ 10% ของคำร้อง) ซึ่งผู้ยื่นสามารถยื่นอุทธรณ์ได้
7. ทีมช่างของ กทม. จะลงพื้นที่ตรวจประเมินความเสียหายสำหรับ Claim Bangkok อย่างไร?
ตอบ: กทม. ได้จัดตั้งทีมตรวจประเมินความเสียหายจำนวนรวมกว่า 500 คน โดยแต่ละทีมประกอบด้วยเจ้าหน้าที่อย่างน้อย 2 คน ต้องมีนายช่าง 1 คนร่วมกับเจ้าหน้าที่ปกครอง เพื่อลงพื้นที่ตรวจวัดตารางเมตรและคำนวณมูลค่าความเสียหายของวัสดุตามแบบฟอร์มมาตรฐาน
8. การนัดหมายลงตรวจบ้านทำอย่างไร และจะป้องกันมิจฉาชีพได้อย่างไร?
ตอบ: กทม. จะส่ง SMS นัดหมายล่วงหน้า หรือประสานงานผ่านประธานชุมชน โดยย้ำเตือนว่า SMS จาก กทม. จะไม่มีการแนบลิงก์ใดๆ ให้กดเด็ดขาด และเจ้าหน้าที่ที่ลงพื้นที่ตรวจประเมินจะต้องแต่งกายมีบัตรประจำตัวข้าราชการ/พนักงาน กทม. ชัดเจน
9. หากมีการกรอกข้อมูลเท็จเพื่อขอรับเงินเยียวยา จะมีความผิดอย่างไร?
ตอบ: การแจ้งข้อมูลเท็จถือเป็นความผิดตามกฎหมายอาญา โดย กทม. มีระบบตรวจสอบย้อนกลับและส่งเจ้าหน้าที่เทศกิจลงพื้นที่สุ่มตรวจจริง หากพบว่าข้อมูลไม่ถูกต้องจะต้องคืนเงินและถูกดำเนินคดี
10. งบประมาณที่ กทม. นำมาใช้ช่วยเหลือผู้ประสบภัยนำมาจากไหนและใช้ในด้านใดบ้าง?
ตอบ: กทม. นำงบประมาณมาจากงบกลางและเงินเหลือจ่าย นำไปใช้จัดซื้ออาหาร ดูแลผู้ประสบภัย จัดทำถุงยังชีพ ค่าวสัดุป้องกันน้ำท่วม และเงินสมทบช่วยเหลือ ปภ.
สาเหตุสำคัญที่ทำให้การเบิกจ่ายเงินเยียวยาน้ำท่วมของ กทม. ดูล่าช้ากว่าจังหวัดอื่นๆ มีปัจจัยหลักอยู่ 5 ประการ
- ปริมาณคำร้องมหาศาล: กทม. มีจำนวนคำร้องผ่านแอปทางรัฐสูงถึงประมาณ 1 ล้านคำร้อง ซึ่งแตกต่างจากจังหวัดปริมณฑลอย่างปทุมธานีหรือสมุทรปราการที่มีคำร้องรวมประมาณ 3 แสนกว่าคำร้อง
- ความซับซ้อนของที่อยู่อาศัยในเมืองใหญ่: กรุงเทพฯ มีรูปแบบที่อยู่อาศัยที่ซับซ้อนมาก เช่น บ้านเช่า คอนโด แฟลต หรือบ้าน 1 หลังที่มีหลายครอบครัว/ผู้เช่าอยู่อาศัยร่วมกัน ทำให้ไม่สามารถอนุมัติแบบ 1 คนต่อ 1 บ้านเลขที่ได้ทันที ต้องมีขั้นตอนยืนยันสิทธิ์จริงของผู้เดือดร้อนเพื่อป้องกันการสวมสิทธิ์หรือยื่นซ้ำซ้อน
- คำร้องส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มที่ต้องตรวจเอกสารเพิ่ม (เลนสีเหลือง): คำร้องใน กทม. กว่า60% ตกอยู่ในเลนสีเหลือง ซึ่งต้องตรวจสอบหลักฐานเพิ่มเติม เช่น สิทธิ์การอยู่อาศัย หนังสือสัญญาเช่า หรือรูปถ่ายความเสียหาย ประกอบกับแอปทางรัฐในช่วงแรกไม่มีช่องทางให้แนบรูปถ่ายความเสียหาย ทำให้ กทม. ต้องเรียกเอกสารเพิ่มเติม
- ข้อพิพาทและการอุทธรณ์สิทธิ์ค่อนข้างมาก: มีกรณีโต้แย้งสิทธิ์กันระหว่างเจ้าของบ้านกับผู้เช่าว่าใครควรเป็นผู้ได้รับเงิน ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบเอกสารอย่างรอบคอบและถูกต้องตามกฎหมาย เพื่อป้องกันปัญหาการเรียกเงินคืนหรือความผิดทางวินัย
- การกระจายกำลังเจ้าหน้าที่ไปจัดการภารกิจอื่นช่วงแรก: ในช่วงแรก เจ้าหน้าที่ กทม. ทุกเขตต้องระดมกำลังไปจัดการภารกิจเร่งด่วนอื่นด้วย เช่น การเร่งจัดเก็บขยะน้ำท่วมในพื้นที่ซึ่งมีปริมาณมากถึง 25,000 ตัน ก่อนจะเริ่มถอนกำลังมาร่วมทีมเร่งอนุมัติคำร้องและลงพื้นที่ตรวจประเมินความเสียหาย (Claim Bangkok) ในเวลาต่อมา
ทั้งนี้ กทม. ชี้แจงว่าได้เร่งสปีดอนุมัติคำร้องไปได้แล้วกว่า 400,000 เคสพร้อมทั้งขยายเวลายื่นและแก้ไขเอกสารไปจนถึงวันที่ 30 พฤศจิกายน เพื่อให้ประชาชนทอยอยดำเนินการโดยไม่ต้องแออัดมาที่เขต
