กฎกระทรวงใหม่กำหนดการกระทำของผู้รับเหมาที่เข้าข่าย ‘ทิ้งงาน’ ว่า หากเป็นเหตุให้ ‘’เกิดความเสียหาย หรืออันตรายต่อชีวิตของประชาชน’ แม้ผู้รับเหมาไม่ได้ทิ้งงานจริง ก็จะถือว่าเป็นการทิ้งงาน และหน่วยงานภาครัฐสามารถขึ้นแบล็คลิสต์ หรือยกเลิกสัญญาได้ทันที
ประเด็นสำคัญ
ศุภณัฐ มีนชัยนันท์ สส. กทม. พรรคประชาชน เปิดเผยว่า กฎกระทรวงใหม่อันสืบเนื่องมาจากปัญหาในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ซึ่งเกิดอุบัติเหตุกับโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่จนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก
แต่รัฐบาลกลับไม่สามารถยกเลิกสัญญากับผู้รับเหมาหรือผู้รับผิดชอบการก่อสร้างได้ เนื่องจากกฎหมายเดิมไม่ได้เปิดช่องไว้ ทำให้ผู้รับเหมารายเดิมสามารถทำงานต่อไปได้
อย่างไรก็ตาม ศุภณัฐชี้ว่า กฎกระทรวงมีรายละเอียดว่า หากผู้รับเหมาทำให้เกิดความเสียหายเป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สิน ถือว่ามีลักษณะเป็น ‘การทิ้งงาน’
ข้อจำกัดกฎกระทรวงเดิม กำหนดขอบข่ายลักษณะ ‘ทิ้งงาน’
ศุภณัฐอธิบายว่า สาเหตุที่กฎหมายเดิมไม่สามารถยกเลิกสัญญาได้เนื่องจาก พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 109 หมวด 12 เรื่อง ‘การทิ้งงาน’ ระบุการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน เช่น ไม่ยอมทำสัญญา ไม่ปฏิบัติตามสัญญา ขัดขวางการแข่งขันอย่างเป็นธรรม หรือมีความบกพร่องจนก่อให้เกิดความเสียหายแก่หน่วยงานของรัฐอย่างร้ายแรง
อย่างไรก็ตาม ศุภณัฐชี้ว่า ทั้งหมดนี้ไม่มีข้อกำหนดถึงการทำให้ผู้อื่น ‘เสียชีวิต’ จึงไม่สามารถตีความอุบัติเหตุครั้งใหญ่ๆ จากการก่อสร้างว่าเป็น ‘การทิ้งงาน’ ได้ นั่นจึงกลายเป็นเหตุผลว่า ต่อให้ผู้รับเหมาทำคนเสียชีวิตถึงหลักร้อย แต่รัฐก็ไม่สามารถใช้เป็นเหตุยกเลิกสัญญาได้ ทำให้ต้องอ้อมไปหาสาเหตุข้อผิดพลาดอื่นๆ ของผู้รับเหมา เพื่อมายกเลิกสัญญาแทน
“ปัญหาข้อจำกัดทางกฎหมายนี้ ผมเคยออกมาเตือนนายกรัฐมนตรี เมื่อ 6 เดือนก่อนสมัยยุบสภา ช่วงเหตุการณ์คานหล่นทับรถไฟ ที่อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา จนมีผู้เสียชีวิต 32 ราย
“เพราะตอนนั้นถามปุ๊บ นายกรัฐมนตรีไปสั่งยกเลิกสัญญาปั๊บ โดยยังหาช่องไม่ได้ว่าเอกชนทำผิดสัญญาตรงไหน อาจทำให้รัฐเสียค่าโง่เพราะโดนเอกชนฟ้องกลับได้” ศุภณัฐกล่าว
ศุภณัฐกล่าวว่า ปี 2568 ได้เสนอญัตติตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาการยกระดับมาตรฐานการก่อสร้าง มาตรฐานความปลอดภัย การเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ และการพัฒนาศักยภาพอุตสาหกรรมรับเหมาก่อสร้างอย่างเป็นระบบ และเข้าไปเป็นกรรมาธิการ จากนั้นในส่วนของพรรคประชาชนจึงเรียกร้องให้กรมบัญชีกลางแก้ไขกฎหมายเพื่ออุดช่องโหว่นี้
กฎกระทรวงใหม่กำหนด ‘ทำให้เกิดอันตราย-เสียหายต่อชีวิต’ ถือเป็นการ ‘ทิ้งงาน’
ล่าสุด กรมบัญชีกลางได้ออกกฎกระทรวงใหม่ และได้เผยแพร่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม โดยกำหนด ‘การกระทำอันเป็นลักษณะทิ้งงาน’ ใหม่ โดยเพิ่มเรื่องการทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย ชีวิต หรือทรัพย์สินของประชาชน ว่าเป็นลักษณะของการทิ้งงานด้วย
“ถ้ามีผู้รับเหมาทำให้เกิดความเสียหายร้ายแรง แม้ผู้รับเหมาไม่ได้ทิ้งงานจริงๆ แต่เราจะถือว่า ผู้รับเหมารายนั้นทิ้งงาน และใช้เป็นเหตุยกเลิกสัญญา และแจ้งกรมบัญชีกลางขึ้นแบล็กลิสต์ได้” ศุภณัฐกล่าว
ศุภณัฐย้ำว่า กฎกระทรวงนี้ต่างจาก ‘สมุดพกผู้รับเหมา’ ตรงที่ให้อำนาจรัฐยกเลิกสัญญาที่ทำอยู่ได้ทันที
ส่วนสมุดพก ซึ่งเป็นระบบประเมินผลการปฏิบัติงานและตัดคะแนนความประพฤติของผู้รับเหมา จะเปิดช่องให้ยืดหยุ่นกับรัฐในการลงโทษมากขึ้น เช่น กรณีที่มีผู้เสียชีวิตจากโครงการก่อสร้าง หากรัฐไม่อยากยกเลิกสัญญาเพราะโครงการใกล้แล้วเสร็จ รัฐก็สามารถตัดแต้มแทน เพื่อระงับไม่ให้เข้าประมูลโครงการใหม่ได้ โดยที่ยังปล่อยให้ทำโครงการเดิมต่อไปจนจบ
