ตุรกี ผู้ผลิตน้ำผึ้งรายใหญ่อันดับ 3 ของโลก เจอปัญหาน้ำผึ้งปลอมระบาดรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางภาวะเงินเฟ้อที่ยืดเยื้อและจำนวนผู้เลี้ยงผึ้งที่ลดลง ส่งผลให้รัฐบาลต้องยกระดับมาตรการกำกับดูแลและตรวจสอบคุณภาพน้ำผึ้งในตลาดเข้มงวดมากขึ้น เพื่อปกป้องทั้งผู้บริโภคและผู้ผลิตที่ถูกต้องตามกฎหมาย
ขณะที่องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) รายงานว่า ในปี 2024 ตุรกีผลิตน้ำผึ้งธรรมชาติได้ราว 95,000 ตัน ซึ่งเป็นรองเพียงจีนและอินเดีย สะท้อนศักยภาพของประเทศที่ได้เปรียบด้านภูมิประเทศและภูมิอากาศ ที่มีครบทั้ง 4 ฤดู และความหลากหลายของพืชดอก เริ่มตั้งแต่ดอกส้มและส้มเขียวหวานในฤดูใบไม้ผลิ ดอกทานตะวันในฤดูร้อน ไปจนถึงน้ำผึ้งจากต้นสนในฤดูใบไม้ร่วง ซึ่งพืชดอกทั้งหมดเอื้อต่อการผลิตน้ำผึ้งตลอดทั้งปี
อาลี เดเมียร์ ประธานสมาคมผู้เลี้ยงผึ้งตุรกี ซึ่งมีสมาชิกมากกว่า 7 หมื่นคน กล่าวว่า ผู้เลี้ยงผึ้งกำลังเผชิญการแข่งขันด้านราคาที่ไม่เป็นธรรม จากการที่น้ำผึ้งปลอมมีราคาถูกกว่าน้ำผึ้งแท้มาก โดยน้ำผึ้งปลอมดังกล่าวมีทั้งแบบที่ถูกผสมสารอื่น เช่น น้ำเชื่อม น้ำตาล หรือไซรัปฟรุกโตส รวมถึงแบบที่ผลิตขึ้นจากกระบวนการอุตสาหกรรมโดยไม่เกี่ยวข้องกับผึ้งเลย
ทั้งนี้ ปัญหาน้ำผึ้งปลอมยังรุนแรงในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ยิ่งเห็นชัดในเดือนกันยายน 2024 สื่อท้องถิ่นรายงานว่า ทางการตุรกีได้ยึดน้ำตาล ไซรัปฟรุกโตส และวัตถุดิบอื่นที่ใช้ในการผลิตน้ำผึ้งปลอม มูลค่ารวมกว่า 960 ล้านลีราตุรกี หรือราว 22.2 ล้านดอลลาร์ จากโรงงานแห่งหนึ่งในกรุงอังการา
ประธานสมาคมผู้เลี้ยงผึ้งตุรกี กล่าวต่อว่า โรงแรม ร้านอาหาร และภาคธุรกิจจำนวนมากเลือกใช้น้ำผึ้งราคาถูกเพื่อควบคุมต้นทุน ซึ่งยิ่งเปิดช่องให้น้ำผึ้งปลอมแทรกซึมเข้าสู่ตลาดได้ง่ายขึ้น ขณะที่ผู้บริโภคทั่วไปไม่สามารถแยกแยะน้ำผึ้งแท้และน้ำผึ้งปลอมได้จากรสชาติ กลิ่น หรือรูปลักษณ์ภายนอก เนื่องจากเทคนิคการปลอมแปลงมีความซับซ้อนสูง บางกรณีถึงขั้นให้น้ำเชื่อมแก่ผึ้งโดยตรง ซึ่งการยืนยันความแท้จึงจำเป็นต้องอาศัยการตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการเฉพาะทางเท่านั้น
อย่างไรก็ดี ระดับความรุนแรงของปัญหายังคงเป็นที่ถกเถียงในระดับนานาชาติ และผลการสุ่มตรวจในปี 2023 ของคณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ระบุว่า น้ำผึ้งนำเข้าจากตุรกีถึง 93% ถูกสงสัยว่ามีการปลอมปน ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงที่สุดในบรรดาประเทศผู้ส่งออกทั้งหมด
ด้านกระทรวงเกษตรและป่าไม้ของตุรกี ซึ่งมีหน้าที่กำกับดูแลสินค้าอาหารปลอม ได้ปฏิเสธข้อมูลดังกล่าว โดยระบุว่า จากการตรวจสอบในปี 2025 พบว่าน้ำผึ้งปลอมในตลาดภายในประเทศมีเพียง 0.02% เท่านั้น และไม่พบการปลอมปนในน้ำผึ้งที่ส่งออกไปต่างประเทศ พร้อมชี้ว่าข้อมูลของสหภาพยุโรปเป็นการบั่นทอนภาพลักษณ์ของน้ำผึ้งตุรกีเพื่อกดราคาสินค้า และไม่สอดคล้องกับผลการตรวจสอบของรัฐบาล
แม้ตัวเลขอย่างเป็นทางการจะยังขัดแย้งกัน แต่แนวโน้มโดยรวมชี้ว่าน้ำผึ้งปลอมมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ หากย้อนกลับไปในปี 2019 การตรวจตัวอย่างน้ำผึ้งกว่า 2,000 ตัวอย่าง พบของปลอมเพียง 9 กรณีเท่านั้น
ยิ่งไปกว่านั้น ปัจจัยทางเศรษฐกิจยังซ้ำเติมสถานการณ์ โดยภาวะเงินเฟ้อที่ยืดเยื้อทำให้ต้นทุนการผลิตเพิ่มสูงขึ้น โดยดัชนีราคาผู้บริโภคของตุรกีปรับเพิ่มขึ้น 30.9% เมื่อเทียบรายปีในเดือนธันวาคม 2025 ขณะเดียวกัน จำนวนผู้เลี้ยงผึ้งก็ลดลงอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากผู้ประกอบอาชีพส่วนใหญ่อยู่ในวัยสูงอายุ และขาดแรงงานรุ่นใหม่เข้ามาสืบทอดอาชีพ
ภาพ:Antonova Irina/shutterstock
อ้างอิง:
