วันนี้(14 พฤศจิกายน) กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) กระทรวงอุตสาหกรรม เดินหน้ารับมือปัญหาสิ่งแวดล้อมและปกป้องความปลอดภัยของประชาชน เตรียมออกประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมฉบับใหม่ เพื่อยกระดับการควบคุมการนำเข้าและส่งออกแร่ โดยเฉพาะแร่ที่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน หวังป้องกันและแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนมลพิษข้ามพรมแดนที่ส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำสำคัญ เช่น แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำกระบุรี ไปจนถึงแม่น้ำโขง
อดิทัต วะสีนนท์ อธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ เปิดเผยว่า ทางกรมฯ ได้จัดทำ (ร่าง) ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดชนิดและสภาพแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้ามาในราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป หรือส่งรออกนอกราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป พ.ศ. …. ซึ่งเป็นการปรับปรุงหลักเกณฑ์เดิมให้รัดกุมยิ่งขึ้น
อธิบดี กพร. ย้ำว่า การออกประกาศฉบับนี้ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อห้ามการนำเข้าแร่ แต่เป็นการกำหนดให้ต้องขออนุญาตเพื่อสร้างระบบ “ตรวจสอบย้อนกลับ” (Traceability) ไปถึงแหล่งกำเนิดและพิกัดที่ตั้งของเหมือง เพื่อให้ทราบแน่ชัดว่าแร่จากประเทศเพื่อนบ้านมาจากเหมืองใดและได้รับสัมปทานถูกต้องหรือไม่ ทั้งนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศไทยตกเป็นเส้นทางผ่านหรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการทำเหมืองที่สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน
เพิ่มแร่ 5 ชนิดเข้าข่ายต้องขออนุญาตนำเข้า
สาระสำคัญของร่างประกาศฉบับใหม่นี้ คือการเพิ่มชนิดแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้าอีก 5 ชนิด ได้แก่ แร่พลวง แร่ตะกั่ว แร่ทองแดง แร่ทองคำ และแร่โลหะหายาก (Rare Earth Elements)
สาเหตุที่ต้องเพิ่มมาตรการดังกล่าว เนื่องจากสถิติย้อนหลัง 2-3 ปีที่ผ่านมา พบการนำเข้าแร่พลวง ตะกั่ว และทองแดงจากประเทศเพื่อนบ้านเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่แร่ทองคำและแร่โลหะหายาก แม้จะยังไม่พบความผิดปกติ แต่ กพร. ได้กำหนดมาตรการเผื่อไว้เพื่อเป็นการป้องปราม เนื่องจากคาดว่าอาจเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการปนเปื้อนในลำน้ำต่างๆ
ผู้ที่ต้องการขออนุญาตนำเข้าแร่เหล่านี้ จะต้องแสดงเอกสารหลักฐานเพิ่มเติมอย่างเข้มงวด เช่น หนังสือยืนยันตัวตนของเจ้าของสัมปทานเหมืองแร่ หรือหนังสือรับรองนิติบุคคลที่ออกโดยรัฐบาลประเทศถิ่นกำเนิดแร่ รวมไปถึงหนังสือรับรองถิ่นกำเนิด (Certificate of Origin: C/O)
ยันไม่พบความผิดปกติการส่งออกสารเคมีทำเหมือง
แม้ กพร. จะไม่มีอำนาจในการกำกับดูแลการทำเหมืองในประเทศเพื่อนบ้าน แต่ที่ผ่านมาได้พยายามสนับสนุนการแก้ปัญหาการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแหล่งน้ำบริเวณชายแดนมาโดยตลอด
จากการพิจารณาข้อมูลการส่งออกสารเคมีต่างๆ ที่ใช้ในการแต่งแร่และถลุงโลหะจากประเทศไทย ไม่พบความผิดปกติในการส่งออก รวมถึงสารไซยาไนด์ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการถลุงแร่ทองคำ ก็ไม่พบการส่งออกมาหลายปีแล้ว นอกจากนี้ การกำหนดให้ระบุพิกัดที่ตั้งเหมืองในอนาคต จะช่วยให้ทางการไทยสามารถนำเทคโนโลยีมาตรวจสอบสภาพพื้นที่ และประเมินความเชื่อมโยงกับปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
สำหรับขั้นตอนต่อไป กพร. จะนำหลักการและร่างประกาศดังกล่าวขึ้นบนเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย (www.law.go.th) เพื่อรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน หลังจากที่ได้ผ่านการหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาแล้ว ทั้งกรมควบคุมมลพิษ กรมศุลกากร กระทรวงการต่างประเทศ สภาการเหมืองแร่ และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ก่อนที่จะเสนอต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมพิจารณาลงนาม โดยคาดว่าจะสามารถประกาศใช้ได้ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2570 ต่อไป

