วันนี้ (30 ตุลาคม) ตรีรัตน์ ศิริจันทโรภาส ทีมเศรษฐกิจด้านพลังงาน พรรคประชาธิปัตย์ และที่ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิประจำกรรมาธิการพลังงาน โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ตั้งข้อสังเกตต่อโครงการ ‘โซลาร์ประชาชน’ เป้าหมาย 1 ล้านหลังคาเรือน ซึ่งรัฐบาลเปิดตัวพร้อมสนับสนุนเงินอุดหนุนสูงสุด 50,000 บาทต่อครัวเรือน โดยกังวลว่าเงื่อนไขการเข้าร่วมโครงการอาจจำกัดการแข่งขัน สร้างภาระให้ผู้ประกอบการรายเล็ก และทำให้ประชาชนต้องรับต้นทุนเพิ่มเติมจากระบบคนกลาง
ตรีรัตน์ระบุว่า แม้นโยบายดังกล่าวมีเป้าหมายส่งเสริมพลังงานสะอาดและลดค่าไฟฟ้าให้ประชาชน แต่หลักเกณฑ์บางประการสร้างข้อกังวลต่อผู้ประกอบการในอุตสาหกรรม โดยเฉพาะผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SME ด้านพลังงานแสงอาทิตย์ ที่มองว่าโครงการอาจเอื้อให้ผู้ประกอบการรายใหญ่มีความได้เปรียบ และลดโอกาสการแข่งขันอย่างเป็นธรรม
ประเด็นสำคัญที่ตรีรัตน์ตั้งคำถามคือ เงื่อนไขที่ระบุให้การติดตั้งต้องดำเนินการผ่านการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) หรือผู้ประกอบการที่ขึ้นทะเบียนตามเงื่อนไขของการไฟฟ้า ขณะที่การไฟฟ้ายังมีบทบาทเป็นทั้งผู้รับติดตั้ง ผู้ตรวจสอบระบบ และผู้อนุมัติการเชื่อมต่อเข้าระบบไฟฟ้า จึงเกิดคำถามถึงความเหมาะสมของการเป็นทั้งผู้กำกับและผู้เล่นในตลาดเดียวกัน
ตรีรัตน์ยังตั้งข้อสังเกตว่า การไฟฟ้าอาจมีบุคลากรติดตั้งโซลาร์ไม่เพียงพอรองรับเป้าหมายระดับหลักล้านครัวเรือน ทำให้ในทางปฏิบัติอาจต้องส่งต่องานให้ผู้รับเหมาช่วง ซึ่งอาจเพิ่มต้นทุนจากระบบคนกลาง และทำให้ประชาชนไม่ได้รับประโยชน์ด้านราคาอย่างเต็มที่
อีกประเด็นคือเงื่อนไขการวางหนังสือค้ำประกันจากธนาคาร หรือ Bank Guarantee ทั้งระหว่างดำเนินงานและภายหลังส่งมอบงานเป็นเวลาหลายปี โดยตรีรัตน์มองว่า แม้มีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองผู้บริโภค แต่เงื่อนไขดังกล่าวอาจเป็นภาระต่อผู้ประกอบการรายเล็กที่มีข้อจำกัดด้านวงเงินสินเชื่อและเงินทุนหมุนเวียน ส่งผลให้ผู้ประกอบการรายใหญ่มีความได้เปรียบมากขึ้น
ตรีรัตน์เสนอว่า หากรัฐบาลต้องการเร่งให้ประชาชนเข้าถึงพลังงานสะอาดได้มากที่สุด รวดเร็วที่สุด และมีต้นทุนต่ำที่สุด ควรเปิดให้ผู้ประกอบการที่มีคุณสมบัติและมาตรฐานตามที่กำหนดเข้าร่วมโครงการได้อย่างเท่าเทียม พร้อมยกประเด็นว่าอุปกรณ์ที่ใช้ในโครงการอยู่ภายใต้การกำกับมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) อยู่แล้ว
คำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่าโครงการจะเพิ่มจำนวนการติดตั้งโซลาร์ได้มากน้อยเพียงใด แต่รวมถึงโครงสร้างโครงการถูกออกแบบให้ประชาชนได้รับประโยชน์สูงสุดหรือไม่ และเปิดให้ผู้ประกอบการทุกขนาดแข่งขันกันอย่างเป็นธรรมเพียงใด
ตรีรัตน์ระบุในช่วงท้ายว่า การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดควรทำให้ประชาชนได้รับราคาที่เป็นธรรม มีทางเลือกหลากหลาย และเข้าถึงตลาดที่แข่งขันอย่างเสรี โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนเพิ่มเติมจากโครงสร้างที่อาจจำกัดการแข่งขันโดยไม่จำเป็น
