×

พิพัฒน์ กระแจะจันทร์

ชาวกะเหรี่ยงชายหญิงเมื่อคราวมารับเสด็จรัชกาลที่ 7 ถ่ายภาพเมื่อปี 2469 ที่เชียงใหม่ (ภาพ: หอจดหมายเหตุแห่งชาติ)
24 กุมภาพันธ์ 2021

สิทธิชนพื้นเมืองของชาวกะเหรี่ยง สิ่งที่ควรตระหนักก่อนแก่งกระจานจะเป็นมรดกโลก

การเคารพสิทธิชนพื้นเมืองถือเป็นเรื่องสำคัญมากในสากลโลก Amnesty International ระบุว่าชนพื้นเมืองมีสิทธิอาศัยอยู่ในที่ดินดั้งเดิมของพวกเขา รัฐหรือใครก็ตามไม่มีสิทธิ์ไล่พวกเขาออกจากที่ดินด้วยการใช้กำลัง แต่รัฐบาลต้องตระหนักและปกป้องพวกเขา    ในคำประกาศขององค์การสหประชาชาติในเรื่องสิทธิของชนพื้นเมือง (Rights of Indigenous Peoples) มาตรา...
The Dig ขุดเวียงแก้ว วังวงศ์มังราย
13 กุมภาพันธ์ 2021

The Dig ขุดเวียงแก้ว วังวงศ์มังราย เปิดอดีตเผยบาดแผลของปัจจุบัน

อุดมการณ์ความคิดเบื้องหลังมีส่วนสำคัญมากต่อการขุดค้นวังเก่า หรือไม่ว่าแหล่งโบราณคดีใดๆ ก็ตาม ไม่ใช่งานวิชาการล้วนๆ หรือเป็นเรื่องของความต้องการในการอนุรักษ์ และศึกษาอดีตเพียงอย่างเดียวตามที่คิดกัน ถ้าพูดอย่างรวบรัด การขุดค้นทางโบราณคดีนั้นเป็นส่วนหนึ่งของการเมืองไม่มากก็น้อย     ในช่วง 3-4 ปีมานี้ โดยเฉพาะปีนี้ ทางเชียงใหม่มีคว...
อมก๋อย ดินแดนดั้งเดิมของชาวเขาโบราณ
13 มกราคม 2021

อมก๋อย ดินแดนดั้งเดิมของชาวเขาโบราณที่ถูกหลงลืมจากสิทธิขั้นพื้นฐาน

ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ชื่อของแม่ตื่น อำเภออมก๋อย กลายเป็นประเด็นใหญ่โตระดับประเทศ จากการที่พิมรี่พายได้ขึ้นไปบริจาคสิ่งของให้กับชาวบ้านบ้านแม่เกิบ ตามมาด้วยเสียงวิพากษ์วิจารณ์อีกมากมาย มีทั้งเห็นด้วย ไม่เห็นด้วย เตือนด้วยมุมมองอันหวังดี ต่างๆ นานา ในขณะเดียวกัน ศรีสุวรรณ จรรยา ก็ออกมากล่าวหาชาวบ้านว่าบุกรุกพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ซึ่งสะท้อนถึงการเข้าใจปร...
โบราณคดีเด็ก เด็กเก็บหอย ภาพวาดของความรักและผูกพัน เมื่อเด็กคือผู้สร้างประวัติศาสตร์
9 มกราคม 2021

โบราณคดีเด็ก เด็กเก็บหอย ภาพวาดของความรักและผูกพัน เมื่อเด็กคือผู้สร้างประวัติศาสตร์

มีคำกล่าวว่า เด็กไม่ได้เป็นผู้เขียนประวัติศาสตร์ แต่เป็นผู้ที่สร้างประวัติศาสตร์ แต่เมื่อพิจารณากันไปแล้วเรากลับไม่ค่อยเห็นเด็กในพื้นที่ทางประวัติศาสตร์มากนัก ทั้งๆ ที่มีบทบาทต่อการสร้างประวัติศาสตร์มนุษยชาติมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์แล้ว และในอนาคตอันใกล้ เด็ก-เยาวชนจะกลายมาเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญต่อการสร้างสังคมขึ้นมาใหม่ ดังที่เราก็เห็นไปแล้ว...
หนังสือนำเที่ยวอียิปต์เล่มแรก
30 ธันวาคม 2020

หนังสือนำเที่ยวอียิปต์เล่มแรกของสยาม และภาพถ่ายอียิปต์ชุดแรกในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์

ปี 2021 แกรนด์มิวเซียมของอียิปต์จะเปิดอย่างเป็นทางการ (ถ้าไม่เลื่อนอีก) แต่ก็ไม่รู้ว่าจะมีโอกาสได้ไปเที่ยวกันหรือเปล่าถ้าโควิด-19 ยังระบาดอยู่แบบนี้ และวัคซีนยังไม่มีประสิทธิภาพมากพอ หรือในท้ายที่สุดเราอาจต้องปรับมุมมองและหาทางป้องกันอยู่ร่วมกับมันไป ไม่อย่างนั้นก็คงไม่ได้เดินทางไปไหนกันสักที และธุรกิจท่องเที่ยวก็คงจะพังพินาศกันหมด    ...
2020 เมื่อโควิด-19 ระบาด ประวัติศาสตร์และโบราณคดีจึงกลับมาโกยความนิยมแบบออนไลน์
28 ธันวาคม 2020

2020 เมื่อโควิด-19 ระบาด ประวัติศาสตร์และโบราณคดีจึงกลับมาโกยความนิยมแบบออนไลน์

โควิด-19 ส่งผลให้แวดวงโบราณคดีทั่วโลกต้องปรับตัวกันครั้งใหญ่ จากเดิมที่ทุกปีจะต้องมีการขุดค้น ออกสำรวจภาคสนาม และสัมมนาวิชาการระดับโลกกัน แต่ตอนนี้ต้องเปลี่ยนมาเป็นการทำงานในโลกออนไลน์กันแทน ทำให้ข้อมูลจำนวนมหาศาลที่มักปิดกันอยู่ในวงแคบๆ กระจายออกไปสู่สาธารณชนในวงกว้างอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน    แต่นั่นก็คงเป็นเรื่องปกติที่เมื่อเจอปัญ...
‘ยาเสพติด’ ภาพติดตัวของชาวเขา เจาะต้นกำเนิดมายาคติของรัฐไทย
19 พฤศจิกายน 2020

‘ยาเสพติด’ ภาพติดตัวของชาวเขา เจาะต้นกำเนิดมายาคติของรัฐไทย

ไม่เกินคาดคิดสักเท่าไรที่ศาลแพ่งจะยกฟ้องคดีวิสามัญ ชัยภูมิ ป่าแส เยาวชนชาวลาหู่ (มูเซอ) ผู้ถูกกล่าวหาในคดียาเสพติด ส่งผลทำให้กองทัพบกภาคที่ 3 นั้นพ้นผิด ซึ่งเมื่อผลออกมาเป็นเช่นนี้ แน่นอน ฝ่ายครอบครัวของชัยภูมิและทีมทนายได้เตรียมยื่นอุทธรณ์ต่อไป แต่มันก็อดสงสัยไม่ได้ถึงกระบวนการและหลักฐานที่นำไปสู่คำตัดสินดังกล่าว เช่น การที่ทหารกั้นไม่ให้มีการตรวจ...
6 พฤศจิกายน 2020

เซ็กซ์ สงครามเย็น และวัฒนธรรมบันเทิงที่พัฒน์พงศ์มิวเซียม พิพิธภัณฑ์ที่มีโซน 18+

ขอเปลี่ยนบรรยากาศกันบ้าง ไปคุยเรื่องเซ็กซ์และมิวเซียมกัน วันก่อนผมมีโอกาสได้ไปเที่ยวชมพิพิธภัณฑ์แห่งหนึ่งนั่นคือ Patpong Museum (ขอเขียนว่า พัฒน์พงศ์มิวเซียม แล้วกัน) อาจเรียกได้ว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ฮอตมากตั้งแต่เปิดตัวเมื่อปีที่แล้ว เพราะคอนเทนต์ใหม่และแรง ไม่เหมือนกับพิพิธภัณฑ์แห่งอื่นๆ ในไทย (อาจเพราะอยู่นอกระบบราชการ) ตอนแรกๆ ก่อนผมจะไปดู ผมก็คิ...
ไม้เรียวสร้างคน? ทำไมครูต้องลงโทษเด็ก มองผ่านประวัติศาสตร์ของยุโรปยุคกลาง
9 ตุลาคม 2020

ไม้เรียวสร้างคน? ทำไมครูต้องลงโทษเด็ก มองผ่านประวัติศาสตร์ของยุโรปยุคกลาง

เวลาที่ครูตีเด็กทีไรก็มักจะอ้างเสมอว่า อยากให้เด็กเป็นคนดี หรือไม่ก็ต้องการให้เขาเป็นคนมีวินัย คำพูดแบบนี้คงใช้ได้เฉพาะคนรุ่นเก่า แต่สำหรับเด็กรุ่นใหม่นั้นเขาไม่ได้คิดแบบนี้แน่นอน เพราะการลงโทษทางกายนั้นสามารถก่อให้เกิดผลทางลบมากกว่าทางบวก แต่ความคิดเชิงศีลธรรมแบบนี้ไม่ได้ปรากฏเฉพาะในสังคมไทยเท่านั้น แต่พบได้ทั่วโลก แสดงว่ามันจะต้องมีความคิดร่วมกัน...
คำด่า คำหยาบ พูดไม่เพราะ คำด่าไทย
3 ตุลาคม 2020

แจกของลับ ตอกกลับด้วยความหยาบคาย เจาะลึกฟังก์ชันของคำด่าที่ทั้งสะท้อนชนชั้นและสร้างความเสมอภาคให้สังคม

เคยสงสัยไหมครับว่าทำไมอวัยวะเพศที่บางคนหรือบางวัฒนธรรม (เช่น ศิวลึงค์ ปลัดขิก โยนี) ได้รับการบูชา แต่ทว่าเมื่อถูกใช้ต่างบริบท บางกรณีมันกลับกลายเป็นคำด่า และบางกรณีมันกลับกลายเป็นคำที่สร้างมิตรภาพ หรือทำให้รู้สึกสนิทกันมากขึ้น ที่เห็นและได้ยินกันบ่อยๆ เช่น ถ้าเด็กสักคนพูดกับผู้ใหญ่ด้วยคำว่า ‘ค-ว-ย’ ก็จะกลายเป็นคำด่า มองว่าไม่สุภาพ เป็นเด็กก้าวร้าว ...