หลี่ เฉียง (Li Qiang) นายกรัฐมนตรีจีน เตรียมเดินทางเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการระหว่างวันที่ 13-15 พฤศจิกายน 2569 ตามคำเชิญของ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี นับเป็นการเยือนไทยครั้งแรกของ หลี่ เฉียง ในฐานะนายกรัฐมนตรี ขณะที่ยังเป็นครั้งแรกของตำแหน่งนายกรัฐมนตรีจีน ที่เยือนไทยในรอบ 7 ปีอย่างเป็นทางการ
ประเด็นสำคัญ
การเยือนครั้งนี้มีวาระสำคัญด้านความมั่นคง การค้า การลงทุน เศรษฐกิจดิจิทัล และการปราบปรามอาชญากรรมออนไลน์ โดยทั้งสองประเทศเตรียมลงนามเอกสารความร่วมมือหลายด้าน ขณะที่สำนักข่าวฐานเศรษฐกิจรายงานว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ได้เห็นชอบเอกสารความร่วมมือไทย-จีนที่เกี่ยวข้องรวม 7 เรื่อง ครอบคลุมตั้งแต่ความมั่นคง การเกษตร การศึกษา ไปจนถึงอุตสาหกรรมยานยนต์
เอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยในวันที่ 11 พฤศจิกายนว่า อนุทินเตรียมให้การต้อนรับหลี่ เฉียง และคณะอย่างเป็นทางการที่ทำเนียบรัฐบาลในวันที่ 13 พฤศจิกายน โดยมีกำหนดหารือข้อราชการเต็มคณะ ตามด้วยพิธีลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) และงานเลี้ยงอาหารค่ำอย่างเป็นทางการ
ด้าน ใจไทย อุปการนิติเกษตร อธิบดีกรมสารนิเทศและโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ ระบุเพิ่มเติมว่า หลี่ เฉียง ยังมีกำหนดพบหารือกับภาคเอกชนไทยและจีน โดยฝ่ายไทยมองว่า การเยือนครั้งนี้จะเป็นโอกาสผลักดันความเป็นหุ้นส่วนความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์อย่างรอบด้าน (Comprehensive Strategic Cooperative Partnership) ระหว่างสองประเทศ ต่อยอดจากการเดินทางเยือนจีนของอนุทินเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา
สำหรับวาระการหารือ ใจไทยระบุว่า ทั้งสองฝ่ายจะให้ความสำคัญกับความร่วมมือทางเศรษฐกิจ ความเชื่อมโยง เทคโนโลยีและนวัตกรรม ความมั่นคง การศึกษา และการรับมือปัญหาข้ามพรมแดน รวมถึงความร่วมมือในระดับภูมิภาคและพหุภาคี
จับตาความมั่นคง ครม. เห็นชอบร่าง MOU ภายใต้ GSI ของจีน
หนึ่งในประเด็นที่น่าจับตา คือ ความร่วมมือด้านความมั่นคง หลัง ครม. เห็นชอบร่าง MOU ระหว่างกระทรวงการต่างประเทศของไทยกับจีน ว่าด้วยการส่งเสริมความร่วมมือตามข้อริเริ่มด้านความมั่นคงระดับโลก (Global Security Initiative: GSI) ซึ่งเป็นข้อริเริ่มด้านความมั่นคงระหว่างประเทศที่จีนผลักดัน
เอกสารสรุปข่าวการประชุม ครม. ระบุว่า ความร่วมมือดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความเป็นหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงระหว่างไทยกับจีน โดยทั้งสองฝ่ายจะปรึกษาหารือเพื่อกำหนดสาขาและโครงการความร่วมมือ รวมถึงประสานงานผ่านองค์การระหว่างประเทศ เวทีพหุภาคี เวทีระดับภูมิภาค และกลไกอาเซียน ภายใต้กฎหมายและพันธกรณีระหว่างประเทศของแต่ละฝ่าย
ทั้งนี้ ครม. อนุมัติให้ สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เป็นผู้ลงนามในร่าง MOU ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม เอกสารที่เผยแพร่ยังไม่ได้ระบุรายละเอียดว่าไทยและจีนจะดำเนินโครงการด้านความมั่นคงเรื่องใดบ้างภายใต้กรอบ GSI
นอกจากนี้ ทำเนียบรัฐบาลยังระบุว่า ทั้งสองฝ่ายเตรียมหารือเกี่ยวกับความมั่นคงทางไซเบอร์ อาชญากรรมออนไลน์ และการจัดการธุรกิจผิดกฎหมาย รวมถึงแลกเปลี่ยนความคิดเห็นต่อสถานการณ์ในภูมิภาค
เศรษฐกิจ การค้า และ EV อีกวาระสำคัญของการเยือน
ในด้านเศรษฐกิจ ไทยและจีนเตรียมหารือเกี่ยวกับการค้าการลงทุน การเงิน และเศรษฐกิจดิจิทัล โดยเอกสารสรุปข่าวการประชุม ครม. ยังมีรายละเอียดเกี่ยวกับร่าง MOU ด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ ซึ่งมุ่งส่งเสริมการลงทุนและการพัฒนาเทคโนโลยี รวมถึงการแลกเปลี่ยนมาตรฐานและกฎระเบียบระหว่างสองประเทศ
ความร่วมมือดังกล่าวให้ความสำคัญกับการพัฒนายานยนต์ไฟฟ้า (EV) และยานยนต์อัจฉริยะ ตลอดจนการเสริมสร้างความเข้มแข็งของห่วงโซ่อุตสาหกรรมยานยนต์ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
ขณะเดียวกัน ครม. ยังเห็นชอบการจัดทำ MOU ด้านอาชีวศึกษาระหว่างกระทรวงศึกษาธิการไทยกับจีน เพื่อพัฒนาทักษะวิชาชีพของเยาวชนให้สอดคล้องกับความต้องการกำลังคนในภาคอุตสาหกรรม และสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรที่มีทักษะรองรับการขยายตัวของเศรษฐกิจ
สำหรับภาคการเกษตร ไทยเตรียมปรับปรุงข้อกำหนดด้านสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกทุเรียนสดไปจีน เพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกกักกันหรือระงับการนำเข้าที่ด่านศุลกากรจีน
นอกจากนี้ ยังมีแผนเปิดตลาดส่งออกสละสดจากไทยไปจีน โดยเอกสาร ครม. ระบุว่า การเปิดตลาดดังกล่าวจะช่วยเพิ่มช่องทางจำหน่ายสินค้าเกษตรไทย และประเมินว่าจะเพิ่มมูลค่าการส่งออกได้อย่างน้อย 76 ล้านบาทต่อปี ซึ่งฝ่ายจีนประสงค์ให้มีการลงนามพิธีสารด้านสุขอนามัยพืชสำหรับทุเรียนและสละสดระหว่างการเยือนประเทศไทยของหลี่ เฉียง
ครม. ยังเห็นชอบให้ไทยเข้าร่วมกลไกความร่วมมือด้านความปลอดภัยอาหารนำเข้าและส่งออกภายใต้ข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (Belt and Road Initiative: BRI) ของจีน พร้อมเห็นชอบร่างข้อกำหนดการดำเนินงาน (Terms of Reference: TOR) เพื่อใช้ในการเข้าร่วมกลไกอย่างเป็นทางการ
ความร่วมมือดังกล่าวมีเป้าหมายส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านความปลอดภัยอาหาร และอำนวยความสะดวกทางการค้าสินค้าเกษตรและอาหารระหว่างประเทศสมาชิก
เตรียมยกเลิกข้อจำกัดเจ้าหน้าที่กงสุลไทย-จีน
นอกจากนี้ ครม. ยังเห็นชอบให้ยกเลิกข้อจำกัดจำนวนเจ้าหน้าที่สถานกงสุลใหญ่ของไทยและจีน ซึ่งเดิมกำหนดให้แต่ละแห่งมีเจ้าหน้าที่ได้ไม่เกิน 12 คน
ข้อจำกัดดังกล่าวมีที่มาจากความตกลงระหว่างสองประเทศที่ ครม. เคยเห็นชอบเมื่อปี 2531, 2536 และ 2539 โดยในขณะนั้นมีข้อพิจารณาด้านความมั่นคงเกี่ยวกับการจำกัดจำนวนเจ้าหน้าที่จากประเทศกลุ่มสังคมนิยม
อย่างไรก็ตาม กระทรวงการต่างประเทศระบุว่า ปัจจุบัน ความสัมพันธ์ไทย-จีนขยายตัวมากขึ้น ทั้งด้านเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน การท่องเที่ยว และความสัมพันธ์ระดับประชาชน ขณะที่จีนไม่ได้จำกัดจำนวนเจ้าหน้าที่สถานกงสุลใหญ่ไทยที่ไปประจำการในจีน
ทั้งสองฝ่ายจึงเห็นพ้องให้ยกเลิกข้อจำกัดเดิม และเปลี่ยนมาใช้การปรึกษาหารือระหว่างรัฐบาลเพื่อกำหนดจำนวนเจ้าหน้าที่ โดยยึดหลักปฏิบัติต่างตอบแทน พร้อมยืนยันข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรผ่านช่องทางทางการทูต
นอกเหนือจากประเด็นที่ปรากฏในเอกสารสรุปข่าวการประชุม ครม. ทำเนียบรัฐบาลยังระบุว่า การเยือนครั้งนี้จะครอบคลุมความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อม การท่องเที่ยว ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนและวัฒนธรรมด้วย
จีนหวังขยายความร่วมมือ ก่อนประชุมสุดยอดจีน-อาเซียน
ด้าน กัว เจียคุน (Guo Jiakun) โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน กล่าวในการแถลงข่าวเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายนว่า จีนต้องการใช้การเยือนครั้งนี้กระชับความสัมพันธ์กับไทย เพิ่มการสื่อสารเชิงยุทธศาสตร์ และขยายความร่วมมือที่เป็นประโยชน์ร่วมกัน โดยมุ่งผลักดันการสร้างประชาคมจีน-ไทยที่มีอนาคตร่วมกัน (China-Thailand Community with a Shared Future)
หลังเสร็จสิ้นภารกิจในประเทศไทย หลี่ เฉียง มีกำหนดเดินทางไปยังกรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดจีน-อาเซียน ครั้งที่ 29 ระหว่างวันที่ 15-16 พฤศจิกายน
สำหรับการประชุมดังกล่าว จีนประกาศความตั้งใจที่จะผลักดันให้พิธีสารยกระดับเขตการค้าเสรีจีน-อาเซียน 3.0 มีผลบังคับใช้โดยเร็ว พร้อมขยายความร่วมมือด้าน AI เศรษฐกิจดิจิทัล ความมั่นคงทางพลังงาน และการเชื่อมโยงระหว่างประเทศ
ทั้งนี้ แม้ ครม. จะเห็นชอบเอกสารความร่วมมือไทย-จีนที่เกี่ยวข้องแล้ว 7 เรื่อง แต่เอกสารเหล่านี้ประกอบด้วยทั้งร่าง MOU ร่างพิธีสาร ร่างหนังสือแลกเปลี่ยน และเอกสารสำหรับการเข้าร่วมกลไกความร่วมมือ โดยยังต้องติดตามผลการเยือนวันที่ 13 พฤศจิกายนว่า ทั้งสองประเทศจะลงนามในเอกสารใดบ้าง รวมถึงรายละเอียดความร่วมมือด้านความมั่นคงภายใต้ GSI ว่าจะมีขอบเขตและแนวทางดำเนินงานอย่างไร
อ้างอิง:
