วันทั้งวันเราใช้พลังงานจนหมดหลอด เหนื่อยจนแทบขาดใจ แต่พอเอนตัวลงนอนกลับตาสว่าง สมองปั่นป่วน และพลิกตัวไปมาจนเช้า สภาวะนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของความเครียดทั่วไป แต่มันคือสัญญาณเตือนจากระบบภายในที่กำลังบอกว่าร่างกายคุณกำลังเสียสมดุล
เมื่อเราเหนื่อยล้าสะสมเป็นเวลานาน ร่างกายจะเข้าสู่โหมดเอาตัวรอด ระบบประสาทซิมพาเทติก (Sympathetic Nervous System) จะทำงานหนักเกินไป จนส่งผลให้ฮอร์โมน Cortisol หรือฮอร์โมนแห่งความเครียดพุ่งสูงขึ้นในช่วงเวลาที่ไม่ควรจะเป็น แทนที่คอร์ติซอลจะลดลงในตอนกลางคืนเพื่อให้เราพักผ่อน มันกลับค้างเต่งอยู่แบบนั้น ทำให้เราเกิดความรู้สึกล้าแต่ตื่นตัว (Tired but Wired) เหมือนเครื่องยนต์ที่ร้อนจัดจนดับเครื่องไม่ได้
เมื่อนาฬิกาชีวิตรวนจนหาจังหวะไม่เจอ
ร่างกายเรามีสิ่งที่เรียกว่า Circadian Rhythm หรือนาฬิกาชีวภาพที่คอยบอกว่าตอนไหนควรตื่น ตอนไหนควรนอน แต่การที่เราใช้งานร่างกายหนักเกินไป หรือสัมผัสแสงสีฟ้าจากหน้าจอจนวินาทีสุดท้ายก่อนปิดไฟ ทำให้การหลั่ง Melatonin (ฮอร์โมนช่วยนอนหลับ) ถูกรบกวน เซลล์ในร่างกายจึงสับสนว่าตอนนี้คือกลางวันหรือกลางคืนกันแน่
ภาวะสมองล้าที่ยึดติดกับการแก้ไขปัญหา
ความเหนื่อยไม่ได้เกิดจากเหนื่อยกายเท่านั้นนะทุกคน แต่มันยังเกิดจากแรงสมอง (Mental Fatigue) ของเราด้วย ลองนึกภาพว่าเราแบกภาระและการตัดสินใจไว้ทั้งวัน สมองจะติดนิสัย Looping หรือการคิดวนเวียนเพื่อหาทางออกในเรื่องที่ยังค้างคา แม้ร่างกายจะสั่งให้หยุด แต่กระบวนการคิดยังทำงานต่อเหมือนโปรแกรมที่ปิดไม่ลง
แนวทาง Re-sync ระบบภายในให้กลับมาปกติ
- สร้าง Buffer Zone ให้เวลาตัวเองอย่างน้อย 30-60 นาทีก่อนนอน ในการทำกิจกรรมที่ไม่ใช้สมองหนักๆ เช่น ฟังเพลงเบาๆ หรือยืดเหยียดร่างกาย เพื่อบอกระบบประสาทว่าปลอดภัยแล้ว ถึงเวลาพักได้
- Magnesium & Nutrition บางครั้งอาการนอนไม่หลับเมื่อเหนื่อยจัด เกิดจากการขาดแร่ธาตุอย่างแมกนีเซียมที่ช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อและระบบประสาท การทานอาหารที่ช่วยลดการอักเสบจะช่วยให้ร่างกายลดความตึงเครียดลงได้
- Digital Sunset กำหนดเวลาพระอาทิตย์ตกดินดิจิทัลให้ตัวเอง วางมือถือลงเพื่อลดการกระตุ้นสมองด้วยข้อมูลและแสงสีฟ้า
