กลายเป็นประเด็นร้อนแรงในเวทีการเมืองยุโรป เมื่อประธานาธิบดี อเล็กซานดาร์ วูชิช (Aleksandar Vucic) ผู้นำทรงอิทธิพลของเซอร์เบียที่อยู่ในอำนาจนาน 12 ปี (ในตำแหน่งประธานาธิบดีหรือนายกรัฐมนตรี) ออกประกาศว่า “จะลาออกจากตำแหน่งภายในไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า” พร้อมดันให้ประเทศเข้าสู่การเลือกตั้งก่อนกำหนด ท่ามกลางกระแสประท้วงทั่วประเทศเพื่อกดดันให้เขาก้าวลงจากอำนาจจากปัญหาการบริหารประเทศและคอร์รัปชัน
ประเด็นสำคัญ
เกิดอะไรขึ้นในเซอร์เบีย? และนี่จะเป็นจุดสิ้นสุดอำนาจของวูซิชจริงหรือไม่? บทความนี้จะสรุปให้เข้าใจในที่เดียว
โศกนาฏกรรมหลังคาสถานีรถไฟถล่มและกระแสประท้วงคอร์รัปชันที่นำโดยนักศึกษา
- อาจกล่าวได้ว่า จุดเปลี่ยนสำคัญบนถนนการเมืองของวูซิชเกิดขึ้นในเดือนพฤศจิกายน 2024 เมื่อเกิดเหตุการณ์หลังคากันสาดของสถานีรถไฟในเมืองโนวีซาดถล่ม ทำให้มีผู้เสียชีวิตถึง 16 ราย สร้างความโกรธแค้นแก่กลุ่มนักศึกษา ฝ่ายค้าน และองค์กรสิทธิมนุษยชน โดยต่างมองว่าเหตุการณ์นี้ไม่ใช่แค่อุบัติเหตุ แต่เป็นยอดภูเขาน้ำแข็งที่สะท้อนถึง “การทุจริตคอร์รัปชันและการบริหารที่ล้มเหลว” ในโครงการก่อสร้างของรัฐ
- เหตุการณ์ดังกล่าวสร้างแรงกดดันและนำไปสู่การประท้วงต่อต้านรัฐบาลเซอร์เบอร์และพรรค SNS ของวูซิชที่ยืดเยื้อมานานกว่า 18 เดือน โดยมีกลุ่มเคลื่อนไหวของนักศึกษาเป็นแกนนำหลัก ซึ่งถือเป็นการประท้วงระลอกใหญ่ที่สุดของประเทศนับตั้งแต่ปี 2000 จนวูชิชต้องตัดสินใจยอมประกาศถอยในที่สุด ก่อนที่วาระการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีจะสิ้นสุดลงในปี 2027
ถอยเพื่อรุก? ‘ลาออก’ แต่ไม่ได้แปลว่าจะ ‘วางมือทางการเมือง’
อย่างไรก็ตามนักวิเคราะห์และฝ่ายค้านมองตรงกันว่า การลาออกครั้งนี้ไม่ใช่จุดจบทางการเมืองของวูชิช แต่อาจเป็นเพียงกลยุทธ์ทางการเมืองของเขา
- ในอดีตวูซิชมีการสลับเก้าอี้ระหว่างประธานาธิบดีและนายกรัฐมนตรี โดยหลายฝ่ายมองว่าตำแหน่งประธานาธิบดีมีไว้เพื่อพิธีการหรือเชิงสัญลักษณ์เท่านั้น เพราะที่ผ่านมาวูชิชมีอิทธิพลในการควบคุมรัฐบาลและบริหารประเทศมาตลอด ไม่ว่าจะอยู่ในตำแหน่งใด ดังนั้นการลาออกครั้งนี้จึงอาจเป็นการปูทางให้เขาลงสมัครและกลับมาเป็นนายกรัฐมนตรีที่มีอำนาจบริหารเต็มตัวอีกครั้ง หากพรรคของเขาชนะการเลือกตั้งสมาชิกรัฐสภา
- นอกจากนี้นักวิเคราะห์ยังมองถึงการวางหมากเพื่อสืบทอดอำนาจ โดยเป็นที่คาดหมายว่า วูซิชจะดันพันธมิตรที่ไว้ใจได้ขึ้นสู่เก้าอี้ประธานาธิบดีแทน เพื่อปูทางให้เขายังคงกุมกลไกอำนาจสูงสุดของประเทศไว้ได้เช่นเดิม
- ขณะที่ฝั่งขบวนการนักศึกษาและฝ่ายค้าน มองว่า วูชิชพยายามชิงลาออกเพื่อ “ดักหน้าความพ่ายแพ้ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้” เนื่องจากกระแสประท้วงของนักศึกษาในปัจจุบันกำลังสร้างโมเมนตัม โดยได้แนวร่วมสนับสนุนจากประชาชนมากขึ้น สวนทางกับคะแนนนิยมในตัวผู้นำเองที่เริ่มถดถอยลง
- ขณะที่ฝั่งประธานาธิบดีวูชิชตอบโต้ว่า กลุ่มผู้ประท้วงและนักศึกษากำลังพยายามบ่อนทำลายชาติ และกล่าวหาว่ามีการคบคิดกับกองกำลังต่างชาติเพื่อโค่นล้มรัฐบาล ขณะเดียวกันวูซิชยังพยายามดิ้นรนเฮือกสุดท้ายเพื่อดึงฐานเสียงกลับมา โดยในการหาเสียงเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา เขาให้คำมั่นว่าจะขจัดการทุจริตคอร์รัปชันให้หมดสิ้น พร้อมสัญญาว่าจะเพิ่มเงินบำนาญและอัดฉีดเงินช่วยเหลือสำหรับผู้ยากไร้ ตลอดจนพัฒนาระบบบริการสาธารณสุขของรัฐ
ชะตากรรมของเซอร์เบีย บนทางแพร่งระหว่าง EU กับ รัสเซีย-จีน
วิกฤตการเมืองภายในครั้งนี้ เกิดขึ้นท่ามกลางความท้าทายในเชิงภูมิรัฐศาสตร์ของเซอร์เบียด้วย
- เซอร์เบียกำลังอยู่ในกระบวนการขอเข้าเป็นสมาชิกสหภาพยุโรป (EU) ซึ่งมีเงื่อนไขเหล็กว่าประเทศต้องปรับปรุงหลักนิติธรรม มีการเลือกตั้งที่โปร่งใส และไร้การทุจริต นอกจากนี้ยังต้องปรับนโยบายต่างประเทศให้สอดคล้องกับแนวทางของ EU ด้วย
- แต่ในขณะเดียวกัน รัฐบาลของวูชิชก็ยังคงมีนโยบายรักษาความสัมพันธ์อันเหนียวแน่นกับรัสเซียและจีนมาโดยตลอด ซึ่งที่ผ่านมาเป็นโจทย์ที่ท้าทายสำหรับวูซิช ขณะเดียวกันก็ทำให้เซอร์เบียกลายเป็นเวทีที่ผูกโยงกับภูมิรัฐศาสตร์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นใครมาเป็นรัฐบาลใหม่ก็อาจส่งผลต่อทิศทางการดำเนินนโยบายต่อมหาอำนาจด้วย
การประกาศลาออกของอเล็กซานดาร์ วูชิช อาจไม่ใช่การยอมแพ้ต่อกระแสขับไล่ของนักศึกษาโดยสิ้นเชิง แต่เป็นเกมการเมืองกระดานใหม่ที่เขาตั้งใจจะรีเซ็ตอำนาจผ่านการเลือกตั้งก่อนกำหนด เพื่อรักษาอิทธิพลของตนเองและพรรค SNS ให้อยู่รอดต่อไปท่ามกลางวิกฤตศรัทธาของประชาชน จึงต้องจับตาผลการเลือกตั้งต่อไป ซึ่งจนถึงเวลานี้วูซิชยังไม่ประกาศว่าจะยุบสภาเมื่อใด
ภาพ: REUTERS / Irakli Gedenidze / File Photo
อ้างอิง:
