กต. แจงปมประมูลพาสปอร์ตเฟส 4 ยันใช้เกณฑ์เดียวกันทุกบริษัท ย้ำข้อร้องเรียนยังไม่ยุติ พร้อมให้ตรวจสอบ

กระทรวงการต่างประเทศชี้แจงปมประกวดราคา e-Passport ระยะที่ 4 หลัง กมธ.ติดตามงบประมาณตั้งข้อสังเกตถึงความโปร่งใสและความคุ้มค่า ยืนยันใช้เกณฑ์ประเมิน ประสิทธิภาพ 70% ราคา 30% ตามมาตรฐานสากล พร้อมเปิดเผยข้อมูลให้หน่วยงานที่มีอำนาจตรวจสอบ ระบุข้อร้องเรียนทั้งหมดอยู่ระหว่างกระบวนการอุทธรณ์ตามกฎหมาย ยังไม่มีข้อยุติ ขณะเดียวกันเร่งเจรจาผู้ให้บริการรายเดิม รองรับการออกหนังสือเดินทางหลังสิ้นสุดสัญญา 31 ธันวาคมนี้ เพื่อไม่ให้กระทบประชาชน

 

 

วันนี้ (11 พฤศจิกายน) ใจไทย อุปการนิติเกษตร อธิบดีกรมสารนิเทศและโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ ชี้แจงกรณีคณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ สภาผู้แทนราษฎร ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับโครงการจ้างผลิตและให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Passport) ระยะที่ 4 ของกระทรวงการต่างประเทศ ภายหลังมีผู้เข้าร่วมประกวดราคายื่นอุทธรณ์ผลการคัดเลือก และเกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับกระบวนการประเมินข้อเสนอ ความคุ้มค่าของงบประมาณ และการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง

 

กระทรวงการต่างประเทศยืนยันว่า การประกวดราคาโครงการดังกล่าวดำเนินการตามกฎหมายและระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ โดยใช้หลักเกณฑ์และเงื่อนไขเดียวกันในการพิจารณาผู้ยื่นข้อเสนอทุกราย ให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพของระบบ มาตรฐานความปลอดภัย และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ควบคู่กับการพิจารณาความเหมาะสมด้านราคา

 

สำหรับข้อร้องเรียนที่ปรากฏเป็นข่าว กระทรวงฯ ชี้แจงว่าเป็นประเด็นเดียวกับที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้ใช้สิทธิอุทธรณ์ผลการประกวดราคาแล้ว โดยขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียนตามกระบวนการทางกฎหมาย จึงยังไม่อาจถือว่าข้อกล่าวอ้างหรือข้อสงสัยดังกล่าวได้รับการวินิจฉัยเป็นที่ยุติแล้ว

 

แจงข้อร้องเรียนอยู่ระหว่างอุทธรณ์ มีผู้แทน 8 หน่วยงานร่วมพิจารณา

 

ใจไทยระบุว่า ประเด็นที่คณะกรรมาธิการฯ หยิบยกขึ้นมาตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับการประกวดราคา e-Passport ระยะที่ 4 เป็นเรื่องที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้ยื่นอุทธรณ์ไว้ก่อนหน้านี้แล้ว ซึ่งขณะนี้อยู่ในความรับผิดชอบของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน

 

คณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วยผู้แทนจาก 8 หน่วยงาน อาทิ กรมบัญชีกลาง สำนักงานอัยการสูงสุด และสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน โดยกระทรวงฯ ระบุว่าเป็นกลไกที่ดำเนินการอย่างเป็นอิสระในการพิจารณาข้อร้องเรียนตามอำนาจหน้าที่และหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด

 

ดังนั้น การพิจารณาว่ากระบวนการประกวดราคามีข้อบกพร่องหรือไม่ รวมถึงข้อโต้แย้งเกี่ยวกับคุณสมบัติของผู้เข้าร่วมประกวดราคาและผลการประเมินข้อเสนอ จึงต้องรอผลการพิจารณาของคณะกรรมการดังกล่าวก่อน

 

ทั้งนี้ ก่อนหน้านี้ในการประชุมคณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 มีการพิจารณาข้อร้องเรียนเกี่ยวกับผลการประกวดราคาโครงการ e-Passport ระยะที่ 4 ซึ่งมีมูลค่าข้อเสนอของผู้ได้รับการประกาศเป็นผู้ชนะประมาณ 7,289 ล้านบาท

 

หนึ่งในประเด็นที่ถูกตั้งข้อสังเกตคือข้อมูลส่วนต่างระหว่างราคาของผู้ชนะกับข้อเสนอราคาต่ำสุด ซึ่งมีการนำเสนอต่อคณะกรรมาธิการฯ ว่าแตกต่างกันประมาณ 1,700 ล้านบาท ตลอดจนข้อสงสัยเกี่ยวกับคุณสมบัติของผู้ยื่นข้อเสนอ การประเมินด้านเทคนิค และข้อมูลสถานะการพิจารณาในระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐอิเล็กทรอนิกส์ หรือ e-GP

 

คณะกรรมาธิการฯ จึงมีมติให้ขอข้อมูลเพิ่มเติมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงให้กรมบัญชีกลางตรวจสอบข้อมูลบันทึกการทำงานย้อนหลังในระบบ e-GP เพื่อให้สามารถตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับกระบวนการพิจารณาผลการประกวดราคาได้อย่างชัดเจน

 

อย่างไรก็ตาม ประเด็นดังกล่าวยังเป็นข้อร้องเรียนและข้อสังเกตที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบ มิใช่ข้อยุติว่าหน่วยงานของรัฐหรือผู้เข้าร่วมประกวดราคารายใดกระทำผิดกฎหมาย

 

ย้ำพาสปอร์ตไม่ใช่แค่การผลิตเล่ม ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยทั้งระบบ

 

สำหรับประเด็นความคุ้มค่าของงบประมาณ ใจไทยชี้แจงว่า การประกวดราคา e-Passport ระยะที่ 4 ไม่ใช่การจัดจ้างเพื่อผลิตหนังสือเดินทางเพียงอย่างเดียว แต่ครอบคลุมกระบวนการให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางทั้งระบบ

 

ตั้งแต่การรับคำร้องของประชาชน การจัดเก็บข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลชีวมิติ (Biometric Data) การประมวลผลและเชื่อมโยงข้อมูล ตลอดจนมาตรการรักษาความปลอดภัยและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์

 

นอกจากนี้ หนังสือเดินทางไทยยังจำเป็นต้องเป็นไปตามมาตรฐานขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (International Civil Aviation Organization: ICAO) เพื่อให้มีมาตรฐานด้านความปลอดภัยและสามารถใช้งานในการเดินทางระหว่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

ด้วยเหตุนี้ กระทรวงการต่างประเทศจึงกำหนดหลักเกณฑ์การประเมินข้อเสนอโดยใช้สัดส่วนคะแนนด้านประสิทธิภาพ 70% และด้านราคา 30% หรือเกณฑ์ประสิทธิภาพต่อราคา 70:30 แทนการพิจารณาจากราคาต่ำสุดเพียงปัจจัยเดียว

 

กระทรวงฯ อธิบายว่า การกำหนดสัดส่วนดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การคัดเลือกผู้ให้บริการคำนึงถึงคุณภาพและประสิทธิภาพของระบบ ตลอดจนมาตรฐานความปลอดภัยที่จำเป็นสำหรับการให้บริการหนังสือเดินทางแก่ประชาชน

 

อย่างไรก็ตาม การใช้เกณฑ์ประเมินที่ให้น้ำหนักด้านประสิทธิภาพมากกว่าราคา ยังต้องพิจารณาควบคู่กับผลคะแนนและหลักฐานประกอบการประเมินของผู้เสนอราคาแต่ละราย เพื่อให้สามารถตรวจสอบได้ว่าเหตุผลในการคัดเลือกสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้หรือไม่

 

ยืนยันทุกบริษัทต้องทดสอบระบบ POC ภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกัน

 

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศชี้แจงเพิ่มเติมว่า กระทรวงฯ กำหนดให้ผู้ยื่นข้อเสนอทุกรายต้องเข้ารับการทดสอบระบบต้นแบบ หรือ Proof of Concept (POC) เพื่อประเมินประสิทธิภาพและความสามารถของระบบตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในขอบเขตของงาน (Terms of Reference: TOR)

 

การทดสอบดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการประเมินด้านเทคนิค เพื่อพิจารณาว่าระบบที่ผู้เข้าร่วมประกวดราคาเสนอสามารถปฏิบัติงานได้ตามข้อกำหนดและมาตรฐานที่กระทรวงฯ กำหนดไว้หรือไม่

 

กระทรวงฯ ยืนยันว่า การทดสอบและการประเมินผลดำเนินการภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกันกับผู้ยื่นข้อเสนอทุกราย โดยไม่ได้กำหนดเงื่อนไขที่แตกต่างกันเป็นการเฉพาะแก่ผู้ประกอบการรายใดรายหนึ่ง

 

ขณะเดียวกัน ก่อนดำเนินการประกวดราคา กระทรวงฯ ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับร่าง TOR รวม 4 ครั้ง เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องแสดงความคิดเห็นและเสนอข้อสังเกตเกี่ยวกับรายละเอียดของโครงการ

 

กระทรวงฯ ระบุว่า ได้นำข้อคิดเห็นที่ได้รับมาประกอบการพิจารณาปรับปรุงรายละเอียดและเงื่อนไขการประกวดราคา เพื่อให้มีความเหมาะสม สอดคล้องกับมาตรฐานทางเทคนิค และเปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันภายใต้หลักเกณฑ์ที่เป็นธรรม

 

ชี้มีผู้สังเกตการณ์ภายนอกร่วมทุกขั้นตอน พร้อมผู้เชี่ยวชาญมหาวิทยาลัยประเมินเทคนิค

 

ในประเด็นความโปร่งใสของกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ใจไทยระบุว่า โครงการ e-Passport ระยะที่ 4 ได้รับคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) ซึ่งเป็นกลไกส่งเสริมความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ โดยเปิดให้บุคคลภายนอกเข้ามาร่วมสังเกตการณ์กระบวนการดำเนินงาน

 

กระทรวงฯ ยืนยันว่า มีผู้สังเกตการณ์จากองค์กรต่อต้านคอร์รัปชันเข้าร่วมติดตามการดำเนินโครงการในทุกขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่การจัดทำร่าง TOR การทดสอบระบบ POC ไปจนถึงกระบวนการพิจารณาอุทธรณ์

 

นอกจากนี้ ยังมีผู้ทรงคุณวุฒิจากมหาวิทยาลัยเข้ามามีส่วนร่วมในการประเมินและให้ความเห็นด้านเทคนิค เพื่อสนับสนุนการพิจารณาของคณะกรรมการที่รับผิดชอบการประกวดราคา

 

กระทรวงฯ เห็นว่า การมีผู้สังเกตการณ์และผู้เชี่ยวชาญภายนอกเข้ามาร่วมดำเนินงาน เป็นส่วนหนึ่งของมาตรการสร้างความโปร่งใสและสนับสนุนให้กระบวนการประเมินข้อเสนอสามารถตรวจสอบได้

 

ทั้งนี้ กระทรวงการต่างประเทศได้ลงนามในข้อตกลงคุณธรรมสำหรับโครงการดังกล่าวตั้งแต่วันที่ 25 พฤศจิกายน 2567 โดยมีผู้สังเกตการณ์เข้าร่วมติดตามการจัดซื้อจัดจ้างตั้งแต่ขั้นตอนการจัดทำร่าง TOR

 

ส่งเอกสารให้ กมธ. แล้ว ยืนยันพร้อมให้ตรวจสอบข้อมูล e-GP

 

สำหรับข้อสังเกตเกี่ยวกับการเปิดเผยเอกสารและข้อมูลประกอบการประกวดราคา กระทรวงการต่างประเทศชี้แจงว่า ได้จัดส่งเอกสารในส่วนที่สามารถเปิดเผยได้ให้แก่คณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณแล้ว เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569

 

พร้อมยืนยันว่า กระทรวงฯ ยินดีให้ความร่วมมือกับหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายในการตรวจสอบข้อเท็จจริง รวมถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างในระบบ e-GP

 

อย่างไรก็ตาม สำหรับข้อเสนอด้านเทคนิคของผู้ยื่นข้อเสนอแต่ละราย กระทรวงฯ ระบุว่ามีข้อจำกัดในการเปิดเผยข้อมูล เนื่องจากต้องปฏิบัติตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560

 

บทบัญญัติดังกล่าวกำหนดข้อห้ามไม่ให้หน่วยงานของรัฐเปิดเผยข้อเสนอในส่วนที่เป็นสาระสำคัญและข้อมูลทางเทคนิค ซึ่งอาจทำให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างผู้ยื่นข้อเสนอ เว้นแต่เป็นการเปิดเผยต่อผู้มีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายหรือเป็นการดำเนินการตามกฎหมาย

 

ดังนั้น กระทรวงฯ จึงมีความจำเป็นต้องสงวนข้อมูลข้อเสนอทางเทคนิคบางส่วนไว้ระหว่างที่กระบวนการพิจารณาอุทธรณ์ยังไม่เสร็จสิ้น โดยระบุว่าจะดำเนินการเปิดเผยข้อมูลภายหลังการพิจารณาอุทธรณ์สิ้นสุดลง ภายใต้หลักเกณฑ์และข้อจำกัดของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

 

ทั้งนี้ มาตรา 10 ไม่ได้ห้ามการเปิดเผยข้อมูลแก่หน่วยงานที่มีอำนาจตรวจสอบตามกฎหมาย จึงต้องแยกการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะออกจากการส่งมอบเอกสารให้หน่วยงานผู้มีหน้าที่ตรวจสอบโดยตรง

 

เร่งเจรจาผู้ให้บริการเดิม หลังสัญญาระยะ 3 สิ้นสุด 31 ธันวาคม

 

นอกจากประเด็นการประกวดราคาและข้อร้องเรียนที่อยู่ระหว่างการพิจารณาแล้ว อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือความต่อเนื่องของการให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางแก่ประชาชน เนื่องจากโครงการ e-Passport ระยะที่ 3 จะสิ้นสุดลงในวันที่ 31 ธันวาคม 2569

 

ขณะที่กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างโครงการระยะที่ 4 ยังไม่สามารถดำเนินการต่อได้อย่างสมบูรณ์ เนื่องจากมีขั้นตอนการพิจารณาอุทธรณ์และการเตรียมความพร้อมของระบบที่ต้องดำเนินการ

 

ใจไทยระบุว่า กระทรวงการต่างประเทศอยู่ระหว่างการเจรจาจัดจ้างผลิตหนังสือเดินทางเพิ่มเติมกับผู้ให้บริการรายเดิม เพื่อรองรับการให้บริการประชาชนในช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างโครงการระยะที่ 3 และระยะที่ 4

 

กระทรวงฯ มีเป้าหมายให้ประชาชนสามารถยื่นคำร้องและรับบริการจัดทำหนังสือเดินทางได้อย่างต่อเนื่อง โดยไม่เกิดปัญหาการหยุดชะงักจากกระบวนการประกวดราคาที่ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาข้อร้องเรียน

 

อย่างไรก็ตาม ยังต้องติดตามความคืบหน้าของการเจรจาจัดจ้างเพิ่มเติม ทั้งในส่วนของระยะเวลาการให้บริการ เงื่อนไขการจัดจ้าง และความพร้อมในการรองรับความต้องการของประชาชนหลังวันที่ 31 ธันวาคม 2569

 

จับตาผลอุทธรณ์และข้อเท็จจริงจากการตรวจสอบของ กมธ.

 

สำหรับสถานะล่าสุดของโครงการ e-Passport ระยะที่ 4 จึงยังมีประเด็นสำคัญที่ต้องติดตาม ทั้งผลการพิจารณาอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน ผลการตรวจสอบข้อมูลและเอกสารที่คณะกรรมาธิการฯ ร้องขอ ตลอดจนการชี้แจงเหตุผลประกอบการประเมินผลและการคัดเลือกผู้ชนะการประกวดราคา

 

โดยเฉพาะข้อสงสัยเกี่ยวกับความแตกต่างของข้อเสนอราคา คะแนนประเมินด้านเทคนิค และการดำเนินการในระบบ e-GP ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณาให้ได้ข้อเท็จจริงที่ชัดเจน

 

แม้กระทรวงการต่างประเทศจะยืนยันว่าการดำเนินโครงการเป็นไปตามกฎหมาย ใช้หลักเกณฑ์เดียวกันกับผู้เข้าร่วมประกวดราคาทุกราย และมีกลไกตรวจสอบจากหน่วยงานภายนอก แต่ข้อชี้แจงดังกล่าวยังไม่ใช่ผลการวินิจฉัยข้อร้องเรียนที่มีผลเป็นที่ยุติตามกฎหมาย

 

ผลการพิจารณาอุทธรณ์และการตรวจสอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะทำให้เกิดความชัดเจนเกี่ยวกับกระบวนการประกวดราคาและการใช้จ่ายงบประมาณของรัฐ

 

ขณะเดียวกัน กระทรวงการต่างประเทศยังต้องดำเนินมาตรการรองรับการให้บริการหนังสือเดินทางอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้ข้อพิพาทในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างส่งผลกระทบต่อประชาชน